Chính phủ Mỹ quyết định đầu tư 500 triệu USD vào SandboxAQ và nắm một cổ phần thiểu số tại startup AI và công nghệ lượng tử tách ra từ Alphabet. Khoản vốn này sẽ được dùng để phát triển hóa chất và vật liệu phục vụ sản xuất bán dẫn tại Mỹ, trong bối cảnh Washington muốn củng cố các mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng trong nước.

Theo Cryptopolitan ngày 17/6 (giờ địa phương), số tiền trên sẽ được phân bổ cho hoạt động nghiên cứu và phát triển các loại hóa chất, vật liệu dành cho các nhà máy bán dẫn tại Mỹ.

Đây là một phần trong chương trình của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm tận dụng nguồn lực nghiên cứu từ Đạo luật hỗ trợ bán dẫn. Trước đó, Mỹ đã phân bổ 150 triệu USD cho thiết bị sản xuất bán dẫn và 2 tỷ USD cho lĩnh vực điện toán lượng tử. Đến tháng 4/2025, SandboxAQ được định giá 5,75 tỷ USD và đã huy động hơn 1 tỷ USD. Nvidia cũng nằm trong nhóm nhà đầu tư của công ty.

Trọng tâm của gói hỗ trợ là xử lý những điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng bán dẫn. Bộ Thương mại Mỹ muốn các doanh nghiệp trong nước sớm thương mại hóa sản phẩm ở những khâu đang thiếu hụt, dễ đứt gãy hoặc phụ thuộc lớn vào nguồn cung nước ngoài.

Theo kế hoạch, SandboxAQ sẽ tìm kiếm vật liệu thay thế PFAS, phát triển các vật liệu giúp cải thiện hiệu năng trong quy trình sản xuất bán dẫn, đồng thời nghiên cứu chất xúc tác để tăng tốc phản ứng hóa học trong công đoạn chế tạo chip. Nhiệm vụ của công ty cũng bao gồm phát triển giải pháp giảm hoặc thay thế nguồn đất hiếm từ Trung Quốc và các thị trường nước ngoài khác, vốn được sử dụng trong nam châm vĩnh cửu của thiết bị sản xuất và trong pin.

SandboxAQ đang phát triển các mô hình AI để giải các bài toán khoa học dựa trên dữ liệu vật lý và kết quả thực nghiệm. Theo công ty, các mô hình này không vận hành theo kiểu học từ văn bản hay mã nguồn như nhiều hệ thống AI phổ thông, mà dựa vào dữ liệu đo đạc trong phòng thí nghiệm và dữ liệu vật lý. Cách tiếp cận này được cho là phù hợp hơn với những vấn đề mà chatbot thông thường khó xử lý. Trước đó, SandboxAQ cũng đã ứng dụng phương pháp tương tự trong thiết kế công nghệ sinh học và phát triển thiết bị dẫn đường lượng tử không cần GPS.

Thỏa thuận cũng đáng chú ý ở cấu trúc đầu tư. Bộ Thương mại Mỹ sẽ nắm cổ phần thiểu số tại SandboxAQ thông qua giao dịch này. CEO Jack Hidary cho biết công ty không công bố tỷ lệ sở hữu cụ thể của chính phủ, song khẳng định phần vốn đó không đi kèm quyền biểu quyết và chính phủ liên bang cũng không có ghế trong hội đồng quản trị.

Ở một diễn biến khác, Mỹ tiếp tục theo đuổi các biện pháp kiểm soát công nghệ đối với Trung Quốc. Hơn 100 công ty công nghệ Trung Quốc, trong đó có DeepSeek và hãng chip nhớ CXMT, đã bị xếp vào nhóm rủi ro an ninh quốc gia nhưng chưa bị đưa vào Entity List, danh sách hạn chế giao dịch của Bộ Thương mại Mỹ. Các doanh nghiệp này đã hoàn tất quy trình rà soát liên bộ từ năm ngoái, song danh sách đến nay vẫn chưa được công bố.

Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ (BIS) cho biết cơ quan này đang sử dụng hằng ngày nhiều công cụ chính sách và thực thi, trong đó có Entity List, để xử lý các tác nhân bị coi là có hành vi gây hại. Phía Trung Quốc phản đối cách tiếp cận này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian kêu gọi Mỹ chấm dứt việc chính trị hóa, công cụ hóa và vũ khí hóa các vấn đề kinh tế, thương mại và công nghệ, đồng thời chỉ trích việc mở rộng khái niệm an ninh quốc gia và lạm dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu như Entity List.

Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung kéo dài, khoản đầu tư vào SandboxAQ cho thấy Washington không chỉ siết kiểm soát công nghệ mà còn đẩy mạnh xây dựng năng lực công nghiệp trong nước. Mỹ đang tìm cách đưa các mắt xích cốt lõi của chuỗi cung ứng vật liệu và thiết bị bán dẫn về nội địa, trong khi Trung Quốc vẫn giữ ảnh hưởng lớn đối với nguồn cung đất hiếm cho ngành bán dẫn, ôtô và quốc phòng. Việc chính phủ Mỹ trực tiếp rót vốn và nắm cổ phần tại một doanh nghiệp phát triển vật liệu vì thế được xem là bước đi nhằm củng cố nền tảng sản xuất bán dẫn trong nước.