Samsung Electronics và SK hynix đang xem xét kế hoạch đầu tư các cụm bán dẫn quy mô hàng trăm nghìn tỷ won tại Honam và Chungcheong, qua đó làm nóng lên tranh luận về cách Hàn Quốc hỗ trợ ngành bán dẫn. Vấn đề trọng tâm là nước này sẽ tiếp tục dựa vào ưu đãi thuế cho các dự án xây nhà máy bán dẫn hay chuyển sang trợ cấp tiền mặt trực tiếp như nhiều đối thủ cạnh tranh.

Theo giới công nghiệp ngày 25/6, Samsung Electronics và SK hynix đang rà soát phương án chi tiết để công bố kế hoạch đầu tư quy mô lớn tại Honam và Chungcheong trong cuộc họp phối hợp công - tư về “đại chuyển đổi không gian lãnh thổ”, dự kiến diễn ra vào cuối tháng này dưới sự chủ trì của Tổng thống Lee Jae-myung.

Phương án được nhắc đến là xây dựng đồng thời nhà máy sản xuất bộ nhớ và dây chuyền đóng gói. Với chi phí tối thiểu khoảng 60 nghìn tỷ won cho một nhà máy bán dẫn (fab), tổng vốn đầu tư được ước tính có thể lên tới 300-400 nghìn tỷ won.

Quy mô đầu tư càng lớn, áp lực lựa chọn công cụ hỗ trợ càng tăng. Mỹ, châu Âu và Nhật Bản hiện cạnh tranh thu hút các nhà máy bán dẫn bằng trợ cấp tiền mặt nhằm củng cố chuỗi cung ứng trong nước, trong bối cảnh các biện pháp hỗ trợ gián tiếp như ưu đãi thuế bị đánh giá là khó làm giảm gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu.

Tại Mỹ, Chips Act đã lập quỹ 52,7 tỷ USD. Trong đó, khoảng 50 tỷ USD, tương đương 95% tổng quy mô, được phân bổ cho hoạt động sản xuất và nghiên cứu phát triển (R&D), chủ yếu dưới hình thức hỗ trợ tiền mặt theo tỷ lệ vốn đầu tư của doanh nghiệp xây nhà máy tại Mỹ.

Samsung Electronics dự kiến nhận 4,745 tỷ USD trợ cấp trực tiếp cho nhà máy tại Taylor, Texas. SK hynix dự kiến nhận 458 triệu USD cho dây chuyền đóng gói tại Indiana. Absolics, công ty con của SKC, cũng được hỗ trợ 75 triệu USD cho cơ sở sản xuất nền kính tại Georgia.

Tại châu Âu, European Chips Act cũng đã được triển khai với tổng nguồn lực công - tư hơn 43 tỷ euro, hướng đến mục tiêu nâng thị phần sản xuất nội khối lên 20% vào năm 2030. Chính phủ Đức đã phê duyệt khoản trợ cấp 5 tỷ euro cho nhà máy foundry do ESMC, liên doanh giữa TSMC và NXP, xây dựng tại nước này.

Nhật Bản cũng đang chi ngân sách lớn để thu hút các nhà máy bán dẫn trong nước, qua đó bù đắp đáng kể chi phí xây dựng bằng hỗ trợ tiền mặt.

Trong khi đó, Hàn Quốc vẫn duy trì cách tiếp cận lấy ưu đãi thuế làm trụ cột theo “luật K-Chips”, thay vì trợ cấp trực tiếp. Theo cơ chế này, doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở bán dẫn và R&D sẽ được khấu trừ một phần thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo giới công nghiệp, cơ chế này đang bộc lộ không ít hạn chế. Ưu đãi thuế chỉ phát huy tác dụng khi doanh nghiệp có lợi nhuận, trong khi từ giai đoạn khởi công đến khi bước vào sản xuất hàng loạt, doanh nghiệp phải gánh chi phí vay vốn và lãi vay trong nhiều năm. Vì vậy, hiệu quả hỗ trợ trong giai đoạn đầu bị đánh giá là khá hạn chế.

Đặc thù chu kỳ lên xuống mạnh của ngành bán dẫn cũng là một vấn đề. Khi thị trường suy giảm và doanh nghiệp thua lỗ, nghĩa vụ thuế gần như không phát sinh, khiến hiệu quả của chính sách ưu đãi thuế giảm đáng kể.

Một số ý kiến trong ngành cũng chỉ ra chênh lệch về năng lực cạnh tranh chi phí. Nếu doanh nghiệp được hỗ trợ một phần vốn đầu tư bằng tiền mặt ngay từ khi khởi công, giá trị tài sản ghi sổ sẽ giảm, kéo theo chi phí khấu hao hàng năm giảm theo.

Ngược lại, nếu chỉ được hưởng ưu đãi thuế, doanh nghiệp vẫn phải tự thu xếp vốn và vay nợ để triển khai đầu tư, từ đó chịu bất lợi về giá thành sản xuất trên mỗi con chip ngay từ đầu.

Trong bối cảnh nhu cầu mở rộng hỗ trợ cho ngành bán dẫn ngày càng lớn, một đạo luật đặc biệt về bán dẫn cũng dự kiến có hiệu lực từ tháng 8.

Tranh luận về chính sách trợ cấp lần này gắn chặt với chiến lược phát triển cân bằng vùng miền của Chính phủ Hàn Quốc. Chính phủ đang thúc đẩy chiến lược phát triển cân bằng quốc gia “5 cực 3 đặc khu”, đồng thời xúc tiến kế hoạch hình thành “vành đai bán dẫn” phía Nam.

Nếu năng lực sản xuất vốn tập trung ở khu vực thủ đô được mở rộng xuống phía Nam, trong đó có Honam, cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương được dự báo sẽ gay gắt hơn.

Đạo luật đặc biệt về bán dẫn, với các cơ chế hỗ trợ dành cho cụm bán dẫn có tính đến yếu tố cân bằng vùng miền, cũng sẽ có hiệu lực từ tháng 8. Khi được chỉ định là cụm bán dẫn, các hạng mục hạ tầng như điện, nước và đường sá sẽ được hỗ trợ từ ngân sách trung ương. Đồng thời, các dự án này cũng được miễn hoặc ưu tiên trong quy trình thẩm định tính khả thi sơ bộ, vốn áp dụng với các dự án tài khóa từ 50 tỷ won trở lên.

Thủ tục cấp phép cũng sẽ được rút ngắn, giúp đẩy nhanh thời điểm khởi công và tạo thêm động lực để doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư tại các địa phương. Điều này được xem là tín hiệu cho thấy trọng tâm hỗ trợ đang dần dịch chuyển ra ngoài khu vực thủ đô.

Trong bối cảnh các nước cạnh tranh dùng trợ cấp tiền mặt để thu hút nhà máy bán dẫn, việc Hàn Quốc có đa dạng hóa công cụ hỗ trợ hay không được xem là biến số then chốt. Khi yêu cầu hỗ trợ từ doanh nghiệp đối mặt với áp lực ngân sách của Chính phủ, cuộc họp công - tư vào cuối tháng này cùng thời điểm đạo luật đặc biệt có hiệu lực trong tháng 8 có thể trở thành bước ngoặt định hình hướng đi chính sách.

Một đại diện trong ngành cho biết việc chi trực tiếp lượng tiền mặt lên tới hàng nghìn tỷ won sẽ tạo áp lực lớn lên điều kiện thu ngân sách và dễ làm phát sinh tranh cãi về ưu ái. Theo người này, trong ngắn hạn, mở rộng hỗ trợ hạ tầng hoặc bổ sung và nới rộng ưu đãi thuế vẫn là phương án thực tế hơn.