Giá chip nhớ đang tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại chi phí sản xuất hàng loạt thiết bị điện tử như smartphone, PC, TV và tablet có thể tăng thêm 15-40%. Áp lực chi phí hiện không còn dừng ở một linh kiện riêng lẻ mà đã bắt đầu lan sang giá xuất xưởng của thiết bị hoàn chỉnh.

Theo dữ liệu thị trường, DXI - chỉ số tổng hợp giá giao ngay của chip nhớ - tính đến ngày 12 đã tăng 4,9% trong một tuần và tăng 16% trong một tháng. Trong đó, DDR5 16Gb tăng 3,3% so với tuần trước, còn NAND MLC 64Gb tăng 30,8% so với một tháng trước.

Cảnh báo về đà tăng giá chip nhớ thực tế không phải mới xuất hiện. Năm ngoái, thị trường cũng từng đối mặt với những dự báo tương tự nhưng áp lực khi đó phần nào được hấp thụ, chủ yếu do nhu cầu PC và smartphone không phục hồi mạnh như kỳ vọng.

Bên cạnh đó, các hãng thiết bị đã mua dự trữ trước khi giá tăng và trì hoãn các đơn hàng bổ sung, qua đó phần nào làm dịu áp lực chi phí.

Tuy nhiên, bức tranh năm nay được đánh giá là khác. Trước đây, mỗi khi giá đi lên, nguồn cung thường sớm được bổ sung, khiến đà tăng nhanh chóng hạ nhiệt. Lần này, công suất sản xuất đang dồn sang mảng trung tâm dữ liệu AI và bộ nhớ băng thông cao HBM, khiến nguồn cung chip nhớ phổ thông bị thu hẹp theo hướng mang tính cơ cấu.

Trong bối cảnh nguồn cung khó tăng nhanh dù giá liên tục đi lên, giới phân tích cho rằng đợt tăng này có thể không chỉ mang tính ngắn hạn.

Theo SK Securities, ở một mẫu smartphone flagship, nhóm linh kiện bán dẫn chiếm tới 53% tổng chi phí sản xuất. Trong đó, bộ xử lý ứng dụng (AP) chiếm 28%, còn chip nhớ và linh kiện truyền thông lần lượt vào khoảng 12%.

Các hạng mục còn lại gồm màn hình 15%, camera 11%, vật liệu bên trong và bên ngoài 7%, cùng các khoản khác 15%. Khi linh kiện bán dẫn chiếm hơn một nửa cơ cấu chi phí, giá chip nhớ và AP cùng tăng sẽ tác động trực tiếp đến giá thành sản phẩm.

Đáng chú ý, giá chip nhớ được nhận định có thể tăng tới hàng trăm phần trăm và thậm chí còn có thể tăng thêm. AP, mô-đun truyền thông và bảng mạch cũng được dự báo tăng ít nhất 20-30%, thậm chí có mặt hàng vượt 50%.

Không chỉ riêng bán dẫn, các linh kiện khác cũng khó giảm giá. Màn hình và camera gần như không còn nhiều dư địa hạ giá do thông số kỹ thuật liên tục được nâng cấp.

Trong khi đó, vật liệu bên trong và bên ngoài chịu áp lực từ giá kim loại tăng, còn vật tư phụ cũng đi lên theo chi phí nguyên liệu hóa chất. Pin cũng chịu sức ép tăng đơn giá do chi phí kim loại cao hơn.

Gánh nặng thuế quan cũng đang gia tăng. Ngoại trừ một số dòng sản phẩm như Apple iPhone và Galaxy sản xuất tại Hàn Quốc, nhiều thiết bị khác sẽ chịu tác động trực tiếp từ thuế quan.

Apple tăng sản lượng, Samsung và các hãng Trung Quốc cắt giảm

Tình trạng thiếu chip nhớ đã bắt đầu ảnh hưởng đến cả thiết kế sản phẩm mới. Tại hội nghị WWDC gần đây, Apple công bố mô hình AI on-device quy mô 20 tỷ tham số mang tên “AFM3 Core Advanced”.

Mô hình này lưu toàn bộ trọng số trên NAND, sau đó chỉ nạp phần tham số cần thiết sang DRAM theo từng câu lệnh để vận hành. Cách tiếp cận này nhằm giảm gánh nặng về dung lượng, chi phí và điện năng của DRAM, đồng thời phản ánh bài toán nguồn cung bộ nhớ không còn dồi dào.

Càng phổ biến edge AI và AI on-device, nhu cầu chip nhớ càng tăng. Eugene Investment & Securities nhận định nhu cầu AI và bán dẫn đã gây áp lực ngay cả khi mới tập trung ở trung tâm dữ liệu, và tình trạng thắt nút cổ chai cùng áp lực tăng giá sẽ tiếp tục lan sang thiết bị cũng như vật liệu hiệu năng cao.

Phản ứng của các hãng thiết bị hiện bắt đầu phân hóa. Trên thị trường smartphone, Apple đang tìm cách mở rộng thị phần bằng việc hạn chế tối đa tăng giá bán nhờ biên lợi nhuận cao, trong khi các đối thủ thận trọng hơn trước áp lực chi phí.

Theo SK Securities, Apple dự kiến tăng sản lượng iPhone từ 240 triệu máy năm ngoái lên 250 triệu máy trong năm nay. Thị trường cũng đang nhắc tới khả năng hãng tiếp tục nâng sản lượng thêm hơn 5% vào năm 2027.

Ở chiều ngược lại, dòng Galaxy của Samsung Electronics được dự báo suy giảm doanh số, trong khi các hãng smartphone Trung Quốc lên kế hoạch cắt giảm sản lượng 20-35%.

Một đại diện trong ngành cho rằng phần chi phí tăng thêm rốt cuộc sẽ phải do một bên gánh chịu, dù là người tiêu dùng, hãng thiết bị, nhà cung ứng linh kiện hay nhà cung cấp nguyên liệu. Người này nhấn mạnh tình trạng thiếu hụt nguồn cung đang rất rõ rệt, đồng nghĩa việc đảm bảo đủ chip nhớ sẽ ngày càng khó khăn hơn.