Tại Mỹ, tranh cãi về quyền riêng tư dữ liệu trong ngành ôtô đang nóng lên sau khi xuất hiện thông tin dữ liệu vị trí và thói quen lái xe có thể được dùng để đánh giá bảo hiểm. Vấn đề đặt ra là ai thực sự kiểm soát lượng dữ liệu mà xe hơi kết nối thu thập từ người dùng.

Theo The Verge ngày 13/9 (giờ địa phương), Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đã ban hành quyết định cuối cùng đối với General Motors (GM) và OnStar vào tháng 1, cấm hai đơn vị này cung cấp dữ liệu vị trí và hành vi lái xe của người tiêu dùng cho các tổ chức báo cáo tín dụng trong 5 năm. Động thái này được đưa ra sau khi FTC cáo buộc GM thu thập và bán dữ liệu mà không thông báo đầy đủ, cũng như không có sự đồng ý rõ ràng từ người dùng.

FTC cho biết dịch vụ OnStar Smart Driver của GM đã thu thập nhiều dữ liệu liên quan đến hành vi lái xe, như tăng tốc đột ngột, phanh gấp, chạy quá 80 dặm/giờ (khoảng 128 km/h), lái xe ban đêm và việc thắt dây an toàn. Các dữ liệu này sau đó được chuyển cho LexisNexis và Verisk để phục vụ hoạt động lập báo cáo người tiêu dùng. Một số tài xế nói họ chỉ biết dữ liệu của mình bị cung cấp sau khi bị từ chối bảo hiểm hoặc nhận thông báo tăng phí.

Theo lệnh của FTC, trong 20 năm tới, GM phải có sự đồng ý rõ ràng của người dùng trước khi thu thập, sử dụng hoặc chia sẻ dữ liệu từ xe kết nối, trừ một số trường hợp ngoại lệ. Hãng cũng phải cung cấp cơ chế để người tiêu dùng yêu cầu bản sao dữ liệu hoặc đề nghị xóa dữ liệu, đồng thời cho phép tắt tính năng thu thập vị trí chính xác trên những mẫu xe có đủ khả năng kỹ thuật.

Vấn đề này không chỉ dừng ở GM. Mozilla Foundation cho biết trong cuộc khảo sát năm 2023, cả 25 thương hiệu ôtô lớn được đánh giá đều không đạt yêu cầu về quyền riêng tư. Theo tổ chức này, dữ liệu cá nhân có thể bị thu thập trên diện rộng thông qua cảm biến, camera, micro gắn trên xe, cũng như qua ứng dụng smartphone và website. Consumer Reports trước đó cũng chỉ ra phần lớn hãng xe lớn tại Mỹ chia sẻ dữ liệu hành vi lái xe với các doanh nghiệp khác.

Giới lập pháp Mỹ cũng đã bắt đầu chú ý đến vấn đề này. Dự luật DRIVER được đề xuất vào tháng 12 năm ngoái nhằm trao cho chủ xe quyền truy cập theo thời gian thực và quyền kiểm soát chung đối với dữ liệu do xe tạo ra, đồng thời cho phép họ từ chối việc bán dữ liệu vị trí, dữ liệu sinh trắc học và dữ liệu hành vi lái xe. Tuy nhiên, dự luật không cấm hoàn toàn hoạt động bán dữ liệu và vẫn dựa trên cơ chế “opt-out”, vì vậy đã vấp phải chỉ trích từ các nhóm bảo vệ quyền riêng tư.

Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy hồi tháng 7 cũng đã trình lên Quốc hội ý tưởng “Freedom Car”, với mục tiêu bảo đảm người dân có quyền lựa chọn các mẫu xe không có tính năng tự lái hoặc không có khả năng truyền dữ liệu không dây. Đề xuất này hiện chưa được thể chế hóa thành chính sách hay luật, mà mới dừng ở mức đưa ra để Quốc hội xem xét.

Khi ôtô ngày càng trở thành những “máy tính có bánh”, tranh cãi trong ngành không còn chỉ xoay quanh hiệu năng hay tính năng vận hành. Việc dữ liệu lái xe được thu thập như thế nào, bán cho ai và người dùng có thể kiểm soát đến đâu đang trở thành một vấn đề lớn trong khung pháp lý của ngành ôtô.