Các nhà khai thác truyền hình cáp Hàn Quốc (SO) đang kêu gọi giảm mức đóng quỹ phát triển phát sóng, đồng thời nhấn mạnh kênh địa phương cần được nhìn nhận như một hạ tầng công ích phục vụ cộng đồng trong bối cảnh chính phủ thúc đẩy chiến lược phát triển cân bằng vùng miền.

Ngày 30/6, Hiệp hội Nghiên cứu Phát thanh - Truyền hình Hàn Quốc và Hiệp hội Truyền hình cáp Hàn Quốc tổ chức hội thảo với chủ đề “Thời đại 5 cực 3 đặc: vai trò của kênh địa phương và tương lai của truyền hình cáp”, do nghị sĩ Kim Hyun thuộc Đảng Dân chủ chủ trì tại phòng họp số 2 của tòa nhà Quốc hội.

“5 cực 3 đặc” là định hướng phát triển cân bằng vùng miền, đồng thời là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chính quyền Lee Jae-myung. Chính sách này hướng tới tái cấu trúc không gian lãnh thổ thành 5 vùng kinh tế lớn gồm khu vực thủ đô, Chungcheong, Đông Nam, Daegyeong, Honam và 3 tỉnh tự trị đặc biệt là Gangwon, Jeonbuk, Jeju.

Trong bối cảnh đó, ngành truyền hình cáp cho rằng các kênh địa phương đang đảm nhiệm vai trò hạ tầng công ích với các chức năng như bám sát thông tin tại chỗ, phản ánh đời sống người dân, đưa tin kiểm phiếu và phát sóng thông tin thiên tai. Vì vậy, lĩnh vực này cần được hỗ trợ về thể chế phù hợp với định hướng chính sách của chính phủ.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hiệp hội Truyền hình cáp Hàn Quốc Hwang Hee-man cho biết mô hình “5 cực 3 đặc” không chỉ là một cuộc cải tổ hành chính, mà còn là khuôn khổ phân quyền để các địa phương tự bảo vệ đời sống và văn hóa trước xu hướng tập trung quá mức vào khu vực thủ đô.

Theo ông, trong hơn 30 năm qua, các SO đã đóng vai trò như một diễn đàn công luận tại địa phương, từ đưa tin kiểm phiếu trong các cuộc bầu cử hội đồng cơ sở, phản ánh các vấn đề địa phương đến chuyển tải tiếng nói của người dân trong thiên tai.

Ông cũng nhấn mạnh rằng cùng cung cấp một loại hình dịch vụ nhưng mức độ điều tiết giữa các nền tảng lại khác nhau, trong khi gánh nặng đóng quỹ phát triển phát sóng vẫn còn lớn. Vì vậy, ông đề nghị Chính phủ và Quốc hội sớm tháo gỡ tình trạng bất cân xứng trong quản lý.

Ngành SO cũng bày tỏ tiếc nuối khi phương án giảm tỷ lệ đóng quỹ phát triển phát sóng, từng được cơ quan quản lý trước đây xem xét ở giai đoạn gần hoàn tất, đã không được chuyển tiếp nguyên trạng sang cơ quan quản lý hiện nay. Trước đó, Bộ Khoa học và CNTT được cho là đã xem xét phương án hạ tỷ lệ đóng quỹ của SO từ 1,5% xuống 1,3%, trong khi cơ quan quản lý hiện tại cho rằng vấn đề này cần được thảo luận thêm.

Kênh địa phương của SO được đánh giá bám sát cơ sở hơn nhiều đài cùng khu vực

Tại hội thảo, hai diễn giả Kim Yeon-sik, giáo sư Khoa Truyền thông tại Đại học Quốc gia Gyeongbuk, và Hwang Gyeong-ho, giáo sư Khoa Liên ngành Tự do tại Đại học Gyeongnam, đã công bố kết quả phân tích cho thấy các kênh địa phương đang giữ vai trò hạ tầng “siêu địa phương”, dựa trên các trường hợp của Seogyeong Broadcasting và JCN Ulsan Jungang Broadcasting. Cơ sở đánh giá là chỉ số Hyperlocal Media Index, viết tắt là HMI, được phát triển trong nghiên cứu này.

HMI đo mức độ chi tiết của địa bàn nguồn tin theo thang điểm 0-100. Tin tức không gắn với địa phương hoặc có phạm vi toàn quốc được chấm 0 điểm; cấp vùng là 25 điểm; cấp thành phố, quận, huyện là 50 điểm; cấp phường, xã là 75 điểm; còn cấp làng hoặc không gian sinh hoạt là 100 điểm.

Kết quả tính toán trên 8 đài tại Gyeongnam và Ulsan cho thấy Seogyeong Broadcasting đạt 48,48 điểm, cao nhất; tiếp theo là JCN Ulsan Jungang Broadcasting với 46,73 điểm. Hai đơn vị này đều vượt KBS Changwon với 46,50 điểm, MBC Gyeongnam với 45,83 điểm, KNN với 43,19 điểm, UBC Ulsan Broadcasting với 42,52 điểm, Ulsan MBC với 41,49 điểm và KBS Ulsan với 40,34 điểm.

Xét theo tỷ trọng đưa tin ở cấp địa phương cơ sở, kết quả cũng cho thấy xu hướng tương tự. Seogyeong Broadcasting có tỷ lệ tin ở cấp thành phố, quận, huyện đạt 72,78%, cao nhất trong số 8 đài được khảo sát. Trong tổng số 584 bản tin tại khu vực Gyeongnam, có 322 tin ở cấp cơ sở; riêng Seogyeong Broadcasting chiếm 128 tin, tương đương 39,8%, cao hơn KNN với 17,1%, KBS Changwon với 23,0% và MBC Gyeongnam với 20,2%.

Tại Ulsan, JCN Ulsan Jungang Broadcasting đứng đầu ở hai chỉ số gồm tỷ lệ tin siêu địa phương đạt 26,03% và tỷ lệ tin theo không gian sinh hoạt đạt 24,20%. Tỷ trọng tin cấp cơ sở của đơn vị này cũng đạt 38,7%, cao hơn UBC Ulsan Broadcasting với 25,8%, KBS Ulsan với 19,4% và Ulsan MBC với 16,1%.

Theo giáo sư Hwang Gyeong-ho, xét cả về khối lượng lẫn mức độ bám sát thông tin cấp cơ sở, các kênh địa phương của SO đang vượt nhiều đài mặt đất và đài tư nhân trong cùng khu vực.

Nghĩa vụ công đã rõ, nhưng áp lực tài chính vẫn lớn

Hội thảo cũng nêu lên lo ngại về nguy cơ suy giảm chất lượng nội dung tại các kênh địa phương. Theo nghiên cứu được trình bày, phần lớn kênh địa phương của SO vẫn duy trì lịch phát sóng cả ngày, nhưng tỷ lệ phát lại theo vòng ngày càng tăng, trong khi chi phí sản xuất có xu hướng giảm.

Ngành SO đồng thời nhấn mạnh rằng nghĩa vụ phát sóng thiên tai vẫn đang được duy trì. Đây là trách nhiệm công mà SO là nhóm duy nhất thực hiện trong khối doanh nghiệp truyền hình trả tiền. Hệ thống này được xem là một hạ tầng phát sóng phải vận hành đến phút cuối, kể cả khi mạng viễn thông và Internet bị gián đoạn.

Giáo sư Yoo Gyeong-han của Đại học Quốc gia Jeonbuk cho biết các SO đầu tư 119 tỷ won mỗi năm cho kênh địa phương và phát khoảng 70.000 bản tin thiên tai mỗi năm. Tuy nhiên, những đóng góp công ích này vẫn chưa được ghi nhận tương xứng về mặt thể chế, tạo ra khoảng cách giữa mức độ đóng góp và cơ chế công nhận.

Ông đề xuất thành lập “Quỹ xúc tiến truyền thông khu vực”, trên cơ sở kết hợp quỹ phát triển phát sóng, phần hoàn trả theo vùng từ phí thuê bao và nguồn đối ứng từ ngân sách địa phương.

Cơ quan quản lý: có thể mở rộng nguồn lực nếu xem SO là hạ tầng địa phương

Phía cơ quan quản lý truyền thông cũng cho thấy đã nhận thức được nhu cầu hình thành quỹ xúc tiến mới. Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng trước khi giảm tỷ lệ đóng quỹ phát triển phát sóng của SO, cần làm rõ phương án huy động nguồn lực thay thế.

Ông Kang Dong-wan, Trưởng phòng Chính sách New Media của cơ quan quản lý, cho rằng cần củng cố thêm cơ sở lập luận cho việc tạo nguồn tài chính. Theo ông, nếu mở rộng vai trò của SO thành “đầu mối dịch vụ công của cộng đồng”, bao trùm các lĩnh vực như giáo dục, phúc lợi và an toàn, thì có thể xem xét phối hợp với ngân sách từ Bộ Phúc lợi, Bộ Giáo dục và Bộ Nội vụ - An toàn, thay vì chỉ dựa vào quỹ phát triển phát sóng.

Về chỉ số HMI, ông đánh giá công cụ này vẫn cần được hoàn thiện thêm nếu muốn áp dụng vào chính sách, nhằm phản ánh không chỉ năng lực sản xuất nội dung mà cả mức độ tiếp cận người dùng, mức độ tham gia của cư dân và đóng góp cho cộng đồng địa phương.

Ông Kang cho biết cơ quan này hiện đang vận hành một nhóm nghiên cứu chuyên gia để xây dựng phương án thúc đẩy thị trường truyền hình trả tiền, trong đó có nội dung nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành và cải thiện thể chế. Theo ông, các ý kiến nêu tại phần trình bày và thảo luận sẽ được tham khảo tích cực trong quá trình rà soát chính sách.

Nghị sĩ Kim Hyun cũng hối thúc cơ quan quản lý đẩy nhanh thảo luận chính sách. Ông cho rằng việc chuyển lĩnh vực truyền hình cáp từ Bộ Khoa học và CNTT sang cơ quan quản lý hiện nay là “một thay đổi mang tính căn bản về chất”, vì vậy cần xác định định hướng dựa trên toàn bộ hệ sinh thái phát sóng.

Theo ông, đây là chủ đề cần được xem xét sớm tại Ủy ban Phát triển Phát sóng Địa phương của cơ quan quản lý, thay vì chỉ dừng ở nhóm nghiên cứu chuyên gia. Ông nói cách làm theo mô hình nhóm nghiên cứu thường mất ít nhất hai năm mới có thể đi đến triển khai, khiến việc đưa ra kết luận trong nhiệm kỳ của Chủ tịch Kim Jong-cheol trở nên khó khăn.