Ngày càng nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hàn Quốc đang tận dụng cơ chế tái cơ cấu để bước vào các lĩnh vực công nghệ cao. Trong ba đợt phê duyệt từ tháng 12 năm ngoái đến tháng 7 năm nay, Ủy ban thẩm định kế hoạch tái cơ cấu thuộc Bộ Công Thương Hàn Quốc đã thông qua 31 doanh nghiệp. Trong 5 năm tới, nhóm này dự kiến đầu tư tổng cộng 439,5 tỷ won và tuyển mới 927 lao động, tập trung vào các lĩnh vực như kính nền phục vụ đóng gói bán dẫn, mô-đun hiển thị cho kính thực tế tăng cường (AR) và linh kiện truyền động cho xe điện.

Các hồ sơ được phê duyệt cho thấy xu hướng chủ đạo là tận dụng công nghệ và thiết bị sẵn có để chuyển sang thị trường mới, thay vì xây dựng nhà máy mới. UTI, được phê duyệt ngày 14/4, đã chuyển công nghệ sản xuất kính siêu mỏng và kính chính xác sang chế tạo kính nền cho đóng gói bán dẫn. Seoul Semiconductor cũng dùng nền tảng microLED để gia nhập thị trường mô-đun hiển thị cho kính AR.

Trong khi đó, GSR Tech, vốn hoạt động trong lĩnh vực thi công vật liệu chịu lửa cho lò luyện thép, sẽ chiết xuất lithium từ vật liệu chịu lửa thải ra trong quá trình sản xuất vật liệu cathode, sau đó cung cấp trở lại làm nguyên liệu cho cathode.

Xu hướng này cũng lặp lại ở ngành ôtô và pin. Geonwoo Metal đang ứng dụng mô hình sản xuất tự chủ dựa trên AI vào công nghệ chế tạo vòng bi và linh kiện hộp số cho xe dùng động cơ đốt trong, nhằm phát triển bánh răng truyền lực dạng vòng cho xe điện. Samsung Precision, được phê duyệt ngày 31/7, chuyển công nghệ sản xuất phanh sang phanh tang trống cho xe điện. Còn Seonjae Hitech, được phê duyệt từ tháng 12 năm ngoái, mở rộng công nghệ khử tĩnh điện dùng cho thiết bị hiển thị sang sản xuất dung dịch phân tán ống nano carbon, nhằm giảm độ nở thể tích của vật liệu anode silicon.

Nói cách khác, các doanh nghiệp này vẫn giữ lại công nghệ lõi và hệ thống sản xuất hiện có, nhưng chuyển hướng đầu ra sang nhóm khách hàng và thị trường mới.

Bài toán còn lại là nguồn vốn. Bộ Công Thương Hàn Quốc cho biết từ năm nay đã triển khai chương trình tư vấn huy động vốn cho các doanh nghiệp được phê duyệt. Tại sự kiện kết nối đầu tư lần thứ nhất tổ chức ngày 24/9 năm ngoái tại BEXCO ở Busan, 5 doanh nghiệp, trong đó có IDR System và Eline, đã trình bày mô hình kinh doanh trước khoảng 30 quỹ và tổ chức đầu tư chuyên nghiệp. Hai ngày sau, sự kiện lần thứ hai diễn ra tại Seoul với sự tham gia của 6 doanh nghiệp, tiếp cận khoảng 60 nhà đầu tư.

Ông Lee Seung-ryeol, khi đó là Vụ trưởng Chính sách công nghiệp, nhấn mạnh rằng khả năng huy động vốn là yếu tố then chốt quyết định thành công của tái cơ cấu. Ông cho biết cơ quan này sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động tư vấn và các sự kiện kêu gọi vốn để tăng kết nối giữa doanh nghiệp với giới đầu tư.

Diễn biến trên khác với chức năng tái cơ cấu truyền thống, vốn chủ yếu gắn với thu hẹp quy mô và cắt giảm công suất. Trong lĩnh vực hóa dầu, quá trình tái cơ cấu theo hướng cắt giảm công suất vẫn đang diễn ra. Ngày 20/7, Bộ Công Thương Hàn Quốc đã phê duyệt “phương án Yeosu 1” do YeochunNCC, Lotte Chemical, Hanwha Solutions và DL Chemical cùng nộp. Theo kế hoạch, một dây chuyền sản xuất ethylene công suất 1,39 triệu tấn mỗi năm sẽ dừng vận hành.

Phần công suất bị cắt giảm gồm 920 nghìn tấn tại nhà máy số 2 của YeochunNCC và 470 nghìn tấn tại nhà máy số 3, vốn đã ngừng hoạt động. Sau điều chỉnh, năng lực sản xuất ethylene sẽ giảm từ 2,28 triệu tấn xuống còn 900 nghìn tấn.

Trước đó, trong “phương án Daesan 1” được phê duyệt ngày 23/2, Lotte Chemical cũng quyết định dừng tổ hợp cracking naphtha (NCC) công suất 1,1 triệu tấn tại nhà máy Daesan. Tính gộp cả hai phương án, tổng công suất cắt giảm vào khoảng 2,5 triệu tấn, tiệm cận ngưỡng thấp trong mục tiêu 2,7-3,7 triệu tấn mỗi năm mà Chính phủ và doanh nghiệp đã đặt ra trong thỏa thuận tự nguyện.

Sau 10 năm vận hành theo cơ chế doanh nghiệp tự nộp hồ sơ, chính sách này hiện bước sang giai đoạn mới, khi Nhà nước có thể chủ động xác định ngành cần tái cơ cấu và đưa ra khuyến nghị. Đây cũng là điểm đáng chú ý về hiệu lực thực tế của cơ chế mới.

Xu hướng dịch chuyển sang công nghiệp công nghệ cao đang làm thay đổi bản chất của chính sách. Dự luật sửa đổi Luật thúc đẩy năng lực doanh nghiệp, được Quốc hội Hàn Quốc thông qua ngày 31/3, cho phép Chính phủ tiến hành điều tra cơ bản và điều tra chuyên sâu để lựa chọn các ngành cần tái cơ cấu, đồng thời khuyến nghị doanh nghiệp trong các ngành đó xem xét nhu cầu tái cơ cấu.

Cơ chế này đánh dấu sự chuyển đổi từ mô hình “doanh nghiệp nộp hồ sơ thì mới được thẩm định” sang mô hình Chính phủ xác định ngành trước. Thời hạn tái cơ cấu đối với các nhóm “dư cung”, “ổn định chuỗi cung ứng” và “khu vực khủng hoảng công nghiệp” cũng được kéo dài lên 5 năm. Bên cạnh đó, quy định tạm hoãn việc ngân hàng chủ nợ chính đánh giá rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp đã được phê duyệt cũng được đưa vào luật. Luật sửa đổi sẽ có hiệu lực sau 6 tháng kể từ ngày công bố.

Theo giới phân tích, việc mở rộng phạm vi áp dụng nhiều khả năng sẽ đi theo hướng của Nhật Bản. Viện Chính sách Kinh tế đối ngoại Hàn Quốc (KIEP) nhận định Luật thúc đẩy công nghiệp của Nhật Bản không chỉ giới hạn ở tái cơ cấu các ngành dư cung, mà còn mở rộng sang hỗ trợ tái cơ cấu chủ động và phát triển ngành nghề mới. Vì vậy, Luật thúc đẩy năng lực doanh nghiệp của Hàn Quốc cũng cần vượt ra ngoài khuôn khổ “dư cung”.

Đạo luật này ban đầu được ban hành dưới dạng luật có thời hạn vào năm 2016, đến năm 2019 bổ sung nhóm doanh nghiệp gia nhập ngành mới, và năm 2024 được chuyển thành luật thường trực, đồng thời thêm nhóm “ổn định chuỗi cung ứng”.

Điểm còn phải theo dõi là liệu hệ thống mới, trong đó Chính phủ xác định ngành và khuyến nghị tái cơ cấu, có thể vận hành hiệu quả ngay cả khi các bên chưa đạt đồng thuận hay không. Hiện những trường hợp còn lại là Ulsan và Yeosu 2. SK Geocentric, Daehan Synthetic Chemical và S-Oil đang thảo luận về phương án tích hợp NCC, song đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận cụ thể. Tương tự, phương án Yeosu 2 với sự tham gia của LG Chem và GS Caltex cũng chưa chốt thời điểm nộp phương án cuối cùng.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Hàn Quốc Moon Shin-hak cho rằng đây là thời điểm cần hơn bao giờ hết việc tái cơ cấu chủ động của các doanh nghiệp then chốt trong chuỗi cung ứng, nhằm nâng cao hiệu quả và trình độ của toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp.