Trung Quốc đã ban hành bộ tiêu chuẩn an toàn bắt buộc cấp quốc gia đối với hệ thống tự lái cấp 3-4, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Động thái này cho thấy Bắc Kinh đang đẩy nhanh việc hoàn thiện khung quản lý an toàn trong bối cảnh cuộc đua thương mại hóa công nghệ tự lái ngày càng nóng lên.

Theo CleanTechnica, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) mới đây công bố bộ tiêu chuẩn an toàn áp dụng cho các hệ thống tự lái cấp 3-4. Quy định này nhắm đến các hệ thống lắp trên xe chở người hạng M và xe thương mại hạng N, trong khi tính năng đỗ xe tự động không thuộc phạm vi điều chỉnh lần này.

Trọng tâm của bộ tiêu chuẩn mới không chỉ nằm ở năng lực vận hành của công nghệ tự lái, mà còn ở việc siết trách nhiệm an toàn của nhà sản xuất. Theo đó, các hãng xe phải xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn xuyên suốt vòng đời sản phẩm, từ giai đoạn phát triển đến sau bán hàng.

Cụ thể, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các bước thử nghiệm gồm mô phỏng, thử trên đường thử khép kín và chạy thử trên đường thực tế trong quá trình phát triển hệ thống tự lái. Mục tiêu là xác minh hệ thống có thể vận hành ổn định trong nhiều tình huống, thay vì chỉ đáp ứng các chỉ số hiệu năng lái.

Bộ tiêu chuẩn cũng siết chặt cách phân định vai trò giữa người lái và hệ thống tự lái. Xe phải có khả năng đảm nhiệm tác vụ lái trong phạm vi cho phép, đồng thời đáp ứng các yêu cầu cụ thể về tương tác giữa người lái và hệ thống, cũng như hướng dẫn sử dụng cho người dùng.

Với hệ thống tự lái cấp 3, khi xe tự điều khiển trong những điều kiện nhất định, người lái vẫn phải có khả năng tiếp quản ngay khi cần. Vì vậy, xe phải có chức năng giám sát mức độ sẵn sàng tiếp quản của người lái và phát tín hiệu yêu cầu bàn giao quyền điều khiển vào thời điểm phù hợp.

Trung Quốc cho biết sẽ tăng cường quản lý khâu đưa xe tự lái ra thị trường thông qua bộ tiêu chuẩn này. MIIT cũng khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình tiếp cận thị trường đối với xe kết nối thông minh, đồng thời nâng cấp phương pháp thử nghiệm và hệ thống đánh giá dành cho các hệ thống tự lái.

Thời gian qua, Trung Quốc đẩy mạnh thương mại hóa xe điện và công nghệ tự lái. Các hãng xe điện lớn đang cạnh tranh quyết liệt ở mảng hỗ trợ lái trong đô thị và tự lái trên cao tốc, trong khi một số doanh nghiệp đã chuẩn bị triển khai dịch vụ cấp 3 trong phạm vi điều kiện giới hạn.

Tuy nhiên, tốc độ phổ cập công nghệ càng nhanh thì yêu cầu về an toàn càng trở nên cấp thiết. Khi hệ thống tự lái làm giảm mức độ can thiệp thường xuyên của tài xế, các vấn đề liên quan đến trách nhiệm khi tai nạn xảy ra và tiêu chuẩn kiểm chứng hệ thống càng được đặt lên hàng đầu.

Do còn gần một năm trước khi quy định có hiệu lực, bộ tiêu chuẩn mới được cho là chưa tạo ra cú sốc tức thời với ngành. Dù vậy, các hãng xe và công ty phát triển công nghệ tự lái sẽ phải điều chỉnh trên nhiều mặt, từ quy trình phát triển sản phẩm đến đào tạo người dùng, giám sát người lái và quản trị dữ liệu an toàn.

Việc loại trừ tính năng đỗ xe tự động cho thấy Trung Quốc đang ưu tiên kiểm soát rủi ro trong môi trường lái xe thực tế trên đường. Dù hệ thống tự lái cấp 3-4 có thể đảm nhiệm việc vận hành trong một số điều kiện giới hạn, sự can thiệp của con người vẫn là yêu cầu bắt buộc khi phát sinh tình huống ngoài dự kiến.

Trong thời gian tới, cạnh tranh trên thị trường tự lái Trung Quốc nhiều khả năng sẽ không chỉ xoay quanh hiệu năng công nghệ, mà còn ở năng lực kiểm chứng và bảo đảm an toàn. Khi Bắc Kinh tiếp tục hoàn thiện phương pháp thử nghiệm và điều kiện tiếp cận thị trường dựa trên bộ tiêu chuẩn quốc gia mới, chiến lược của các doanh nghiệp trong ngành cũng sẽ phải thay đổi theo.