Ủy ban Tiêu chuẩn Truyền thông Hàn Quốc đang đẩy nhanh việc hoàn thiện khung xử lý đối với phát ngôn thù ghét trên Internet, trong bối cảnh tranh cãi quanh nội dung cực đoan và kích động thù ghét tiếp tục gia tăng trên không gian mạng.

Ngày 18/6, tại Broadcasting Hall ở Mok-dong, Seoul, Chủ tịch Ko Kwang-heon cho biết các nội dung chế giễu, bôi nhọ những sự kiện lịch sử và nỗi đau xã hội vẫn lặp đi lặp lại trên mạng, làm dấy lên quan ngại về mức độ lan truyền và tác động của phát ngôn thù ghét trực tuyến. Theo ông, vấn đề này cần được tiếp cận ở cấp độ thể chế, và các ý kiến thu thập từ tọa đàm sẽ được phản ánh vào quá trình hoàn thiện chính sách và quy định liên quan.

Tranh cãi về phát ngôn thù ghét tại Hàn Quốc kéo dài từ vụ việc trên diễn đàn Ilbe năm 2013. Sau đó, hàng loạt sự kiện tiếp tục làm bùng lên tranh luận, trong đó có vụ sát hại phụ nữ tại ga Gangnam năm 2016 và các cuộc biểu tình phản đối người tị nạn Yemen năm 2017. Gần đây nhất, ngày 23/5, hành vi chế giễu tại lễ tưởng niệm 17 năm ngày mất của cựu Tổng thống Roh Moo-hyun, bị nghi do người dùng Ilbe thực hiện, tiếp tục gây phẫn nộ.

Vụ việc càng thu hút chú ý sau khi Tổng thống Lee Jae-myung trực tiếp đề cập trên mạng xã hội. Ngày 24/5, ông cho rằng cần xem xét đóng cửa các trang kích động thù ghét như Ilbe, đồng thời áp dụng cơ chế bồi thường mang tính trừng phạt và xử phạt bằng tiền. Ông cũng nói sẽ đưa vấn đề này ra cuộc họp nội các để chỉ đạo.

Đề xuất đóng cửa Ilbe từng được thúc đẩy dưới thời chính phủ Moon Jae-in vào năm 2018, nhưng sau đó không được triển khai tiếp. Một trong những lý do là diễn đàn này vẫn có nhiều bài đăng thông thường, khiến cơ quan chức năng không thể chứng minh hơn 70% nội dung là thông tin bất hợp pháp để đáp ứng tiêu chí thẩm định.

Tại tọa đàm, nhiều chuyên gia cho rằng để bảo đảm hiệu quả quản lý, pháp luật chỉ nên tập trung vào nhóm phát ngôn thù ghét cực đoan, có tác hại xã hội rõ ràng. Với những biểu hiện ở mức độ nhẹ hơn, hướng xử lý phù hợp là tăng cường giáo dục, truyền thông và cải thiện môi trường xã hội.

Giáo sư Hong Seong-su, Khoa Luật của Đại học Nữ Sookmyung, đề xuất phạm vi điều chỉnh cần được giới hạn hẹp, chủ yếu áp dụng với các nội dung như kích động thù ghét có hậu quả rõ rệt. Theo ông, nếu mở rộng quản lý, cơ quan chức năng cần cân nhắc kỹ giữa hiệu quả thực tế và chi phí thực thi.

Ông Hong cũng nhấn mạnh tự do ngôn luận không phải là quyền tuyệt đối. Theo đánh giá của ông, cả mô hình Mỹ lẫn châu Âu trong xử lý phát ngôn thù ghét đều có những giới hạn riêng, vì vậy không thể giải quyết vấn đề chỉ bằng cách chọn một trong hai. Mỹ không có đạo luật cấm phát ngôn thù ghét riêng, nhưng lại áp dụng nghiêm luật chống phân biệt đối xử và các quy định tăng nặng hình phạt đối với tội phạm thù ghét. Trong khi đó, châu Âu có luật cấm phát ngôn thù ghét, song số vụ truy tố và xử phạt trên thực tế vẫn khá hạn chế.

Đánh giá về luật sửa đổi liên quan đến mạng thông tin và truyền thông dự kiến có hiệu lực từ ngày 7/7, ông Hong cho rằng điểm đáng chú ý là lần đầu tiên kể từ làn sóng tranh luận về phát ngôn thù ghét trong thập niên 2010, luật đã bổ sung điều khoản cấm rõ ràng. Tuy nhiên, quy định mới hiện chủ yếu dừng ở biện pháp xóa hoặc chặn từng bài đăng, chưa ràng buộc trách nhiệm đối với nền tảng và đơn vị vận hành. Theo ông, cần bổ sung nghĩa vụ của nền tảng cùng hướng dẫn cụ thể để bảo đảm khả năng thực thi.

Một trong những điểm đồng thuận tại tọa đàm là quản lý phát ngôn thù ghét cần được tiếp cận thận trọng, trong đó xử lý hình sự chỉ nên là biện pháp cuối cùng. Nhìn chung, các đại biểu đều cho rằng cần có cơ chế ứng phó, nhưng không nên đi theo hướng hình sự hóa rộng rãi.

Bà Jeong Seul-a, Trưởng nhóm Bình đẳng giới - Truyền thông và Chống phân biệt đối xử thuộc Korea Women’s Association United, nêu nhiều trường hợp thù ghét trực tuyến dẫn tới bạo lực ngoài đời thực. Theo bà, có những biểu đạt không thể bị bỏ mặc dưới danh nghĩa tự do ngôn luận. Bà đề xuất cơ quan thẩm định xây dựng và công khai hướng dẫn xử lý, đồng thời phối hợp với giới chuyên gia và Ủy ban Nhân quyền nhằm giảm tranh cãi liên quan đến kiểm duyệt.

Giảng viên khách mời Lee Seung-hyun của Trường Luật, Đại học Yonsei, cho rằng giáo dục và thay đổi nhận thức xã hội cần đi trước các biện pháp quản lý. Ông dẫn ví dụ về bộ hướng dẫn tổng hợp ứng phó với nội dung thù ghét do chính phủ liên bang Canada ban hành năm 2024.

Ông Choi Jin-eung, điều tra viên lập pháp thuộc Cơ quan Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội, nhận định cách tiếp cận điều chỉnh phát ngôn thù ghét tại Hàn Quốc hiện gần với mô hình châu Âu. Theo ông, lần sửa đổi luật này đã bổ sung điều khoản về thông tin kích động thù ghét, nhưng khác với quy định hiện hành về phỉ báng ở chỗ không kèm chế tài hình sự. Vì vậy, đây không phải là cách tiếp cận theo hướng xử lý hình sự.

Trong khi đó, Giáo sư Choi Hang-seob, Khoa Xã hội học của Đại học Kookmin, bày tỏ lo ngại rằng một đạo luật bao trùm cả “cá nhân cụ thể” có thể bị lạm dụng để bảo vệ những người nắm quyền lực. Ông cũng cảnh báo việc người dân e ngại quyền lực công và không dám bày tỏ quan điểm sẽ tạo ra rủi ro cho nền dân chủ.

Về phía Quốc hội, tín hiệu ủng hộ thúc đẩy lập pháp cũng đã được đưa ra. Phát biểu mở đầu tọa đàm, nghị sĩ Lee Ju-hee của Đảng Dân chủ nhấn mạnh sự cần thiết của một “Luật Dịch vụ số kiểu Hàn Quốc”, trong đó phân định nghĩa vụ theo quy mô và chức năng của các dịch vụ trung gian trực tuyến. Bà cho rằng phát ngôn thù ghét đã trở thành một vấn đề của dân chủ.

Cùng đảng, nghị sĩ Kim Hyun cho biết Tổng thống đã hai lần nêu cùng một yêu cầu, một lần trên mạng xã hội và một lần tại cuộc họp nội các vào tháng 11 năm ngoái. Bà kêu gọi đóng góp ý kiến nếu cần xây dựng nền tảng thể chế mới, đồng thời khẳng định các nghị sĩ Đảng Dân chủ sẽ hỗ trợ về mặt lập pháp.

Hai nghị sĩ này đã kết thúc nhiệm kỳ nửa đầu tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ thông tin, Phát thanh và Truyền thông của Quốc hội vào tháng trước và hiện chờ được phân công ở giai đoạn tiếp theo.

Ủy ban Tiêu chuẩn Truyền thông Hàn Quốc cho biết sẽ xây dựng tiêu chí thẩm định dựa trên các ý kiến chuyên gia thu thập từ tọa đàm lần này. Cơ quan này cũng nhấn mạnh sẽ theo đuổi nỗ lực dài hạn nhằm thúc đẩy cải cách pháp lý và thể chế theo hướng thực chất hơn.