Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa công bố một nghiên cứu cho thấy yếu tố then chốt quyết định việc nắm giữ tiền số không nằm ở thu nhập hay độ tuổi, mà ở kỳ vọng lợi nhuận và cách nhà đầu tư đánh giá rủi ro.

Theo Cointelegraph ngày 23/8/2026 (giờ địa phương), Ngân hàng Dự trữ Liên bang Cleveland cho biết người đang nắm giữ tiền số và người không nắm giữ có cách nhìn rất khác nhau về mức sinh lời tương lai của tài sản số.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát lặp lại trên mẫu lên tới 25.000 hộ gia đình. Kết quả cho thấy kỳ vọng về lợi suất tương lai ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền số mạnh hơn các yếu tố như tuổi tác, thu nhập hay giới tính. Khi bổ sung thêm biến số về nhận thức rủi ro, xu hướng này càng rõ nét hơn.

Theo nghiên cứu, đây là điểm khác biệt so với cổ phiếu, trái phiếu và vàng, vốn chịu tác động tương đối lớn từ các đặc điểm nhân khẩu học.

Báo cáo cũng ghi nhận mức độ chênh lệch đáng kể trong cách nhà đầu tư đánh giá giá trị tương lai của tiền số. Nhóm nghiên cứu nhận định đà tăng giá trong quá khứ có thể thúc đẩy hoạt động mua mới, trong khi dòng tiền mới lại tiếp tục đẩy giá đi lên, tạo thành một vòng lặp.

Khảo sát đồng thời cho thấy mức độ hiểu biết về tiền số còn hạn chế. Trong cuộc khảo sát năm 2021, 87% người không nắm giữ tiền số cho biết họ khó dự đoán mức sinh lời trong một năm tới. Ở nhóm đang nắm giữ, tỷ lệ này vẫn ở mức 54%.

Dù vậy, trong số những người đưa ra dự báo, mức lợi suất kỳ vọng bình quân của nhóm nắm giữ tiền số là 22%, cao hơn đáng kể so với 7% của nhóm không nắm giữ. Nhóm đang nắm giữ cũng có xu hướng đánh giá tiền số ít rủi ro hơn.

Tác động của kỳ vọng lợi nhuận đối với khả năng nắm giữ tiền số cũng được lượng hóa khá rõ. Cụ thể, khi mức lợi suất tiền số mà một cá nhân dự báo tăng thêm 1 điểm phần trăm, khả năng nắm giữ tiền số tăng 0,8 điểm phần trăm. Theo nhóm nghiên cứu, mối liên hệ này yếu hơn đáng kể ở các tài sản tài chính truyền thống.

Tuy nhiên, yếu tố nhân khẩu học không hoàn toàn biến mất. Tỷ lệ tham gia thị trường tiền số vẫn cao hơn ở người trẻ, nam giới và các hộ gia đình có thu nhập, tài sản lớn. Sau khi kiểm soát các điều kiện khác, nhóm dưới 40 tuổi có khả năng nắm giữ tiền số cao hơn 13 điểm phần trăm so với nhóm từ 60 tuổi trở lên. Ở nam giới, khả năng nắm giữ cũng cao hơn nữ giới khoảng 4 điểm phần trăm.

Nhóm nghiên cứu cũng sử dụng thử nghiệm ngẫu nhiên để kiểm tra liệu thông tin đầu tư có thể làm thay đổi hành vi hay không. Trong năm 2025, họ cung cấp ngẫu nhiên cho các hộ tham gia thông tin về Bitcoin, cổ phiếu, GameStop và lạm phát.

Kết quả cho thấy những người được cung cấp thông tin về mức sinh lời của Bitcoin trong 12 tháng gần nhất đã tăng tỷ trọng phân bổ dự kiến vào tiền số thêm khoảng 2 điểm phần trăm. So với nhóm đối chứng có tỷ trọng 4,3%, mức tăng này tương đương khoảng 47%. Sau đó, khả năng mua tiền số thực tế cũng tăng thêm khoảng 2,5 điểm phần trăm.

Ngược lại, những người tham gia khảo sát vốn đánh giá tiền số là kênh đầu tư tiêu cực gần như không có phản ứng đáng kể dù nhận cùng một thông tin.

Nghiên cứu cũng ghi nhận tác động nhất định của đà tăng giá tiền số đối với chi tiêu hộ gia đình. Nếu giá Bitcoin tăng gấp đôi, khả năng mua hàng hóa lâu bền như ô tô hoặc đồ nội thất của các hộ có danh mục tài chính gồm hoàn toàn tiền số sẽ tăng 1,4 điểm phần trăm, tương đương mức tăng khoảng 7% so với xác suất mua trung bình.

Tuy nhiên, lợi nhuận từ tiền số không kéo theo sự gia tăng trong chi tiêu thường nhật. Nhóm nghiên cứu cho rằng nhà đầu tư có xu hướng xem khoản lời từ tiền số giống một dạng “thu nhập cờ bạc”, gần với trúng xổ số hơn là sự gia tăng tài sản mang tính bền vững.

Báo cáo cho rằng biến động của thị trường tiền số khó có thể được giải thích chỉ bằng các yếu tố nền tảng. Theo nhóm nghiên cứu, trong bối cảnh nhà đầu tư thiếu thông tin và không có một niềm tin chung, biến động giá nhiều khả năng sẽ tiếp tục là đặc trưng nổi bật của tiền số. Nhu cầu đầu tư cá nhân trong thời gian tới vì thế có thể chịu tác động không chỉ từ giá Bitcoin, mà còn từ cách nhà đầu tư diễn giải diễn biến giá trong quá khứ như một tín hiệu thông tin.