Samsung Electronics, SK hynix và Micron đang đối mặt với một vụ kiện liên quan đến cáo buộc cố tình cắt giảm nguồn cung chip nhớ dành cho thị trường tiêu dùng nhằm đẩy giá RAM tăng.

Theo TechRadar ngày 30/6 (giờ địa phương), đơn kiện cho rằng ba nhà sản xuất đã chuyển công suất DRAM từ các dòng phổ thông như DDR3 và DDR4 sang bộ nhớ băng thông cao HBM phục vụ trung tâm dữ liệu AI. Động thái này bị cho là đã làm nguồn cung trên thị trường thắt chặt và kéo giá tăng.

Điểm mấu chốt của vụ kiện không nằm ở việc các hãng chuyển dịch sản xuất sang HBM, mà ở nghi vấn liệu ba công ty có phối hợp với nhau trong quá trình điều chỉnh nguồn cung hay không. Trên thực tế, việc doanh nghiệp ưu tiên các dòng sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn thường được xem là quyết định kinh doanh bình thường.

Tuy nhiên, phía nguyên đơn cho rằng Samsung Electronics, SK hynix và Micron không đơn thuần phản ứng riêng lẻ trước diễn biến thị trường, mà đã cùng hành động theo hướng hạn chế nguồn cung. Nếu cáo buộc này được chứng minh, vụ việc có thể bị xem là hành vi thông đồng giá trái pháp luật.

Theo hồ sơ khởi kiện, ba công ty bị nêu đích danh vì thu hẹp năng lực sản xuất DDR3 và DDR4 dùng cho điện thoại, PC và máy tính bảng, đồng thời tăng tỷ trọng HBM. Đây là dòng bộ nhớ chủ yếu được sử dụng trong các trung tâm dữ liệu AI và có giá bán cao hơn DRAM thông thường.

Lập luận của nguyên đơn là khi nguồn cung chip nhớ cho các thiết bị tiêu dùng giảm xuống, áp lực tăng giá trên thị trường sẽ gia tăng.

Yếu tố thị phần cũng được xem là một bối cảnh quan trọng của vụ việc. Theo Counterpoint Research, ba doanh nghiệp này chiếm tới 89% thị phần DRAM và 100% thị phần HBM.

Nếu việc điều chỉnh nguồn cung thực sự là hành động phối hợp, tác động tới thị trường sẽ rất lớn. Samsung Electronics và SK hynix trước đây cũng từng nhận tội trong các vụ việc liên quan đến cáo buộc thông đồng giá DRAM vào những năm 2000, vì vậy tiền lệ này có thể tiếp tục được viện dẫn trong vụ kiện hiện nay.

Dù vậy, việc chứng minh hành vi thông đồng trước tòa được đánh giá là không dễ. Cơ quan xét xử sẽ phải làm rõ liệu các doanh nghiệp đưa ra những quyết định tương tự nhau vì cùng chịu tác động từ bối cảnh thị trường, hay đã có sự dàn xếp từ trước.

Trong giới công nghệ, phản ứng về vụ việc cũng khá trái chiều. Một người dùng Reddit cho rằng HBM “mang lại lợi nhuận cao hơn rất nhiều” so với DRAM hiện tại, nên việc các hãng đẩy mạnh sản xuất HBM là lựa chọn hợp lý về mặt kinh doanh.

Một ý kiến khác nhận định việc thu hẹp sản xuất DDR3 “không chỉ vì HBM mà còn vì đây là công nghệ đã gần 20 năm tuổi”. Theo quan điểm này, DDR3 đã trở thành công nghệ cũ khi các thế hệ mới hơn đã phổ biến trên thị trường, nên khó xem việc giảm sản xuất là bằng chứng trực tiếp của hành vi thông đồng.

Vì vậy, vụ kiện lần này khó có thể sớm giúp giá bộ nhớ ổn định trở lại. Đơn kiện hiện mới dừng ở giai đoạn đưa ra cáo buộc, trong khi quá trình xét xử có thể kéo dài và tiếp tục qua nhiều cấp kháng cáo.

Ngay cả trong trường hợp nguyên đơn thắng kiện, nhiều ý kiến cho rằng xu hướng tăng mạnh của giá bộ nhớ cũng khó đảo chiều trong ngắn hạn.

Xét cho cùng, vụ việc nhiều khả năng sẽ trở thành một tranh chấp pháp lý nhằm xác định trách nhiệm đối với đợt tăng giá bộ nhớ gần đây. Tuy nhiên, với người tiêu dùng, vấn đề đáng quan tâm hơn vẫn là chi phí mua RAM tiếp tục neo ở mức cao, bất chấp diễn biến của vụ kiện.