Nghị sĩ Lee Hae-min thuộc đảng Tái thiết Tổ quốc đã đề xuất một gói dự luật cho phép thu phí đối với doanh nghiệp thay thế lao động bằng AI và công nghệ tự động hóa, nhằm giảm tác động của quá trình chuyển đổi AI lên thị trường việc làm.

Theo văn phòng của bà Lee Hae-min, ngày 14/8, nữ nghị sĩ đã đứng tên trình ba dự luật, gồm dự thảo “Luật Xã hội cơ bản ứng phó chuyển đổi AI”, cùng hai dự luật sửa đổi Luật Tài chính quốc gia và Luật khung quản lý các khoản phí. Các sửa đổi này nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc lập quỹ và thu khoản đóng góp liên quan. Nghị sĩ Lee Ju-hee của đảng Dân chủ đồng tham gia trình dự luật.

Dự thảo quy định chính phủ xây dựng chiến lược quốc gia và kế hoạch cơ bản theo giai đoạn 5 năm để ứng phó với quá trình chuyển đổi công nghiệp dựa trên AI, đồng thời triển khai đồng bộ với các chính sách về công nghiệp, việc làm, phúc lợi và giáo dục.

Theo dự luật, người dân sẽ được hỗ trợ tiếp cận chương trình đào tạo lại nghề, nâng cao năng lực, chuyển đổi việc làm và quay lại thị trường lao động, đồng thời được bảo đảm mức sống tối thiểu. Những địa phương chịu tác động lớn từ chuyển đổi AI có thể được chỉ định là “khu vực chuyển đổi” để áp dụng chính sách hỗ trợ phù hợp.

Với doanh nghiệp, dự thảo yêu cầu xây dựng kế hoạch đào tạo lại và chuyển đổi vị trí việc làm cho người lao động. Nếu phát sinh biến động việc làm từ ngưỡng do sắc lệnh tổng thống quy định, doanh nghiệp phải thực hiện quy trình thông báo trước và tham vấn. Dự luật cũng bổ sung cơ sở pháp lý cho các biện pháp hỗ trợ thuế đối với doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ này.

Điểm đáng chú ý là dự luật cho phép chính phủ thu “phí ứng phó chuyển đổi AI” đối với các doanh nghiệp triển khai AI và công nghệ tự động hóa ở mức gây ảnh hưởng đáng kể đến tuyển dụng hoặc dẫn tới thay thế lao động. Nguồn thu này sẽ được sử dụng cho “Quỹ hỗ trợ xã hội cơ bản ứng phó chuyển đổi công nghiệp dựa trên AI”.

Tuy vậy, các doanh nghiệp vẫn duy trì việc làm hoặc tạo thêm việc làm trong quá trình chuyển đổi AI, hoặc được xác định có khả năng chi trả hạn chế, có thể được giảm hoặc miễn khoản phí này.

Bà Lee Hae-min cho biết dự thảo Luật Xã hội cơ bản ứng phó chuyển đổi AI nhằm tạo nền tảng cho một quá trình chuyển đổi AI bền vững. Theo bà, việc bảo vệ việc làm và sức mua của người dân là điều kiện để doanh nghiệp duy trì thành quả từ việc nâng năng suất nhờ AI.

Nữ nghị sĩ cũng nhấn mạnh giai đoạn chuyển đổi AI cần một cơ chế mang tính quá độ để nhà nước chủ động xử lý các vấn đề xã hội có thể dự báo trước. Bà cho biết sẽ lắng nghe đầy đủ ý kiến từ giới công nghiệp và người lao động trong quá trình thảo luận tại Quốc hội, nhằm tìm điểm cân bằng giữa chuyển đổi AI của doanh nghiệp với việc duy trì việc làm và thu nhập của người dân.