MBK Partners và Meritz Financial Group đang đẩy căng thẳng quanh kế hoạch tái cơ cấu Homeplus lên một nấc mới, khi hai bên chưa tìm được tiếng nói chung về trách nhiệm cấp khoản vốn khẩn cấp 2.000 tỷ won. Tranh cãi nổ ra đúng thời điểm Tòa án Phá sản Seoul yêu cầu Homeplus nộp phương án huy động vốn trước ngày 30/6, trong khi rủi ro từ cuộc điều tra của cơ quan công tố vẫn phủ bóng lên tiến trình phục hồi.

Theo giới tài chính - đầu tư ngày 26/6, Tòa án Phá sản Seoul đã yêu cầu Homeplus trình kế hoạch huy động 2.000 tỷ won, khoản tiền được xem là cần thiết để triển khai phương án phục hồi doanh nghiệp.

Mốc thời gian này đặc biệt quan trọng khi hạn để tòa phê chuẩn kế hoạch phục hồi rơi vào ngày 3/7. Nếu không đưa ra được phương án huy động vốn cụ thể, toàn bộ tiến trình tái cơ cấu có thể bị ảnh hưởng.

Tâm điểm tranh cãi hiện nay là bên nào sẽ chịu trách nhiệm và theo điều kiện nào đối với khoản vay DIP trị giá 2.000 tỷ won, nguồn vốn vận hành khẩn cấp mà Homeplus cần để duy trì quá trình phục hồi.

MBK cho rằng với tư cách là chủ nợ lớn, Meritz cần tham gia cấp vốn cho Homeplus. Ở chiều ngược lại, Meritz yêu cầu MBK và Chủ tịch MBK Partners Kim Byeong-ju phải đưa ra bảo lãnh và thể hiện trách nhiệm tài chính trước khi khoản vay mới được giải ngân.

Meritz lập luận rằng MBK chỉ nhấn mạnh thất bại của khoản đầu tư vào Homeplus nhưng chưa giải thích đầy đủ về phần lợi nhuận và phí đã thu trong quá trình quản lý quỹ. Theo phía Meritz, trong hơn 10 năm qua, các quỹ chủ lực số 3, 4, 5 và 6 của MBK được ước tính tạo ra tổng lợi nhuận hơn 4.000 tỷ won.

Meritz đặc biệt nhấn mạnh quỹ số 3, quỹ có Homeplus trong danh mục đầu tư, vẫn duy trì tỷ suất sinh lời tích cực nếu xét trên toàn quỹ, dù Homeplus suy yếu. Theo lập luận này, MBK cũng đã thu về khoản phí đáng kể trong thời gian vận hành quỹ.

Từ đó, Meritz cho rằng không thể chỉ nhấn vào tuyên bố “thua lỗ vì đầu tư thất bại vào Homeplus” mà bỏ qua phần lợi nhuận đã thu được cũng như trách nhiệm của MBK với tư cách cổ đông lớn và đơn vị quản lý quỹ.

Meritz cũng cho rằng khoản lỗ mà MBK nêu ra chủ yếu là lỗ đánh giá lại hoặc suy giảm giá trị sổ sách của tài sản đầu tư trong quỹ, không đồng nghĩa với việc MBK đã thực sự bỏ ra lượng tiền mặt tương ứng từ nguồn vốn tự có.

Phản hồi quan điểm này, MBK nói không thể dựa vào quy mô lợi nhuận để đánh giá khả năng hỗ trợ vốn ở thời điểm hiện tại. Theo MBK, phần lớn lợi nhuận của các quỹ đầu tư tư nhân được phân phối cho nhà đầu tư theo cơ chế hoàn vốn và phân chia lợi nhuận, do đó không thể xem các khoản định giá chưa hiện thực hóa là lợi nhuận tiền mặt của công ty quản lý quỹ.

MBK nhấn mạnh trọng tâm lúc này không nằm ở quy mô tài sản đang quản lý hay tài sản cá nhân của Chủ tịch Kim Byeong-ju, mà là việc huy động nguồn vốn vận hành mới để cứu Homeplus.

MBK cũng cho biết họ đã cam kết hoặc đảm nhận khoảng 4.000 tỷ won hỗ trợ tài chính nhằm bình thường hóa hoạt động của Homeplus. Khoản này bao gồm phần hỗ trợ bằng tiền mặt của Chủ tịch Kim, bảo lãnh cho khoản vay DIP hiện hữu, cam kết bổ sung vốn và việc từ bỏ một phần quyền chủ nợ.

Ngoài ra, MBK cho biết nếu Meritz cấp 2.000 tỷ won vốn khẩn cấp cho Homeplus, phía này sẵn sàng bảo lãnh liên đới cho 1.000 tỷ won trong số đó.

Tuy nhiên, Meritz cho rằng cần tách bạch rõ giữa việc MBK thực sự bơm tiền mặt với các nghĩa vụ mang tính bảo lãnh hoặc cam kết bổ sung vốn trong tuyên bố “hỗ trợ 4.000 tỷ won”.

Meritz lập luận thêm rằng nếu MBK thực sự tin vào khả năng phục hồi của Homeplus, sẽ không có lý do gì để từ chối việc trụ sở của MBK và Chủ tịch Kim đứng ra bảo lãnh cho khoản vay DIP 1.000 tỷ won.

Hai bên cũng đối đầu về nhận định liệu Meritz có thể hưởng lợi từ lãi quá hạn hay không. MBK cho rằng nếu Homeplus bị thanh lý, Meritz có thể thu thêm khoảng 500 tỷ won, bao gồm cả lãi quá hạn. Lập luận này hàm ý rằng Meritz có thể thu được lợi ích kinh tế lớn hơn trong kịch bản thanh lý thay vì phục hồi.

Meritz bác bỏ đánh giá trên và cho rằng điều đó không phản ánh đúng thực tế. Theo tập đoàn này, lãi quá hạn có thể phát sinh trên sổ sách nhưng không đồng nghĩa sẽ thu hồi được đầy đủ. Trong cả quá trình phục hồi lẫn thanh lý, nếu giá trị tài sản bảo đảm suy giảm, ngay cả khả năng thu hồi nợ gốc cũng có thể trở nên bấp bênh.

Vì vậy, theo Meritz, việc phát sinh lãi quá hạn không phải là dấu hiệu của “tối đa hóa lợi nhuận”, mà cho thấy rủi ro không thu hồi được các khoản phải thu đang gia tăng.

Meritz cho biết sẵn sàng giải ngân khoản vay DIP 1.000 tỷ won với điều kiện nhất định để phục hồi Homeplus. Tập đoàn này nói đã ký quỹ số tiền trên trong một tài khoản escrow và có thể giải ngân ngay sau khi xác nhận việc bảo lãnh của trụ sở của MBK và Chủ tịch Kim là hợp pháp và có hiệu lực.

Theo Meritz, một khoản vay mới không có bảo lãnh là điều khó chấp nhận nếu xét trên trách nhiệm với cổ đông, chủ nợ thứ cấp và các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp.

Trong khi đó, MBK khẳng định Homeplus cần 2.000 tỷ won chứ không phải 1.000 tỷ won, đồng thời hối thúc Meritz ngừng đẩy trách nhiệm sang bên khác và sớm tham gia cấp vốn vận hành.

MBK cho rằng trong bối cảnh sinh kế của nhân viên Homeplus, các đối tác, nhà cung cấp và tiểu thương đều bị ảnh hưởng, việc giải ngân vốn cần được ưu tiên hơn các cuộc khẩu chiến.

Bên cạnh tiến trình phục hồi doanh nghiệp, cuộc điều tra của cơ quan công tố cũng đang trở thành một biến số lớn. Theo giới luật, Phòng Điều tra chống tham nhũng số 2 thuộc Viện Công tố Trung ương Seoul đang cân nhắc hoàn tất việc thẩm vấn các nghi can liên quan đến MBK và Homeplus trước cuối tháng này, sau đó có thể quyết định hướng xử lý vụ việc, bao gồm khả năng truy tố, vào tuần thứ hai hoặc thứ ba của tháng tới.

Trọng tâm điều tra là liệu MBK và ban điều hành Homeplus có biết trước tình trạng tài chính xấu đi cũng như nguy cơ bị hạ bậc tín nhiệm, nhưng vẫn che giấu thông tin và để phát hành, phân phối ABSTB, qua đó gây thiệt hại cho nhà đầu tư hay không.

Theo giới pháp lý, cơ quan công tố gần đây đã thẩm vấn một lãnh đạo phụ trách tài chính của Homeplus với tư cách nghi can. Nhà chức trách được cho là đã kiểm tra liệu công việc định giá lại tài sản mà người này tham gia có trở thành cơ sở cho việc phát hành ABSTB hay không, đồng thời làm rõ cách phía công ty nhận thức về tình hình tài chính ở thời điểm đó.

Nhiều ý kiến trong ngành cho rằng việc huy động vốn phục hồi diễn ra song song với cuộc điều tra của cơ quan công tố có thể làm gia tăng áp lực lên MBK. Để tái cơ cấu Homeplus, cổ đông lớn và chủ nợ phải đạt được thỏa thuận về chia sẻ chi phí, nhưng khi rủi ro trách nhiệm hình sự cũng nổi lên, dư địa đàm phán có thể bị thu hẹp.

Một nguồn tin trong giới tài chính - đầu tư nhận định việc phục hồi Homeplus về bản chất là quá trình buộc các bên liên quan phải cùng chia sẻ tổn thất. Tuy nhiên, nguyên tắc yêu cầu cổ đông lớn chịu trách nhiệm đang va chạm với nguyên tắc bảo vệ chủ nợ, khiến việc đạt đồng thuận trở nên khó khăn hơn. Theo người này, nếu đến hạn mà vẫn không có phương án huy động vốn cụ thể, bản thân tiến trình phục hồi cũng có thể bị lung lay.