Hơn 80% mẫu smartphone bán tại Liên minh châu Âu (EU) vẫn chưa tuân thủ đầy đủ quy định về công khai thông tin sửa chữa và linh kiện thay thế, dù bộ quy định này đã có hiệu lực được một năm.

Theo tạp chí trực tuyến Gigazine ngày 8/9, tổ chức xã hội dân sự Right to Repair Europe cho biết kết quả khảo sát 2.334 mẫu smartphone đang bán tại EU cho thấy 82% sản phẩm chưa công khai đầy đủ thông tin cần thiết về sửa chữa.

Theo quy định của EU, smartphone lưu hành trong khối phải công khai rõ thông tin liên quan đến khả năng sửa chữa và linh kiện thay thế. Thiết bị cũng phải gắn nhãn năng lượng, thể hiện không chỉ hiệu suất năng lượng mà còn cả mức độ dễ sửa. Người dùng phải có thể tra cứu quy trình sửa chữa và giá linh kiện thông qua nhãn này hoặc đường dẫn liên kết đi kèm.

Trong số các sản phẩm được đánh giá là tuân thủ tương đối đầy đủ, iPhone 17 của Apple là một trường hợp tiêu biểu. Nhãn năng lượng của máy thể hiện mức hiệu suất năng lượng A, thời lượng pin 41 giờ, khả năng chống rơi mức B, khả năng sửa chữa mức C, 1.000 chu kỳ sạc trước khi dung lượng pin giảm còn 80% so với ban đầu, cùng chuẩn kháng nước và bụi IP68.

Khi quét mã QR trên nhãn, người dùng được dẫn tới trang thông tin thiết bị của EU. Ở cuối trang này có liên kết sang trang thông tin sửa chữa của Apple.

Tuy nhiên, những sản phẩm cho phép người dùng tiếp cận dễ dàng thông tin sửa chữa như vậy vẫn chỉ chiếm thiểu số. Trong nhóm được khảo sát, chỉ 18% smartphone có liên kết dẫn trực tiếp tới nơi người dùng có thể xem ngay quy trình sửa chữa và giá linh kiện thay thế. 82% còn lại hoặc không có liên kết, hoặc để trống thông tin; ngay cả khi có dữ liệu, nhiều trường hợp cũng được trình bày theo cách gây khó cho người tiêu dùng.

Oukitel WP35 Pro được nêu là ví dụ điển hình. Mẫu smartphone Trung Quốc này hiển thị mức độ dễ sửa ở hạng A, nhưng theo khảo sát, liên kết ở cuối trang thông tin lại không hoạt động. Trên phiếu thông tin sản phẩm, cả ba mục dành cho URL đều để trống.

Một số mẫu khác chỉ đáp ứng quy định trên danh nghĩa. Right to Repair Europe cho biết khoảng 8% mẫu trong khảo sát không cung cấp thông tin sửa chữa cụ thể mà chỉ ghi chung chung kiểu “xem hướng dẫn sử dụng”. Khoảng 5% khác dẫn liên kết sang các sàn thương mại điện tử như Temu hoặc AliExpress. Theo tổ chức này, cách làm đó đi ngược mục tiêu của quy định, vốn nhằm giúp người dùng kiểm tra quy trình sửa chữa và giá linh kiện trước khi mua.

Right to Repair Europe cũng cho rằng khâu giám sát thực thi còn nhiều lỗ hổng. Tổ chức này nhận định nếu dữ liệu đăng ký bị bỏ trống thì về lý thuyết phải dễ dàng phát hiện, nhưng trên thực tế hàng nghìn ô trống vẫn được chấp nhận.

Vì vậy, tổ chức kêu gọi các cơ quan giám sát thị trường tăng thêm nguồn lực để kiểm tra việc tuân thủ. Theo đó, việc giám sát không nên chỉ dừng ở xác nhận doanh nghiệp đã nộp thông tin, mà cần kiểm tra cả việc liên kết có hoạt động hay không và người dùng có thể tiếp cận dữ liệu cần thiết một cách dễ dàng hay không.

Ngay cả những doanh nghiệp được xem là tuân thủ quy định cũng bị phê bình về mức độ thuận tiện trong tiếp cận thông tin. Right to Repair Europe cho rằng Apple và Samsung Electronics có cung cấp dữ liệu, nhưng người dùng phải qua nhiều bước mới tìm được thông tin về sửa chữa hoặc linh kiện. Tổ chức này đặt câu hỏi liệu người tiêu dùng đang cân nhắc mua smartphone có thực sự sẵn sàng đi qua quy trình phức tạp đó để kiểm tra thông tin sửa chữa hay không.

Khảo sát cho thấy sau một năm các quy định thiết kế sinh thái của EU có hiệu lực, việc công khai thông tin sửa chữa smartphone vẫn chủ yếu mang tính đối phó.

Thông tin về khả năng sửa chữa và linh kiện thay thế là dữ liệu quan trọng để người dùng so sánh tuổi thọ sản phẩm cũng như chi phí bảo trì trước khi quyết định mua. Tuy nhiên, tình trạng liên kết rỗng, mục thông tin để trống và cách dẫn hướng kém hiệu quả vẫn phổ biến, khiến mục tiêu ban đầu của quy định chưa đạt được như kỳ vọng. Trong thời gian tới, tranh luận nhiều khả năng sẽ tập trung vào việc cải thiện cách công bố thông tin của các hãng và khắc phục lỗ hổng trong hệ thống giám sát thị trường.