Các công ty AI lớn như Anthropic và OpenAI đang kêu gọi làm chậm quá trình phát triển các mô hình tiên tiến để bổ sung cơ chế an toàn và kiểm soát. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ lại không ủng hộ việc siết quản lý theo hướng này.

Thông thường, cơ quan quản lý là bên muốn tăng kiểm soát, còn doanh nghiệp thường vận động nới lỏng quy định. Nhưng với AI, cục diện đang diễn ra theo chiều ngược lại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ nhu cầu tăng cường quy định liên bang đối với AI và cho rằng các lo ngại về an toàn chỉ là một “trò lừa”. Theo ông, nếu siết quản lý quá mức, các công ty AI của Mỹ có thể suy yếu, qua đó tạo lợi thế cho Trung Quốc.

Ngày 14/9 theo giờ địa phương, ông Trump viết trên Truth Social rằng: “Thiết bị an toàn duy nhất AI cần là một tổng thống mạnh mẽ và thông minh, và nước Mỹ đang có một tổng thống như vậy”. Trong một bài đăng khác, ông nói đang tồn tại “một âm mưu nham hiểm nhằm vào AI và các trung tâm dữ liệu”, và “chỉ có Trung Quốc là bên vui mừng”.

Ông Trump cũng đặt câu hỏi vì sao chính các lãnh đạo ngành lại yêu cầu tăng quy định, đồng thời cho rằng những đề xuất đó có thể đẩy cả ngành đến nguy cơ sụp đổ.

Lập trường này xuất hiện trong bối cảnh cuộc bầu cử tháng 11 đang đến gần và dư luận chưa thực sự ủng hộ AI. Theo khảo sát của Gallup công bố tháng 3, gần một nửa số người được hỏi phản đối mạnh việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI tại địa phương. Ngay cả trong nhóm cử tri ủng hộ đảng Cộng hòa, tỷ lệ phản đối cũng gần 40%. Wall Street Journal cho biết vì vậy, các trung tâm dữ liệu AI đang trở thành gánh nặng chính trị với cả hai đảng trước kỳ bầu cử.

Ở chiều ngược lại, nhiều lãnh đạo các công ty AI lớn tại Mỹ gần đây liên tiếp kêu gọi hãm nhịp phát triển vì lo ngại rủi ro. Dario Amodei, CEO của Anthropic, trên blog cá nhân đã đề xuất cần điều tiết tốc độ phát triển AI, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế. Ông viết: “Chỉ cần giành thêm 1-2 năm trước khi năng lực mô hình chạm tới ngưỡng nguy hiểm, chúng ta có thể giảm đáng kể nguy cơ xảy ra các tai nạn nghiêm trọng”.

Sam Altman, CEO OpenAI, và Elon Musk cũng thể hiện quan điểm tương tự. Trên mạng xã hội X, ông Altman cảnh báo rằng “nhân loại có thể bị AI tước mất quyền kiểm soát tương lai”, đồng thời cho biết ông ủng hộ việc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn thống nhất ở cấp liên bang.

Jacob Coxson, cựu nhà nghiên cứu của Anthropic, cũng đã nộp đơn xin nghỉ việc và bày tỏ lo ngại rằng Anthropic cùng các đối thủ đang lao vào cuộc đua phát triển những hệ thống vượt ngoài khả năng kiểm soát.

Dù vậy, Washington vẫn hoài nghi trước đề xuất điều tiết AI theo hướng mà các công ty mong muốn. Phó tổng thống Vance cho rằng chính phủ cần “quản lý một cách thông minh”, nhưng không tỏ ra ủng hộ việc bổ sung thêm các cơ chế an toàn như giới doanh nghiệp đề xuất. Ông nói việc các công ty AI “tiên phong” quay sang đề nghị chính phủ siết quản lý trông giống một “con ngựa thành Troy”.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết ông Trump dự kiến sẽ gặp các công ty AI tại Nhà Trắng trong tuần này để thảo luận giải pháp.

Tuy nhiên, việc làm chậm đà phát triển AI không thể chỉ do một nước quyết định mà đòi hỏi sự phối hợp quốc tế, điều hiện rất khó thực hiện. Đặc biệt, khi Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh gay gắt trong cuộc đua AI toàn cầu, khả năng hai bên cùng đứng chung một mặt trận về điều tiết là rất thấp. Dario Amodei cho rằng khả năng Trung Quốc không tham gia vào đề xuất làm chậm phát triển AI tiên tiến là “thế lưỡng nan lớn nhất”.

Phía Trung Quốc cũng bác bỏ quan điểm này từ ngành AI Mỹ. CNBC dẫn lời Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết đề xuất làm chậm phát triển AI có thể cản trở tiến trình quản trị AI toàn cầu. Bắc Kinh cho rằng việc gieo rắc nỗi sợ hãi sẽ không giúp ích cho nỗ lực xây dựng khung quản trị AI.

Ngay cả trong giới đầu tư mạo hiểm, nơi có lợi ích gắn chặt với các công ty AI, cũng có nhiều ý kiến cho rằng lời kêu gọi hãm tốc là phản ứng thái quá. David Sacks, nhà đầu tư mạo hiểm và đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống Mỹ (PCAST), là một trong những người phản đối rõ ràng nhất quan điểm do Anthropic và OpenAI đưa ra.

Michael Burry, nhân vật nổi tiếng gắn với câu chuyện trong “The Big Short” nhờ dự báo cuộc khủng hoảng vay dưới chuẩn năm 2008, cũng bác bỏ các cảnh báo an toàn AI từ OpenAI và Anthropic. Ông cho rằng đây chỉ là chiêu thổi phồng mang tính vụ lợi, nhằm phục vụ kế hoạch IPO. Theo ông, yêu cầu làm chậm phát triển AI tiên tiến thực chất là cách để các công ty hiện tại bảo vệ vị thế trước các đối thủ đang bám đuổi, đồng thời khuếch đại nhận định rằng công nghệ của họ quá mạnh và có thể trở nên nguy hiểm.