Coinbase cho rằng lượng Bitcoin có nguy cơ bị tấn công bằng máy tính lượng tử có thể lên tới gần 7 triệu BTC, đồng thời đưa ra đề xuất trung dung cho bài toán xử lý các đồng coin bị bỏ quên trong quá trình chuyển sang địa chỉ kháng lượng tử.

Theo CoinPost, ngày 15/6 (giờ địa phương), Coinbase đã công bố báo cáo do một hội đồng tư vấn độc lập thực hiện, tập trung đánh giá tác động của điện toán lượng tử đối với Bitcoin và các vấn đề quản trị mạng lưới.

Báo cáo cho biết phần Bitcoin dễ tổn thương trước rủi ro lượng tử không hề nhỏ, chủ yếu nằm ở các địa chỉ P2PK đời đầu và những địa chỉ đã làm lộ khóa công khai trên blockchain. Theo đánh giá này, việc bổ sung cơ chế chữ ký kháng lượng tử về mặt kỹ thuật là khả thi. Tuy nhiên, vấn đề gây tranh cãi hơn là cách xử lý những tài sản không được chuyển sang địa chỉ mới trước thời hạn chuyển đổi.

Đây là chủ đề liên quan trực tiếp tới các nguyên tắc cốt lõi của mạng Bitcoin. Báo cáo nêu ví dụ về lượng Bitcoin được khai thác trong giai đoạn đầu, được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto, hiện vẫn nằm trong các địa chỉ P2PK. Nếu bên thứ ba tự ý đóng băng hoặc chuyển số coin này sang địa chỉ an toàn hơn, tranh cãi về quyền sở hữu tài sản có thể bùng phát.

Báo cáo tóm lược hai luồng quan điểm chính xoay quanh số Bitcoin bị bỏ quên. Một bên cho rằng cần đặt thời hạn chuyển đổi và sau đó đốt số tài sản không được di chuyển. Lập luận của nhóm này là nếu tin tặc dùng máy tính lượng tử để chiếm đoạt số coin đó, thị trường có thể đối mặt nguy cơ bán tháo quy mô lớn, thậm chí phát sinh rủi ro dòng tiền chảy vào các quốc gia thù địch.

Ở chiều ngược lại, phe còn lại nhấn mạnh quyền sở hữu tài sản. Theo quan điểm này, ngay cả khi đã có địa chỉ kháng lượng tử, quyết định chuyển coin hay không vẫn phải thuộc về người nắm giữ. Việc đóng băng hoặc tịch thu ở cấp độ mạng lưới có thể làm suy yếu nguyên tắc không kiểm duyệt mà Bitcoin theo đuổi.

Trên cơ sở đó, hội đồng tư vấn của Coinbase đề xuất cách tiếp cận gồm ba phương án, được xem là lựa chọn dung hòa giữa hai lập trường.

Phương án đầu tiên là “giao thức đồng hồ cát”. Theo đó, lượng Bitcoin có thể được di chuyển từ các địa chỉ P2PK trong mỗi block sẽ bị giới hạn ở một mức nhất định. Mục tiêu là giảm nguy cơ coin bị đánh cắp ồ ạt và tràn ra thị trường, từ đó hạn chế cú sốc giá.

Phương án thứ hai là áp dụng BIP-361. Cách tiếp cận này hướng tới việc từng bước loại bỏ các địa chỉ và cơ chế chữ ký cũ vốn dễ bị tấn công bởi máy tính lượng tử. Báo cáo đồng thời đề cập khả năng thiết kế cơ chế hỗ trợ cho một số ví đời cũ: nếu chủ sở hữu có thể dùng bằng chứng không tiết lộ để chứng minh quyền sở hữu, họ vẫn có thể được phép chuyển Bitcoin ngay cả khi phương thức cũ đã bị chặn.

Phương án thứ ba là cơ chế PACTs, tức đóng dấu thời gian đối với quyền kiểm soát địa chỉ có thể chứng minh được. Cơ chế này tận dụng chức năng timestamp của Bitcoin để “đặt trước” giao dịch chuyển tiền trong tương lai, qua đó tạo phương án dự phòng cho việc di chuyển tài sản ngay cả khi cơ chế chữ ký hiện tại không còn được chấp nhận.

Báo cáo cho thấy tranh luận về an ninh lượng tử hiện không còn chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà đã mở rộng sang rủi ro sốc cung và khả năng thay đổi quy tắc mạng lưới. Dù thừa nhận việc xử lý số tài sản bị bỏ quên là bài toán phức tạp, hội đồng tư vấn nhấn mạnh quá trình chuẩn bị cho cơ chế chữ ký hậu lượng tử cần được khởi động ngay, thay vì tiếp tục trì hoãn.

Cùng với đó, báo cáo cũng nhắc lại lo ngại về lượng lớn khóa công khai đã bị lộ. Dẫn phân tích của Glassnode, tài liệu này cho biết khoảng 30% nguồn cung Bitcoin đã phát hành, tương đương 6,04 triệu BTC, hiện ở trạng thái lộ khóa công khai. Dù phương pháp thống kê có thể khác với ước tính gần 7 triệu BTC trong báo cáo của Coinbase, cả hai cùng chỉ ra rằng các cấu trúc địa chỉ cũ và tình trạng lộ khóa công khai là tâm điểm của rủi ro lượng tử.

Một điểm đáng chú ý khác là báo cáo ước tính khoảng 5 triệu BTC trong tổng số coin có nguy cơ bị tấn công lượng tử có liên quan đến các địa chỉ được tái sử dụng. Đây được xem là lý do để hệ sinh thái Bitcoin sớm xây dựng kế hoạch chuyển đổi sang cơ chế kháng lượng tử.

Trong thời gian tới, tâm điểm tranh luận có thể nằm ở vấn đề đồng thuận quản trị hơn là triển khai kỹ thuật. Nguyên nhân là ngay cả khi mạng lưới đưa vào sử dụng địa chỉ kháng lượng tử mới, việc đặt thời hạn chuyển coin và áp hạn chế với số tài sản quá hạn vẫn sẽ tác động trực tiếp tới cả nguyên tắc vận hành của Bitcoin lẫn mức độ biến động của thị trường.

Nhìn chung, báo cáo nghiêng về phương án dung hòa: kết hợp loại bỏ dần các cơ chế cũ, giới hạn tốc độ di chuyển coin và áp dụng công cụ chứng minh quyền sở hữu, thay vì chọn một trong hai thái cực là đốt toàn bộ tài sản bị bỏ quên hoặc để mặc rủi ro phát sinh.