Ngay cả khi sự sống thông minh ngoài Trái Đất thực sự tồn tại, khả năng họ đặt chân tới Trái Đất vẫn rất thấp do vấp phải những rào cản vật lý cơ bản. Theo Gigazine ngày 19/6/2026, giáo sư Carol Oliver, chuyên nghiên cứu về truyền thông khoa học và sinh học vũ trụ tại Đại học New South Wales ở Sydney, cho rằng có ba trở ngại chính: khoảng cách liên sao quá lớn, chi phí năng lượng khổng lồ và rủi ro từ môi trường Trái Đất.

Rào cản đầu tiên là khoảng cách trong vũ trụ. Proxima Centauri, ngôi sao gần Mặt Trời nhất, cách Trái Đất khoảng 40.000.000 tỷ km, tương đương 4,3 năm ánh sáng. Ngay cả khi di chuyển với tốc độ ánh sáng, hành trình cũng mất hơn 4 năm.

Với công nghệ hiện nay, quãng đường này gần như không khả thi. Gigazine dẫn trường hợp Parker Solar Probe, tàu thăm dò nhanh nhất từng được chế tạo, có tốc độ tối đa 191 km/giây, tương đương khoảng 0,064% tốc độ ánh sáng. Nếu giữ nguyên vận tốc đó, tàu sẽ mất khoảng 6.650 năm để tới Proxima Centauri. Điều này cũng cho thấy nếu một nền văn minh ngoài Trái Đất phát triển công nghệ vũ trụ trong khung thời gian tương tự loài người, việc đến được Trái Đất có thể vẫn là hành trình kéo dài hàng nghìn năm.

Lập luận này gắn với nghịch lý Fermi, tức câu hỏi vì sao xác suất tồn tại nền văn minh ngoài Trái Đất có vẻ cao nhưng con người vẫn chưa phát hiện được dấu vết hay tín hiệu rõ ràng nào. Theo bài viết, loài người bắt đầu phát sóng vô tuyến ra không gian từ năm 1901, nhưng đến nay các tín hiệu đó mới lan tới phạm vi hơn 120 năm ánh sáng, chỉ tương đương khoảng 0,000002% quy mô của dải Ngân Hà. Theo giáo sư Oliver, với phạm vi quan sát và phát tín hiệu còn hạn chế như vậy, việc chưa nhận được phản hồi không phải điều bất thường.

Rào cản thứ hai là năng lượng. Tàu vũ trụ càng tăng tốc, năng lượng cần thiết càng lớn. Giáo sư Oliver cho biết ngay cả khi một nền văn minh tiên tiến hơn nhiều so với Trái Đất có thể phát triển phương tiện bay gần tốc độ ánh sáng, việc đạt tới đúng tốc độ ánh sáng vẫn đòi hỏi năng lượng vô hạn, đồng nghĩa về cơ bản là không thể thực hiện.

Ngay cả khi một nền văn minh nào đó vượt qua được giới hạn kỹ thuật, câu hỏi tiếp theo vẫn là họ có lý do gì để đến Trái Đất. Theo giáo sư Oliver, một nền văn minh phát triển cao có thể sẽ không sẵn sàng tiêu tốn quá nhiều thời gian và năng lượng chỉ để ghé thăm một hành tinh có trình độ công nghệ thấp hơn. Khi chi phí cho hành trình quá lớn, động cơ ghé thăm cũng có thể giảm đi đáng kể.

Rào cản thứ ba là môi trường Trái Đất. Sự sống trên hành tinh này đã tiến hóa cùng môi trường trong hàng trăm triệu năm. Ngay cả oxy, yếu tố thiết yếu với con người và nhiều loài sinh vật, cũng là một loại khí có tính phản ứng mạnh và có thể gây ăn mòn. Với một dạng sống ngoài hành tinh chưa thích nghi, môi trường Trái Đất có thể mang tính độc hại hoặc gây tổn hại. Nói cách khác, một hành tinh “thân thiện với sự sống” theo cách con người hiểu chưa chắc đã phù hợp với các thực thể sống khác.

Dù vậy, nỗ lực tìm kiếm sự sống thông minh ngoài Trái Đất vẫn đang được duy trì. Từ năm 1960, giới nghiên cứu đã sử dụng thiên văn vô tuyến để mở rộng phạm vi dò tìm. Một số dự án tiêu biểu được bài viết nhắc tới gồm Viện SETI tại California, Mỹ, và Breakthrough Listen do Đại học Oxford triển khai.

Tuy nhiên, xét trên thang thời gian vũ trụ, quá trình quan sát của loài người vẫn còn rất ngắn. Nhân loại mới chỉ duy trì hoạt động theo dõi trong khoảng 100 năm, trong khi lịch sử vũ trụ kéo dài tới 13,8 tỷ năm. Theo giáo sư Oliver, khả năng phát hiện sự sống thông minh trong một khoảng thời gian ngắn như vậy là rất thấp.

Dẫu vậy, bà cho rằng việc tìm kiếm vẫn cần tiếp tục. Trích dẫn một bài báo từ năm 1959, giáo sư Oliver nhấn mạnh: “Rất khó ước tính xác suất thành công, nhưng nếu không tìm kiếm thì xác suất sẽ bằng 0”. Theo bà, thay vì vội kết luận rằng không tồn tại nền văn minh ngoài Trái Đất, cần nhìn nhận trước hết những giới hạn về công nghệ và phạm vi quan sát của con người ở thời điểm hiện nay.