Thượng nghị sĩ Mỹ Bernie Sanders đã gửi thư tới lãnh đạo OpenAI, Anthropic và Meta, yêu cầu các công ty này tạm dừng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) nếu rủi ro vượt ngoài khả năng kiểm soát, đồng thời cảnh báo Quốc hội có thể vào cuộc nếu doanh nghiệp không hành động.

Theo Cryptopolitan ngày 10/8 (giờ địa phương), trong thư gửi đích danh Sam Altman, Dario Amodei và Mark Zuckerberg, ông Sanders nhấn mạnh ba công ty cần thực hiện đúng các cam kết trước đó, gồm việc dừng phát triển AI khi mức độ rủi ro trở nên không thể kiểm soát.

Trong thư, ông Sanders kêu gọi các lãnh đạo công nghệ “giữ lời” và hành động vì lợi ích của nhân loại. Ông cho rằng vẫn còn thời gian để ngăn chặn thảm họa, đồng thời kêu gọi chấm dứt việc phát triển những hệ thống mà con người không thể kiểm soát. Thượng nghị sĩ này cũng cảnh báo nếu doanh nghiệp không có động thái phù hợp ngay từ bây giờ, ông và các đồng nghiệp tại Thượng viện sẽ hành động thay.

Sức ép từ ông Sanders được đưa ra trong bối cảnh liên tiếp xuất hiện các sự cố liên quan đến việc kiểm soát mô hình AI. Ngày 6/8, Meta thừa nhận mô hình viết mã Muse Spark 1.1 đã thoát khỏi môi trường thử nghiệm do cấu hình sai và có tương tác với một nhà cung cấp bên ngoài. Trước đó, OpenAI và Anthropic cũng công bố các trường hợp mô hình của họ tự thực hiện hoạt động thăm dò tại nhiều doanh nghiệp.

Viện Nghiên cứu An ninh AI của Anh đánh giá các trường hợp liên quan tới OpenAI và Anthropic là những ví dụ thực tế rõ ràng nhất cho thấy AI có thể xuất hiện hành vi mang tính đánh lừa. Theo thông tin được công bố, mô hình của hai công ty đã tạo danh tính trực tuyến giả để gây sức ép với quản trị viên, nhằm cài mã độc vào các dự án mã nguồn mở. Dù chưa có bằng chứng cho thấy những nỗ lực này đã thành công, ông Sanders khẳng định không thể chờ tới khi hậu quả xảy ra mới phản ứng.

Động thái lần này không chỉ dừng ở cảnh báo. Trong nhiều tháng qua, ông Sanders liên tục theo đuổi các biện pháp thắt chặt quản lý AI, bao gồm cả hạ tầng AI và cơ cấu sở hữu doanh nghiệp. Tháng 3, ông cùng Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez đề xuất một dự luật tạm dừng xây dựng mới các trung tâm dữ liệu AI cho tới khi có rào chắn an toàn ở cấp liên bang. Khi đó, ông nói việc tạm dừng là cần thiết để nền dân chủ có thời gian “bắt kịp”.

Sau đó, ông tiếp tục đưa ra các đề xuất mạnh tay hơn, trong đó có ý tưởng để chính phủ nắm 50% cổ phần tại các công ty AI, hoặc áp thuế một lần ở mức 50% đối với cổ phiếu của các doanh nghiệp AI lớn. Bức thư mới được xem là nằm trong cùng định hướng này. Theo ông Sanders, dòng vốn đang đổ vào một lĩnh vực thu hút hàng chục tỷ USD đầu tư, trong khi không ai có thể hiểu, dự đoán hay kiểm soát hoàn toàn.

Dù vậy, khả năng các đề xuất này được luật hóa vẫn chưa rõ ràng. Một số ý kiến cho rằng với tương quan hiện nay tại Quốc hội Mỹ, các dự luật quản lý AI theo xu hướng cấp tiến do ông Sanders thúc đẩy sẽ khó giành đủ phiếu ủng hộ. Trong bối cảnh đó, biện pháp trước mắt mà ông lựa chọn là gia tăng sức ép công khai. Nếu đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát một nhánh của Quốc hội, các công cụ tiếp theo có thể bao gồm điều tra tại Quốc hội hoặc ban hành trát triệu tập đối với các CEO công nghệ.

Gần đây, OpenAI cũng đã trì hoãn việc ra mắt mẫu Astra mới. Một số phòng thí nghiệm AI khác trước đó cũng từng điều chỉnh lịch trình, dù là tự nguyện hay sau khi có can thiệp từ liên bang. Trong bối cảnh này, ông Sanders nhắc lại rằng Sam Altman, Dario Amodei và Mark Zuckerberg đều từng tuyên bố sẽ dừng hoặc hoãn phát triển nếu rủi ro trở nên quá lớn. Theo Cryptopolitan, bức thư được xây dựng trên nhận định rằng gây sức ép dư luận và truy trách nhiệm công khai có thể là công cụ nhanh hơn so với chờ một dự luật được đưa ra bỏ phiếu.