Bộ Giao thông Mỹ ngày 25/6 đề xuất sửa đổi quy định theo hướng bãi bỏ yêu cầu trang bị bàn đạp phanh đối với các phương tiện được thiết kế để vận hành hoàn toàn bằng hệ thống tự động. Nếu được thông qua, đây sẽ là thay đổi đáng chú ý với lộ trình thương mại hóa xe tự lái chuyên dụng của các hãng như Tesla và Zoox.

Theo TechCrunch, đề xuất mới nhằm loại bỏ việc áp dụng các yêu cầu về linh kiện và thiết kế trong Bộ tiêu chuẩn an toàn xe cơ giới liên bang (FMVSS) vốn được xây dựng cho xe do con người điều khiển, đối với nhóm xe chỉ vận hành bằng hệ thống tự động. Phạm vi điều chỉnh có thể không chỉ dừng ở bàn đạp phanh mà còn mở rộng sang một số thiết bị và tiêu chí thiết kế khác trong bộ quy định hiện hành.

Bộ Giao thông Mỹ dự kiến lấy ý kiến công khai trong 30 ngày trước khi quyết định có phê duyệt sửa đổi này hay không.

Hiện nay, các doanh nghiệp muốn phát triển xe tự lái không đáp ứng đầy đủ những hạng mục bắt buộc theo FMVSS phải xin miễn trừ riêng từ chính phủ liên bang. Ngay cả khi được chấp thuận, số lượng xe được phép lưu hành vẫn bị giới hạn. Vì vậy, nếu yêu cầu bắt buộc về trang bị như bàn đạp phanh được gỡ bỏ, các hãng có thể rút ngắn thời gian triển khai mà không cần trải qua thủ tục xin ngoại lệ.

Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA) cho rằng thay đổi này có thể thúc đẩy tốc độ đưa xe tự lái vào sử dụng. Trong tuyên bố, Giám đốc NHTSA Jonathan Morrison nhận định ngành công nghiệp ô tô đang bước vào cuộc chuyển đổi lớn nhất kể từ thời Ford Model T, và Mỹ cần điều chỉnh lại hệ thống quy định để duy trì vai trò dẫn dắt.

Ông cho biết dưới sự điều hành của Bộ trưởng Sean Duffy, cơ quan này sẽ gỡ bỏ những rào cản không cần thiết, đồng thời siết chặt các yêu cầu an toàn cốt lõi và tiếp tục buộc các nhà phát triển xe tự lái chịu trách nhiệm về năng lực bảo đảm an toàn.

Động thái trên nằm trong chuỗi nới lỏng quy định đối với xe tự lái mà chính quyền Trump gần đây liên tiếp triển khai. Cuối năm ngoái, NHTSA cũng đề xuất điều chỉnh một số tiêu chuẩn liên quan đến gạt mưa, thiết bị khử mờ kính và quy định ghi nhãn lốp, theo hướng loại bỏ các yêu cầu mặc định rằng trên xe luôn có người lái đối với dòng xe tự lái chuyên dụng.

Trước đó, chính quyền Biden cũng từng thúc đẩy các điều chỉnh theo hướng tương tự. Khi đó, NHTSA đã đề xuất và sau đó ban hành quy định cho phép vận hành xe tự lái không có vô-lăng. Lần này, cơ quan này muốn tiến thêm một bước khi đưa cả bàn đạp phanh ra khỏi bộ tiêu chuẩn.

Tesla được xem là một trong những bên có thể hưởng lợi trực tiếp. Trong vài năm qua, hãng đã phát triển Cybercab, mẫu xe hai chỗ không có vô-lăng và bàn đạp. Tuy nhiên, Tesla vẫn chưa nộp đơn xin miễn trừ đối với các tiêu chuẩn FMVSS hiện vẫn yêu cầu những bộ phận điều khiển này. Elon Musk nhiều lần cho biết sẽ triển khai mẫu xe này trên toàn nước Mỹ nếu được cơ quan quản lý phê duyệt.

Tesla hiện cũng vận hành một dịch vụ robotaxi quy mô nhỏ tại Austin, bang Texas. Ở giai đoạn đầu, hãng bố trí tài xế an toàn ngồi ở ghế trước, sau đó từng bước rút vị trí này để chuyển sang mô hình vận hành “không giám sát”. Dù vậy, Tesla thừa nhận với NHTSA rằng trong một số tình huống hiếm gặp, như sau va chạm hoặc khi cần tránh chướng ngại vật, nhân sự điều hành từ xa có thể can thiệp để xe di chuyển chậm hoặc theo dõi quá trình xử lý.

Zoox, công ty thuộc Amazon, cũng là doanh nghiệp liên quan trực tiếp đến đợt sửa đổi quy định lần này. Năm ngoái, Zoox đã xin và được cấp miễn trừ FMVSS để thử nghiệm mẫu robotaxi chuyên dụng do hãng tự thiết kế. Sau đó, công ty tiếp tục nộp đơn xin miễn trừ bổ sung cho mục đích vận hành thương mại và hiện vẫn đang chờ quyết định.

Trong khi đó, các doanh nghiệp như Waymo, vốn sử dụng xe thương mại cải hoán làm robotaxi, có thể ít bị ảnh hưởng hơn. Do vẫn dùng những mẫu xe như Jaguar I-Pace với đầy đủ cơ cấu điều khiển thủ công, các hãng này có thể triển khai robotaxi với quy mô mong muốn. Vì vậy, đề xuất mới nhiều khả năng sẽ tác động mạnh hơn đến nhóm công ty phát triển xe tự lái chuyên dụng từ đầu, thay vì các doanh nghiệp cải hoán xe sẵn có.

Yếu tố then chốt hiện nay là liệu Bộ Giao thông Mỹ có chính thức thông qua sửa đổi sau giai đoạn lấy ý kiến hay không. Nếu được phê duyệt, xe tự lái chuyên dụng có thể không còn phải phụ thuộc chủ yếu vào cơ chế miễn trừ, mà chuyển sang một quy trình phê duyệt phổ biến hơn để được lưu hành. Khi đó, tiến độ thương mại hóa Cybercab của Tesla và robotaxi chuyên dụng của Zoox sẽ chịu tác động trực tiếp từ thay đổi chính sách này.