Dư nợ margin trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc đang tăng trở lại khi biến động thị trường nới rộng. Sau khi lùi về quanh 27 nghìn tỷ won hồi đầu tháng, quy mô cho vay ký quỹ hiện đã phục hồi lên khoảng 33 nghìn tỷ won. Trước diễn biến này, một số công ty chứng khoán đã bắt đầu tăng cường quản trị rủi ro, trong đó có việc hạ hạn mức tín dụng với khách hàng từ 80 tuổi trở lên.

Theo Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc, tính đến ngày 24/8, dư nợ cho vay ký quỹ trên thị trường chứng khoán nội địa vào khoảng 33 nghìn tỷ won. Trong đó, KOSPI chiếm khoảng 26 nghìn tỷ won, còn KOSDAQ vào khoảng 7 nghìn tỷ won.

Trước đó, dư nợ margin đã tăng lên 36,7 nghìn tỷ won vào cuối tháng 6, rồi giảm xuống 27,4038 nghìn tỷ won vào ngày 4/8 khi thị trường lao dốc. Tuy nhiên, cùng với đà hồi phục của chứng khoán, con số này nhanh chóng bật tăng trở lại. Chỉ trong khoảng 20 ngày, dư nợ đã tăng thêm hơn 5 nghìn tỷ won.

Nếu nhìn trong dài hạn, xu hướng mở rộng của dòng vốn vay để đầu tư càng rõ hơn. Theo Viện Nghiên cứu Thị trường Vốn, đến cuối tháng 6, dư nợ margin trên thị trường cổ phiếu nội địa đạt 36,7 nghìn tỷ won, gấp 5,5 lần so với mức 6,7 nghìn tỷ won cuối năm 2016. Tốc độ tăng trưởng bình quân năm đạt 19,6%, cao hơn khoảng 1,7 lần so với mức tăng của giao dịch ký quỹ trên thị trường chứng khoán Mỹ là 11,6% trong cùng giai đoạn.

Một thay đổi đáng chú ý là dòng vốn margin đang dịch chuyển từ nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ và vừa trên KOSDAQ sang cổ phiếu vốn hóa lớn trên KOSPI. Tính đến cuối tháng 6, dư nợ trên KOSPI đạt 28,6 nghìn tỷ won, tương đương 78% tổng dư nợ, trong khi KOSDAQ ở mức 8,1 nghìn tỷ won. Gần đây, xu hướng KOSPI chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng dư nợ vẫn tiếp diễn.

Dư nợ margin của nhà đầu tư trẻ cũng tăng mạnh. Theo số liệu trong ngành, đến cuối tháng 6, số dư của nhóm nhà đầu tư trong độ tuổi 20-30 đạt 4,1943 nghìn tỷ won, tăng khoảng 2,4 lần so với 1,7607 nghìn tỷ won vào cuối năm 2024.

Trong đó, nhóm tuổi 20 tăng từ 194,2 tỷ won lên 476,8 tỷ won, tương đương khoảng 2,5 lần. Nhóm tuổi 30 tăng từ 1,5665 nghìn tỷ won lên 3,7175 nghìn tỷ won, tương đương khoảng 2,4 lần. Dư nợ của nhóm 20-30 tuổi từng lập kỷ lục 4,2214 nghìn tỷ won vào cuối tháng 5 và vẫn duy trì ở mức cao.

Trong bối cảnh dư nợ tăng nhanh và thị trường biến động mạnh hơn, các công ty chứng khoán cũng bắt đầu siết kiểm soát.

KB Securities cho biết từ ngày 1/6 đã giới hạn hạn mức cho vay ký quỹ đối với khách hàng từ 80 tuổi trở lên ở mức tối đa 500 triệu won. Trước đó, tùy theo điểm tín dụng, hạn mức có thể lên tới 3 tỷ won, nhưng công ty đã áp dụng trần riêng cho nhóm khách hàng cao tuổi này.

Hana Securities cũng sẽ áp dụng hạn mức nguyên tắc 300 triệu won đối với hợp đồng tín dụng của khách hàng từ 80 tuổi trở lên kể từ ngày 11/9. Trước đây, tùy theo điểm tín dụng, hạn mức cho vay ký quỹ và vay cầm cố tổng hợp có thể lên tới 2 tỷ won.

Shinhan Investment cho biết từ tháng 6 đã tăng cường khung quản lý đối với hoạt động đầu tư tín dụng và đầu tư đòn bẩy của nhóm nhà đầu tư cao tuổi và nhà đầu tư mới. Trên các nền tảng HTS và MTS, công ty mở rộng cảnh báo rủi ro và nội dung hướng dẫn. Tại các chi nhánh, đội ngũ PB và giám đốc chi nhánh sẽ kiểm tra mức độ phù hợp của giao dịch margin.

Dù vậy, các công ty chứng khoán vẫn chưa đồng loạt hạ hạn mức margin với toàn bộ nhà đầu tư. Đến nay, các biện pháp chủ yếu vẫn tập trung vào nhóm khách hàng được đánh giá dễ tổn thương hơn trước rủi ro thua lỗ, thông qua việc giảm hạn mức hoặc tăng cường thẩm định mức độ phù hợp.

Một trong những nguyên nhân khiến hoạt động quản lý bị siết lại là rủi ro bán giải chấp đã bộc lộ rõ trong các nhịp giảm sâu của thị trường. Theo Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc, giá trị bán giải chấp tăng từ 707,6 tỷ won trong tháng 5 lên 1,1229 nghìn tỷ won trong tháng 6, trước khi ghi nhận 992,7 tỷ won trong tháng 7. Riêng phiên giao dịch cuối cùng của tháng 7, giá trị bán giải chấp trong ngày đã vượt 122 tỷ won.

Cho vay ký quỹ là hình thức nhà đầu tư vay tiền từ công ty chứng khoán để mua cổ phiếu. Khi giá cổ phiếu đi lên, nhà đầu tư có thể khuếch đại lợi nhuận so với phần vốn tự có. Ngược lại, nếu giá giảm, mức thua lỗ cũng tăng tương ứng. Khi giá trị tài sản bảo đảm giảm xuống dưới ngưỡng quy định mà nhà đầu tư không bổ sung thêm tài sản, công ty chứng khoán có thể buộc phải bán cổ phiếu để thu hồi nợ, dẫn tới bán giải chấp.

Không chỉ margin, quy mô của các sản phẩm đòn bẩy nói chung cũng tăng nhanh. Đến cuối tháng 6, tổng tài sản ròng của các ETF đòn bẩy trong nước đạt 39,4 nghìn tỷ won, tăng 13,1 lần so với mức 3 nghìn tỷ won vào cuối năm 2016.

Trong cùng giai đoạn, số dư chưa thanh toán trong hoạt động môi giới và số dư giao dịch chênh lệch hợp đồng (CFD) lần lượt đạt 1,4 nghìn tỷ won và 1,9 nghìn tỷ won, tăng tương ứng 57% và 60% so với cuối năm 2024.

Ông Lee Hyo-seop, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Thị trường Vốn, nhận định việc mở rộng đầu tư đòn bẩy có thể làm gia tăng thua lỗ của nhà đầu tư cá nhân khi giá tài sản cơ sở đi ngược chiều kỳ vọng. Đồng thời, hoạt động bán giải chấp và giao dịch phòng hộ của nhà đầu tư tổ chức khi giá cổ phiếu điều chỉnh cũng có thể khuếch đại biến động trên toàn thị trường.

Ông cũng nhấn mạnh rằng nếu chỉ siết quy định với một số sản phẩm riêng lẻ, thị trường có thể xuất hiện “hiệu ứng bóng bay”, tức nhu cầu đầu tư dịch chuyển sang các sản phẩm đòn bẩy khác trong và ngoài nước. Vì vậy, cần xây dựng một khung quản lý nhất quán cho toàn bộ nhóm sản phẩm đòn bẩy.