Ngày 9/9, Cointelegraph công bố danh sách 10 bí ẩn lớn của thị trường tiền mã hóa, trải dài từ danh tính của Satoshi Nakamoto đến các vụ thất thoát tài sản trên sàn, những khoản Bitcoin bị mất quyền truy cập và các nhân vật biến mất không dấu vết.

Theo Cointelegraph, dù mọi giao dịch đều được lưu lại trên blockchain, thị trường này vẫn tồn tại nhiều vụ việc chưa thể làm sáng tỏ. Tính ẩn danh của ví, sự sụp đổ của các sàn giao dịch, lỗi lưu trữ tài sản số và khoảng trống trong điều tra khiến không ít bí ẩn kéo dài suốt nhiều năm.

Bí ẩn lâu đời nhất là danh tính của Satoshi Nakamoto, người sáng lập Bitcoin. Satoshi công bố whitepaper vào năm 2008, đào khối genesis năm 2009 và gần như biến mất khỏi hoạt động công khai từ năm 2010.

Nhiều cái tên từng được nhắc đến, song chưa có bằng chứng mang tính quyết định. “Patoshi” - thực thể được ước tính nắm khoảng 1,1 triệu BTC dựa trên mô hình đào Bitcoin thời kỳ đầu - cũng chưa được xác nhận có liên quan đến Satoshi hay không.

Một bí ẩn khác gắn với sự sụp đổ của các sàn giao dịch là vụ Mt. Gox. Năm 2014, sàn này cho biết khoảng 850.000 BTC đã biến mất. Sau đó, 200.000 BTC được tìm lại, nhưng số còn lại đã đi đâu vẫn là chủ đề gây tranh cãi.

Các công tố viên Mỹ cáo buộc một số cá nhân mang quốc tịch Nga đã đánh cắp và rửa tiền khoảng 647.000 BTC. Tuy nhiên, toàn bộ quá trình thất thoát cũng như trách nhiệm của các bên liên quan đến nay vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.

Tại Canada, vụ QuadrigaCX cũng để lại hàng loạt dấu hỏi. Sau khi nhà sáng lập Gerald Cotten đột ngột qua đời vào năm 2018, khách hàng của sàn không thể tiếp cận tài sản của mình.

Quá trình điều tra sau đó phát hiện dấu hiệu cho thấy tiền của khách hàng đã được chuyển sang các tài khoản cá nhân. Dù vậy, sự tồn tại của những ví bị che giấu và toàn bộ cấu trúc của vụ việc vẫn chưa được xác định rõ.

Tung tích của Ruja Ignatova, nhà sáng lập OneCoin - người được mệnh danh là “Cryptoqueen” - đến nay vẫn chưa rõ. Bà bị cáo buộc gây thiệt hại hơn 4 tỷ USD cho nhà đầu tư trên toàn cầu thông qua OneCoin, rồi biến mất sau hành trình từ Sofia đến Athens vào năm 2017.

FBI hiện vẫn đưa Ignatova vào danh sách truy nã.

Trong nhóm các vụ mất tài sản do quản lý ví cá nhân, trường hợp của James Howells là cái tên thường xuyên được nhắc tới. Năm 2013, kỹ sư IT sống ở xứ Wales này đã vô tình vứt bỏ một ổ cứng chứa khóa truy cập 8.000 Bitcoin.

Dù nhiều lần đề xuất kế hoạch đào bới bãi rác để tìm lại thiết bị lưu trữ, vào tháng 1/2025, tòa án kết luận khả năng khôi phục là không thực tế. Số Bitcoin của Howells vẫn nằm trên blockchain, nhưng không còn cách nào để truy cập.

Với Ethereum, vụ tấn công The DAO năm 2016 là một trong những sự kiện tiêu biểu nhất. Kẻ tấn công đã khai thác lỗ hổng trong hợp đồng thông minh để rút hơn 3,6 triệu ETH, sự cố sau đó dẫn đến việc Ethereum tách thành Ethereum và Ethereum Classic.

Người từng bị nêu tên là thủ phạm đã bác bỏ cáo buộc, trong khi không có biện pháp trừng phạt chính thức nào được thực thi.

Một vụ việc khác vẫn chưa có lời giải là khoản tài sản khoảng 415 triệu USD bị rút đi ngay sau khi FTX nộp đơn phá sản. Giới chức đã thu giữ được một phần tài sản và theo dõi dòng dịch chuyển của số tiền này, nhưng chưa thể kết luận đây là hành vi của hacker bên ngoài hay người có quyền truy cập từ nội bộ.

Cái chết của Nikolai Mushegian, một trong những người góp phần xây dựng hạ tầng DeFi giai đoạn đầu, cũng gây nhiều tranh cãi. Mushegian, nhà phát triển sớm của MakerDAO và đồng sáng lập Balancer, được phát hiện tử vong trên biển gần bãi Condado ở San Juan, Puerto Rico, vào ngày 28/10/2022.

Cảnh sát địa phương cho rằng ông bị dòng nước xiết cuốn đi khi đang bơi. Tuy nhiên, chỉ vài giờ trước đó, Mushegian đăng trên mạng xã hội rằng mình có thể bị sát hại. Ông viết rằng CIA, Mossad và một “đường dây ấu dâm tinh hoa” đang giăng bẫy và muốn giết mình.

Sau khoảng một năm điều tra, Bộ Tư pháp Puerto Rico kết luận không phát hiện dấu hiệu liên quan đến hành vi phạm tội.

Gần đây hơn, thị trường còn chú ý đến một vụ tự chuyển Bitcoin nắm giữ lâu năm vào địa chỉ không thể sử dụng vĩnh viễn. Trong tháng 5, một người đã chuyển khoảng 107 BTC, khi đó trị giá 8,5 triệu USD, tới một địa chỉ không thể truy cập.

Dù đã xác nhận một phần số Bitcoin này từng đi qua một đơn vị lưu ký lớn được cho là có liên quan, động cơ khiến chủ sở hữu chủ động “đốt” số tiền lớn như vậy đến nay vẫn chưa được biết.

Cointelegraph nhận định các vụ việc trên cho thấy blockchain có thể công khai lịch sử giao dịch, nhưng không thể giải đáp mọi câu hỏi của thị trường. Khi ví ẩn danh, sàn giao dịch sụp đổ, lỗi lưu trữ tài sản số và khoảng trống điều tra cùng xuất hiện, dòng tiền có thể lộ ra, nhưng chủ thể đứng sau và động cơ cuối cùng vẫn có thể chìm trong bí ẩn.