Stellar Development Foundation (SDF) ngày 12/6 công bố lộ trình chuyển mạng Stellar (XLM) sang cơ chế chữ ký kháng lượng tử, với mục tiêu hoàn tất việc chuyển đổi toàn bộ tài khoản trước cuối năm 2027 mà vẫn giữ nguyên địa chỉ và lịch sử giao dịch.

Theo CoinPost ngày 11/6 (giờ địa phương), kế hoạch này có tên QPP. Trọng tâm của lộ trình là cho phép người dùng thay khóa ký mà không cần đổi địa chỉ tài khoản hiện có, đồng thời không làm gián đoạn lịch sử giao dịch trên mạng.

SDF chia rủi ro mà Stellar có thể đối mặt trong kỷ nguyên máy tính lượng tử thành hai nhóm. Thứ nhất là nguy cơ ở tầng validator: nếu chữ ký Ed25519 được dùng bởi các validator bị làm giả, giao thức đồng thuận SCP có thể bị kiểm soát. Thứ hai là nguy cơ tài khoản bị chiếm đoạt.

Theo SDF, Stellar hiện tách riêng địa chỉ tài khoản và khóa ký. Tuy nhiên, do khóa công khai được lộ ra trên mạng, nếu máy tính lượng tử đủ mạnh để suy ra khóa bí mật bằng thuật toán Shor, các tài khoản trên toàn hệ thống có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Tổ chức này cho rằng rủi ro chiếm đoạt tài khoản phức tạp hơn bài toán ở tầng validator. Với validator, mạng có thể xử lý thông qua nâng cấp giao thức cho một tập vài trăm nút xác thực. Trong khi đó, việc chuyển đổi tài khoản đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ hệ sinh thái.

Dù vậy, SDF nhấn mạnh Stellar có lợi thế so với nhiều blockchain khác nhờ kiến trúc tách địa chỉ tài khoản khỏi khóa ký. Điều này cho phép mạng chuyển sang chữ ký kháng lượng tử chỉ bằng cách thay khóa ký, không cần tạo địa chỉ mới hay di chuyển tài sản sang tài khoản khác.

Lộ trình triển khai sẽ bắt đầu từ năm 2026 và chia thành ba giai đoạn. Ở giai đoạn đầu trong năm 2026, nền tảng hợp đồng thông minh Soroban sẽ bổ sung khả năng xác minh chữ ký kháng lượng tử như một chức năng host mặc định.

Giai đoạn này sẽ hỗ trợ hai chuẩn ML-DSA-44 và ML-DSA-65 do Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST) tiêu chuẩn hóa. Các ví dành cho doanh nghiệp cũng được kỳ vọng sẽ bổ sung hỗ trợ trong cùng năm.

Sang giai đoạn hai trong năm 2027, cơ chế chữ ký kháng lượng tử sẽ được tích hợp ở cấp giao thức. Các tài khoản hiện tại có thể dùng lệnh set_options để thêm người ký kháng lượng tử bên cạnh Ed25519, mà không cần tạo tài khoản mới hay chuyển số dư.

Từ sau năm 2028, Stellar sẽ xem xét việc khuyến nghị ngừng sử dụng và tiến tới loại bỏ chữ ký Ed25519. Tuy nhiên, thời điểm cụ thể sẽ được quyết định dựa trên tốc độ phát triển của công nghệ máy tính lượng tử và mức độ sẵn sàng của hệ sinh thái.

Một vấn đề còn bỏ ngỏ là cách xử lý các tài khoản không còn hoạt động. SDF cho biết ở giai đoạn cuối, mạng khó tránh khỏi các cuộc thảo luận trong cộng đồng. Nếu cơ chế chữ ký cũ bị vô hiệu hóa hoàn toàn, tài sản trong những tài khoản này trên thực tế có thể bị đóng băng, hoặc mạng sẽ phải cân nhắc một cơ chế cứu trợ hay khôi phục riêng.

SDF đánh giá việc máy tính lượng tử có thể phá vỡ các hệ mật mã đường cong elliptic mà nhiều blockchain đang sử dụng là xu hướng khó tránh khỏi; vấn đề không phải là có xảy ra hay không, mà là khi nào. Tổ chức này cũng cho biết NIST đã ban hành bộ tiêu chuẩn chuyển đổi đầu tiên sang mật mã hậu lượng tử (PQC) trong năm 2024, trong khi CNSA 2.0 của Mỹ và DORA của châu Âu cũng đã đưa ra lộ trình chuyển đổi cho hạ tầng tài chính.

Theo SDF, kế hoạch lần này không chỉ là một bản nâng cấp ngắn hạn mà gần với việc tái thiết kế dài hạn cách vận hành mạng. Tổ chức này cho rằng việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp quá trình chuyển đổi diễn ra có kế hoạch và an toàn hơn, thay vì chờ tới khi rủi ro trở thành hiện thực. Theo lộ trình hiện tại, Stellar sẽ triển khai hạ tầng trong năm 2026, chuyển đổi tài khoản trong năm 2027 và sắp xếp lại hệ thống chữ ký hiện nay từ sau năm 2028.