Trung Quốc lần đầu tiên kể từ năm 2017 đã trở lại vị trí dẫn đầu thế giới về siêu máy tính, với một hệ thống không sử dụng GPU trong bối cảnh Mỹ siết kiểm soát công nghệ bán dẫn và chip AI.

Theo Engadget ngày 23/6, siêu máy tính LineShine của Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Trung Quốc đạt hiệu năng bền vững 2,198 EFlops và vươn lên đứng đầu bảng xếp hạng TOP500. Mức này vượt kỷ lục 1,809 EFlops của El Capitan, hệ thống do Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore của Mỹ vận hành.

LineShine là gương mặt mới, trước đó chưa từng xuất hiện trong TOP500. Ban tổ chức cho biết đây là siêu máy tính đầu tiên vượt mốc 2 EFlops theo phép đo hiệu năng bền vững ở độ chính xác kép, đồng thời đạt được cột mốc này chỉ với kiến trúc CPU.

Khác với nhiều hệ thống hàng đầu hiện phụ thuộc lớn vào GPU, LineShine được xây dựng quanh bộ xử lý 304 lõi do Trung Quốc tự thiết kế. Hệ thống có khoảng 13,79 triệu lõi, các bộ xử lý chạy ở xung nhịp 1,55 GHz. Toàn bộ cụm máy được kết nối bằng công nghệ mạng liên kết do nước này tự phát triển, tiêu thụ khoảng 42,2 megawatt và đạt hiệu suất năng lượng 52,07 gigaflop mỗi watt.

Kết quả được công bố trong bối cảnh Washington liên tục mở rộng các biện pháp hạn chế đối với ngành bán dẫn và xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc. Trao đổi với The New York Times, Jack Dongarra, đại diện ban tổ chức TOP500, đánh giá LineShine là “một hệ thống ấn tượng” và cho rằng hệ thống này đã vươn lên nhờ hướng phát triển không phụ thuộc vào GPU.

Với bản cập nhật mới nhất, số siêu máy tính vượt ngưỡng exascale đã tăng lên 5. Dẫn đầu là LineShine của Trung Quốc, tiếp theo là El Capitan của Mỹ. Frontier, hệ thống của Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge, lùi xuống vị trí thứ ba với 1,353 EFlops.

Aurora của Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne xếp thứ tư với 1,012 EFlops, trong khi Jupiter Booster của Trung tâm Siêu máy tính Juelich (Đức) đạt 1 EFlops và đứng thứ năm.

Giới chuyên môn nhận định kết quả này cho thấy con đường phát triển siêu máy tính không nhất thiết phải xoay quanh GPU. TOP500 cho biết nhóm hệ thống dẫn đầu năm nay đang sử dụng nhiều kiến trúc khác nhau, từ Intel, AMD, Nvidia đến các thiết kế tùy biến, đồng thời nhấn mạnh không có một lộ trình công nghệ duy nhất thống trị cuộc đua hướng tới năng lực tính toán hàng đầu.

Trung Quốc trước đây thường không công khai chi tiết thiết kế siêu máy tính với lý do an ninh quốc gia và bảo vệ công nghệ. Tuy nhiên, LineShine được cho là phát triển bằng nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước, nhờ đó có thể tham gia các bài đo chuẩn của TOP500.

Nhóm phát triển chưa công bố một số thông tin then chốt như đơn vị sản xuất CPU hay quy trình bán dẫn. Dù vậy, thành tích lần này vẫn được xem là bằng chứng cho thấy Trung Quốc có thể xây dựng siêu máy tính đẳng cấp thế giới mà không cần đến GPU.

Một số ý kiến cho rằng đây không chỉ là cuộc đua về hiệu năng, mà còn là thách thức đối với mô hình siêu máy tính dựa trên GPU do Mỹ dẫn dắt. Kết quả của LineShine cũng cho thấy cuộc đua exascale đang ngày càng đa dạng hơn, với nhiều hướng tiếp cận như CPU, GPU, APU và các bộ tăng tốc tùy biến.