World Cup 2026 không chỉ thu hút sự chú ý bởi diễn biến trên sân cỏ mà còn bởi loạt công nghệ AI được FIFA đưa vào vận hành. Trong đó, công nghệ việt vị bán tự động SAOT đã được nâng cấp, còn công cụ phân tích trận đấu Football AI Pro lần đầu được triển khai cho 48 đội tuyển tham dự.

Nổi bật nhất tại giải đấu năm nay là phiên bản SAOT mới. Hệ thống này hỗ trợ xác định việt vị bằng cách kết hợp dữ liệu từ các camera theo dõi trên sân với cảm biến gắn trong bóng thi đấu chính thức.

Theo cơ chế vận hành, 16 camera chuyên dụng theo dõi vị trí của bóng và cầu thủ hơn 50 lần mỗi giây. Hệ thống sử dụng công nghệ theo dõi quang học của Hawk-Eye Innovations để thu thập dữ liệu chuyển động theo thời gian thực và tái dựng tình huống dưới dạng 3D.

Tốc độ truyền thông tin cũng được cải thiện so với World Cup 2022 tại Qatar. Trước đây, khi SAOT phát hiện khả năng việt vị, dữ liệu sẽ được chuyển cho tổ VAR để kiểm tra. Tại World Cup 2026, với các tình huống việt vị rõ ràng, dữ liệu được gửi trực tiếp tới trợ lý trọng tài trên sân, qua đó giúp phất cờ sớm hơn và rút ngắn thời gian ra quyết định. Cách làm này cũng giúp giảm nguy cơ va chạm và chấn thương khi trận đấu vẫn tiếp diễn sau một pha việt vị.

Bóng thi đấu chính thức “Trionda” cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng độ chính xác của SAOT. Cảm biến đo lường quán tính IMU bên trong bóng truyền dữ liệu thời gian thực về thời điểm cầu thủ chạm bóng cũng như quỹ đạo di chuyển. Dữ liệu này sau đó được đối chiếu với vị trí cầu thủ để xác định liệu cầu thủ tấn công có rơi vào thế việt vị ở thời điểm chuyền bóng hay không.

Cảm biến trong bóng cũng có thể ghi nhận thời điểm bóng chạm tay hoặc cánh tay, phục vụ việc đưa ra quyết định ở các tình huống bóng chạm tay và phạt đền. Việc kết hợp dữ liệu vị trí, chuyển động và thời điểm tiếp xúc giúp hệ thống có thêm cơ sở để xử lý các pha bóng nhạy cảm.

Bên cạnh đó, FIFA cũng đưa vào sử dụng avatar 3D của các cầu thủ. Tổ chức này hợp tác với Lenovo để quét cơ thể các cầu thủ tham dự giải và tạo mô hình phản ánh sát hình thể thực tế. Avatar 3D được dùng để nhận diện chính xác từng cầu thủ và từng bộ phận cơ thể trong các tình huống đông người hoặc di chuyển tốc độ cao.

Sau khi có quyết định, tín hiệu truyền hình sẽ hiển thị đồ họa 3D mô phỏng gần với cầu thủ thật, giúp khán giả dễ hình dung liệu vai, chân hay mũi giày của cầu thủ đã vượt qua vạch việt vị hay chưa.

Dù vậy, ngay từ đầu giải, công nghệ này cũng đã bộc lộ một số giới hạn. Ở trận vòng bảng giữa Thụy Sĩ và Qatar, một tình huống dẫn tới quả phạt đền cho Thụy Sĩ bị nghi có việt vị, nhưng màn hình truyền hình không hiển thị đồ họa phán quyết 3D của SAOT.

FIFA cho biết nguyên nhân là sự cố kỹ thuật tạm thời khiến hệ thống không thể tạo đồ họa xác định tình huống không việt vị. Theo tổ chức này, quy trình kiểm tra của VAR vẫn diễn ra bình thường và kết quả từ vạch kiểm tra cho thấy cầu thủ tấn công không việt vị. Tuy nhiên, tranh cãi vẫn nổ ra khi FIFA chỉ công bố hình ảnh kiểm tra sau khi trận đấu kết thúc.

AI không chỉ được dùng cho công tác trọng tài mà còn mở rộng sang phân tích chiến thuật. Công cụ phân tích trận đấu bằng AI tạo sinh mang tên Football AI Pro, do FIFA và Lenovo phát triển, sẽ được cung cấp cho toàn bộ 48 đội tuyển dự World Cup 2026.

Trước đây, FIFA chủ yếu cung cấp các báo cáo dữ liệu trận đấu, còn việc diễn giải vẫn phụ thuộc vào chuyên viên phân tích của từng đội. Với Football AI Pro, người dùng có thể đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên để truy xuất thông tin về chiến thuật đối thủ, chuyển động của cầu thủ và các mẫu hình thi đấu trong từng tình huống cụ thể.

Chẳng hạn, ban huấn luyện có thể hỏi một cầu thủ thường nhận bóng ở khu vực nào hoặc đối thủ thường triển khai bóng theo hướng nào khi chuyển trạng thái tấn công. Hệ thống sau đó trả kết quả dưới dạng văn bản, video, biểu đồ và trực quan hóa 3D.

FIFA cho biết mục tiêu của công cụ này là thu hẹp khoảng cách về năng lực khai thác dữ liệu giữa các đội tuyển, đặc biệt với những quốc gia khó duy trì đội ngũ phân tích quy mô lớn. Với ban huấn luyện, Football AI Pro cũng giúp rút ngắn thời gian xem lại băng hình và tìm nhanh đúng tình huống cần phân tích.

Ở diễn biến khác, đội tuyển Hàn Quốc dưới sự dẫn dắt của HLV Hong Myung-bo đã ngược dòng thắng CH Czech 2-1 ở trận mở màn bảng A. Hwang In-beom và Oh Hyeon-gyu là những người ghi bàn, mang về chiến thắng đầu tiên cho đội tại giải. Ngày 19, lúc 10h, Hàn Quốc sẽ gặp chủ nhà Mexico tại Guadalajara trong lượt trận thứ hai của bảng A.