Vụ xả súng xảy ra gần một trạm Supercharger của Tesla tại Twin Falls, bang Idaho, Mỹ, đang làm nổi bật một rủi ro an toàn của xe điện: phương tiện có thể không rời đi ngay được khi vẫn đang cắm sạc.

Theo Electrek và một số hãng tin quốc tế ngày 3/8, vụ việc xảy ra hôm 1/8 tại một cửa hàng In-N-Out Burger mới khai trương và khu đỗ xe của trung tâm du khách gần đó. Video tại hiện trường cho thấy một xe Tesla đang cắm sạc dường như bị đạn bắn trúng. Vụ tấn công khiến 3 người thiệt mạng và nhiều người bị thương.

Trong số các nạn nhân có một tài xế taxi đang sạc xe tại trạm Supercharger. Người này sống sót nhưng đã phải trải qua nhiều ca phẫu thuật sau đó.

Ngay sau sự việc, cộng đồng người dùng xe điện bắt đầu chia sẻ một thiết bị của bên thứ ba mang tên EVject như một phương án giúp xe có thể rời đi ngay cả khi cáp sạc vẫn còn kết nối. Thiết bị này, còn được gọi là Escape Connector, được lắp giữa cáp Supercharger và cổng sạc của xe. Khi xe di chuyển, bộ phận này sẽ tự tách ra bằng cơ chế cơ khí. Sản phẩm hiện được bán với giá 299 USD.

Trên X, hàng trăm chủ xe Tesla đã chia sẻ sản phẩm này kèm mã giới thiệu, xem đây như một giải pháp thoát hiểm trong tình huống khẩn cấp.

Tuy nhiên, EVject cũng là sản phẩm từng bị Tesla khởi kiện vì lo ngại an toàn cách đây khoảng hai năm. Năm 2024, Tesla nộp đơn kiện EVject tại tòa án bang California, cho rằng sau 30 phút sạc dòng điện cao, nhiệt độ bề mặt thiết bị có thể lên tới 100 độ C và thiết kế ban đầu không có cơ chế bảo vệ quá nhiệt.

Sau đó, EVject tung ra phiên bản nâng cấp với tính năng bảo vệ nhiệt tích hợp, và Tesla rút đơn kiện. Việc sản phẩm từng vướng tranh chấp pháp lý với Tesla nhưng nay lại được lan truyền rộng rãi như một giải pháp an toàn, trong khi thiếu bối cảnh đầy đủ, bị cho là dễ gây hiểu nhầm.

Cốt lõi của vấn đề nằm ở cơ chế khóa vật lý của đầu cắm trong lúc xe đang sạc. Để rời đi, tài xế thường phải mở khóa cổng sạc trên màn hình xe hoặc thực hiện thao tác mở khóa thủ công, sau đó chờ cáp được tháo ra. Trong tình huống khẩn cấp, khi mỗi giây đều có thể quyết định mức độ an toàn, độ trễ này trở thành một điểm yếu đáng chú ý.

Dù vậy, EVject cũng khó được xem là giải pháp triệt để. Thiết bị chỉ phát huy tác dụng khi người lái kịp nhận ra nguy hiểm và có thể lập tức cho xe di chuyển. Trong một cuộc tấn công bất ngờ và hỗn loạn, việc đưa ra quyết định và thao tác ngay lập tức không hề dễ dàng. Vì vậy, EVject có thể giúp rút ngắn vài giây, nhưng việc coi một bộ chuyển đổi giá 299 USD là lời giải cho bạo lực ngẫu nhiên bị cho là đã thổi phồng vấn đề.

Rủi ro này cũng không chỉ giới hạn ở Tesla. Các chuẩn sạc như NACS, CCS và J1772 đều sử dụng cơ chế khóa nhằm ngăn việc cáp bị rút ra ngoài ý muốn hoặc phát sinh tia hồ quang điện trong lúc truyền điện áp cao. Điều đó đồng nghĩa hầu hết xe điện khi sạc nhanh đều chịu ràng buộc tương tự. Với quy mô người dùng lớn, mạng lưới Supercharger của Tesla chỉ khiến vấn đề trở nên dễ thấy hơn.

Trong bối cảnh đó, một số ý kiến cho rằng ngành xe điện cần cân nhắc tích hợp sẵn cơ chế nhả khẩn cấp trên cả xe và bộ sạc, thay vì phụ thuộc vào phụ kiện gắn thêm. Theo cách tiếp cận này, hệ thống nên cho phép tài xế kích hoạt từ ghế lái để đồng thời ngắt điện, mở khóa đầu cắm và cho xe rời vị trí bằng một thao tác chủ đích.

Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng tính năng này không nên chỉ bó hẹp trong một thương hiệu, mà cần được chuẩn hóa trong các tiêu chuẩn an toàn chung giữa hãng xe điện và đơn vị vận hành trạm sạc.

Dù khả năng gặp phải một vụ xả súng ngoài đời thực là rất thấp và không phải là lý do để e ngại xe điện, sự việc lần này vẫn cho thấy một điểm cần lưu ý: khi xe đang sạc, việc rời đi ngay có thể khó hơn so với xe dùng động cơ đốt trong. Một số ý kiến cũng cho rằng trong tình huống khẩn cấp, ở lại trong xe chưa chắc là lựa chọn an toàn nhất, bởi phương tiện vừa khó di chuyển ngay vừa có thể trở thành mục tiêu dễ thấy hơn. Trong khi đó, di chuyển vào khu vực cửa hàng đông người có thể giúp việc cầu cứu, sơ tán hoặc tìm nơi ẩn nấp thuận lợi hơn.