Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đang đối mặt với làn sóng chỉ trích sau khi bị phát hiện sử dụng một cơ sở dữ liệu chứa hơn 1 tỷ hồ sơ đặt vé máy bay trên toàn cầu để theo dõi hành trình di chuyển của cá nhân. Dữ liệu này bao gồm tên, thông tin thanh toán, điểm đi - điểm đến và số hiệu chuyến bay. SEC thậm chí còn sử dụng tính năng cảnh báo tự động đối với các đặt chỗ mới của một số cá nhân.

Theo Decrypt ngày 6/8 (giờ địa phương), nguồn dữ liệu SEC sử dụng đến từ Travel Intelligence Program của Airlines Reporting Corporation (ARC), công ty chuyên đối soát vé máy bay.

ARC là doanh nghiệp do American Airlines, Delta Air Lines và United Airlines đồng sở hữu, phụ trách thanh toán và đối soát giữa các hãng hàng không với đại lý du lịch. Chương trình này được cho là đã bán cả dữ liệu đặt chỗ từ các nền tảng du lịch trực tuyến như Expedia và Kayak, bên cạnh dữ liệu từ các hãng bay.

Tài liệu được công bố cho thấy SEC không chỉ dừng ở việc tra cứu dữ liệu. Cơ quan này đã dùng chức năng tự động đối chiếu danh sách đối tượng theo dõi với các đặt chỗ mới, đồng thời yêu cầu tối đa 25 cảnh báo mỗi ngày để rà soát những đặt chỗ mới trong 24 giờ gần nhất.

Điểm gây tranh cãi nằm ở chỗ SEC có thể tiếp cận số dữ liệu này mà không cần lệnh của tòa án hay trát đòi trực tiếp. Theo nghi vấn được nêu ra, thay vì buộc doanh nghiệp giao nộp dữ liệu, cơ quan nhà nước có thể mua lại thông tin do các bên môi giới dữ liệu tư nhân nắm giữ.

Vụ việc nhanh chóng làm dấy lên tranh cãi về giới hạn thu thập dữ liệu của cơ quan quản lý tài chính. Chức năng cốt lõi của SEC là giám sát giao dịch nội gián, thao túng thị trường và gian lận đầu tư. Tuy nhiên, với bộ dữ liệu lần này, cơ quan này có thể theo dõi đồng thời hoạt động tài chính, hành trình di chuyển và thông tin thanh toán cá nhân.

Đối với người dùng tiền số, mối lo ngại càng lớn hơn khi phương thức thanh toán có thể gắn với tài khoản trên sàn giao dịch, lịch sử tham dự các sự kiện liên quan đến blockchain và dữ liệu di chuyển quốc tế. Khi các lớp dữ liệu này được kết hợp, khả năng phân tích hoạt động cá nhân sẽ mở rộng đáng kể.

Tranh cãi cũng thu hút thêm chú ý trong bối cảnh nhiệm kỳ hai của ông Trump bắt đầu, kéo theo những thay đổi trong định hướng thực thi của SEC đối với lĩnh vực tiền số. Dù cơ quan này được cho là đã mềm mỏng hơn trong các biện pháp thực thi trực tiếp với những doanh nghiệp tiền số lớn, cách tiếp cận thông qua dữ liệu do khu vực tư nhân nắm giữ vẫn có thể tiếp tục được duy trì.

Những người chỉ trích gọi đây là “lỗ hổng môi giới dữ liệu”. Theo lập luận này, nếu những thông tin khó có thể thu thập qua thủ tục pháp lý lại vẫn được cơ quan nhà nước mua từ thị trường dữ liệu tư nhân, điều đó có thể trở thành con đường để né tránh cơ chế giám sát hiện hành.

Travel Intelligence Program của ARC được cho là đã cung cấp dữ liệu cho nhiều cơ quan chính phủ trước khi chấm dứt vào năm 2025, trong đó có SEC, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) và Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS). Tài liệu công bố cho thấy dữ liệu này bao phủ cả các chuyến bay nội địa tại Mỹ và các chuyến bay quốc tế đi và đến nước này.

Về phía ARC, công ty cho biết chương trình được xây dựng nhằm hỗ trợ phòng chống tội phạm và tăng cường an ninh quốc gia. Doanh nghiệp nhấn mạnh dịch vụ này ra đời sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001 và có thể được dùng để truy vết các hành vi liên quan đến rửa tiền và khủng bố. Đây cũng là một trong những điểm nóng mà cơ quan quản lý thường nhắc tới khi siết giám sát ngành tiền số.

Đây không phải lần đầu SEC vướng tranh cãi liên quan đến việc sử dụng dữ liệu. Trước đó, trong quá trình điều tra Coinbase, từng xuất hiện ý kiến cho rằng cơ quan này đặc biệt quan tâm đến việc thu thập thông tin người dùng.

Sau khi các tài liệu được công bố, trọng tâm tranh luận không còn nằm ở việc SEC có nắm dữ liệu hay không, mà chuyển sang cách cơ quan này thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân. Khi cơ quan quản lý tài chính và cơ quan điều tra có thể kết hợp dữ liệu hành trình với dữ liệu thanh toán từ thị trường dữ liệu tư nhân, vấn đề bảo vệ quyền riêng tư không chỉ của nhà đầu tư tiền số mà cả người dùng phổ thông nhiều khả năng sẽ lại trở thành tâm điểm tranh cãi.