Kỳ vọng với thị trường robot hình người đang tăng nhanh, nhưng không phải mọi cổ phiếu robot hay ETF cùng chủ đề đều hưởng lợi theo cách giống nhau. Ngay cả các ETF gắn nhãn robot hình người cũng có cấu trúc danh mục rất khác biệt, buộc nhà đầu tư phải nhìn sâu hơn vào phần nào của chuỗi giá trị mà mình đang rót vốn.

Theo Cryptopolitan ngày 25/8, Viện nghiên cứu của Bank of America trong báo cáo “Physical AI, part 2: Humanoid robots” dự báo số robot hình người xuất xưởng mỗi năm có thể tăng từ khoảng 20.000 chiếc hiện nay lên 10 triệu chiếc vào năm 2035.

Dù vậy, triển vọng tăng trưởng của robot hình người không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp liên quan đều là cơ hội đầu tư như nhau. Khái niệm “cổ phiếu robot” hiện bao trùm nhiều nhóm doanh nghiệp, từ nhà sản xuất robot, nhà cung cấp linh kiện và chất bán dẫn, doanh nghiệp tự động hóa công nghiệp đến công ty phần mềm robot. Mô hình kinh doanh giữa các nhóm này khác biệt đáng kể.

Trong số các doanh nghiệp niêm yết, UBTech Robotics trên sàn Hong Kong là cái tên có mức độ tiếp xúc trực tiếp cao với robot hình người. Công ty này bán robot hình người dòng Walker, bên cạnh robot giáo dục và robot dịch vụ. Trong năm tài khóa 2025, doanh thu từ robot hình người toàn thân đạt 820,6 triệu nhân dân tệ, tương đương 41,1% tổng doanh thu, với 1.079 máy bán ra.

Tuy nhiên, xét về hiệu quả kinh doanh, rủi ro của nhóm cổ phiếu tăng trưởng vẫn hiện hữu. Cùng kỳ, UBTech Robotics lỗ ròng 789,8 triệu nhân dân tệ và ghi nhận dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm 784,1 triệu nhân dân tệ. Điều này cho thấy doanh thu từ robot hình người đã tăng, nhưng chưa chuyển thành lợi nhuận bền vững.

Unitree Robotics của Trung Quốc cũng là doanh nghiệp có tỷ trọng doanh thu từ robot ở mức cao. Năm 2025, robot hình người đóng góp 51,78% doanh thu, còn robot bốn chân chiếm 41,62%. Tuy vậy, công ty vẫn đang thúc đẩy kế hoạch niêm yết trên STAR Market tại Thượng Hải và đến ngày 10/8 vẫn chưa được xác nhận giao dịch trên thị trường thứ cấp. Với nhà đầu tư tại Mỹ, khả năng tiếp cận cổ phiếu này vì thế vẫn là một biến số.

Trên thị trường chứng khoán Mỹ, Symbotic, Serve Robotics và Richtech Robotics thường được xem là những doanh nghiệp robot có tính chuyên biệt cao hơn. Trong đó, Symbotic là trường hợp tiêu biểu đã tạo được chỗ đứng trên thị trường trong mảng tự động hóa kho hàng. Tính đến ngày 27/6, công ty có khoảng 22,5 tỷ USD đơn hàng tồn đọng. Tuy nhiên, 90,5% doanh thu quý III năm tài khóa 2026 lại đến từ một khách hàng duy nhất, phản ánh cả lợi thế tăng trưởng nhanh lẫn rủi ro phụ thuộc lớn.

Serve Robotics vận hành robot giao hàng trên vỉa hè. Doanh thu quý II/2026 đạt 3,24 triệu USD, trong khi lỗ ròng lên tới 64,13 triệu USD. Mạng lưới hiện có hơn 2.000 robot giao hàng trên vỉa hè và hơn 100 robot Moxi, hoạt động tại 44 thành phố.

Richtech Robotics cung cấp robot cho nhà hàng, khách sạn và ngành dịch vụ. Doanh thu quý II năm tài khóa 2026 đạt 1,5 triệu USD. Tuy nhiên, mảng robot hình người của công ty vẫn ở giai đoạn đầu và chưa có số liệu doanh thu tách riêng.

Nếu mở rộng phạm vi đầu tư, những doanh nghiệp cung cấp chất bán dẫn và công cụ mô phỏng phục vụ phát triển robot như Nvidia cũng được xem là bên hưởng lợi tiềm năng. Nvidia không tách riêng doanh thu robot, nhưng trong quý I năm tài khóa 2027, doanh thu toàn công ty đạt 81,62 tỷ USD. Riêng mảng điện toán biên, nơi bao gồm hoạt động liên quan đến robot, đạt 6,37 tỷ USD.

Vì vậy, Nvidia có thể được xem là cổ phiếu hưởng lợi từ đà tăng của ngành robot, nhưng bản chất khoản đầu tư này khác với những doanh nghiệp chuyên bán robot.

Teradyne cũng là một lựa chọn đầu tư gián tiếp vào ngành robot. Thông qua robot cộng tác của công ty con Universal Robots và mảng robot tự hành của Mobile Industrial Robots, doanh thu robot trong năm tài khóa 2025 đạt 308,3 triệu USD, tương đương khoảng 10% tổng doanh thu 3,19 tỷ USD.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cung cấp hộp số giảm tốc chính xác và linh kiện truyền động như Harmonic Drive Systems và Leader Harmonious Drive cũng được chú ý. Lập luận ở đây là nếu sản xuất robot hình người mở rộng ra nhiều hãng, nhà đầu tư vẫn có thể hưởng lợi từ nhu cầu tăng lên đối với linh kiện cốt lõi, thay vì phải đặt cược vào một nhà sản xuất duy nhất.

Ở nhóm ETF, khác biệt về cách tiếp cận còn rõ hơn. KOID của KraneShares có xu hướng phân bổ rộng trên toàn chuỗi cung ứng Physical AI, bao gồm cảm biến và năng lực tính toán, thiết bị đo lường và linh kiện ô tô.

Ngược lại, HUMN của Roundhill có tỷ trọng lớn hơn ở các cổ phiếu như UBTech Robotics, Tesla, Harmonic Drive, Leader Harmonious Drive và Hyundai Motor. Cả hai ETF đều ra mắt vào khoảng tháng 6/2025, cách nhau chưa đầy ba tuần, nhưng các khoản nắm giữ hàng đầu lại khác biệt đáng kể. Nếu KOID nghiêng về chuỗi cung ứng Physical AI nói chung, thì HUMN bám sát hơn nhóm doanh nghiệp phát triển robot hình người và phần cứng liên quan.

Rủi ro đầu tư trong lĩnh vực này không nhỏ. Biến số lớn nhất là liệu robot hình người có thể vượt qua giai đoạn trình diễn để chứng minh hiệu quả thương mại và tính kinh tế hay không. Dự báo sản lượng tăng không đồng nghĩa thị trường sẽ ngay lập tức xuất hiện các đơn hàng quy mô lớn từ nhà sản xuất. Nếu tiến độ triển khai thực tế chậm hơn kỳ vọng hoặc hiệu quả chi phí không được chứng minh rõ ràng, kỳ vọng tăng trưởng hiện nay có thể suy yếu.

Yếu tố chính sách liên quan đến Trung Quốc cũng là một rủi ro cần tính đến. Dù các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh tự động hóa bằng robot, những hạn chế nhập khẩu và thuế quan vẫn có thể ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của ngành.

Xét cho cùng, điểm quan trọng trong đầu tư robot không còn nằm ở nhãn gọi “cổ phiếu robot”, mà ở việc doanh nghiệp hay quỹ đó đang tiếp xúc với ngành theo cách nào. UBTech Robotics là nhà sản xuất robot hình người, Nvidia và Teradyne là nhóm cung cấp linh kiện, chất bán dẫn và hạ tầng liên quan, Symbotic tập trung vào tự động hóa kho, còn Serve Robotics hoạt động trong mảng giao hàng bằng robot. Dù cùng được xếp dưới một chủ đề, cấu trúc lợi nhuận và rủi ro của các doanh nghiệp này rất khác nhau.

Ngay cả với ETF robot hình người, nhà đầu tư cũng cần kiểm tra kỹ danh mục, tỷ trọng và mức phí thay vì chỉ nhìn vào tên quỹ. Ngay cả khi thị trường robot hình người bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh, doanh nghiệp hay ETF nào thực sự hưởng lợi nhiều nhất vẫn là câu hỏi chưa có đáp án rõ ràng.