Đợt IPO của SpaceX đang kéo theo làn sóng sản phẩm mới trên thị trường crypto. Từ nền tảng dự báo, hợp đồng tương lai vĩnh cửu đến tài sản token hóa, nhiều công ty đồng loạt tung ra công cụ cho phép nhà đầu tư cá nhân giao dịch theo biến động định giá của SpaceX mà không cần mở tài khoản chứng khoán truyền thống.

Theo Decrypt ngày 11/6 (giờ địa phương), các nền tảng crypto đang tăng tốc triển khai sản phẩm tài chính xoay quanh SpaceX để đón nhu cầu đầu tư trước IPO. Nhóm khách hàng được nhắm tới chủ yếu là nhà đầu tư cá nhân ngoài Mỹ, những người khó tham gia trực tiếp vào đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng tại thị trường này.

Sự chú ý của thị trường hiện dồn vào kế hoạch IPO của SpaceX, dự kiến diễn ra ngày 13/6. Tại Phố Wall, nhu cầu mua được cho là đã tăng mạnh ngay từ giai đoạn book-building và vượt xa lượng cổ phần chào bán. Trong bối cảnh đó, thị trường crypto đang nổi lên như một kênh thay thế để tiếp cận biến động giá của SpaceX bên ngoài hệ thống tài chính truyền thống.

Dù vậy, phần lớn sản phẩm đang được chào bán không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư sở hữu trực tiếp cổ phiếu SpaceX. Người mua có thể hưởng lợi hoặc chịu lỗ theo biến động giá, nhưng không có quyền nhận cổ tức, quyền biểu quyết hay quyền yêu cầu trực tiếp đối với tài sản của công ty.

Cạnh tranh giữa các nền tảng cũng đang nóng lên. Trên Polymarket, người dùng được phép dự báo mức vốn hóa của SpaceX theo giá đóng cửa trong ngày giao dịch đầu tiên sau niêm yết. Hiện phần lớn cược đang nghiêng về kịch bản công ty đạt vốn hóa 2.000-2.500 tỷ USD.

Tại Myriad, một nền tảng dự báo khác, xác suất SpaceX đạt mức vốn hóa trên 1.300 tỷ USD khi kết thúc ngày giao dịch đầu tiên đang được định giá khoảng 94%. Trong khi đó, Kalshi - nền tảng hoạt động dưới khung pháp lý của Mỹ - chưa cung cấp sản phẩm tương tự.

Các sàn giao dịch crypto cũng đẩy mạnh sản phẩm liên quan đến SpaceX. Payward, công ty mẹ của Kraken, hiện cung cấp token gắn với cổ phiếu SpaceX thông qua dịch vụ xStocks. Sản phẩm này có thể giao dịch tại hơn 100 quốc gia, với mức giá tham chiếu 135 USD/cổ phiếu, tương đương giá chào bán.

Coinbase International đã giới thiệu hợp đồng tương lai vĩnh cửu bám theo định giá SpaceX trước khi cổ phiếu bắt đầu giao dịch. Sau khi SpaceX niêm yết, giá tham chiếu của sản phẩm sẽ được điều chỉnh theo diễn biến thực tế của cổ phiếu. Trên sàn phi tập trung Hyperliquid, các sản phẩm phái sinh tương tự cũng đã xuất hiện, với mức định giá hiện tại của SpaceX vào khoảng 168 USD/cổ phiếu.

Gần đây, các token xây dựng trên Solana cũng bắt đầu tham gia cuộc đua. Backpack cho biết sẽ hỗ trợ giao dịch token liên kết với SpaceX trên sàn của mình và trên ví tự quản. Theo thiết kế, token này có thể được chuyển đổi sang cổ phiếu truyền thống trong tương lai.

Theo giới trong ngành, IPO của SpaceX cho thấy ranh giới giữa tài sản token hóa và tài chính truyền thống đang mờ đi nhanh chóng. Cùng với đó, các vấn đề về bảo vệ nhà đầu tư và khung pháp lý một lần nữa được đặt ra.

Tranh cãi quanh mô hình này thực tế không mới. Năm ngoái, token gắn với SpaceX và OpenAI mà Robinhood giới thiệu cho khách hàng châu Âu từng gây nhiều tranh luận sau khi xuất hiện thông tin cho thấy các token này không đại diện cho quyền sở hữu cổ phiếu thực. Khi đó, OpenAI khẳng định token không đồng nghĩa với cổ phần của công ty, còn Robinhood giải thích đây là các hợp đồng token hóa bám theo giá.

Thị trường hiện xem IPO SpaceX là phép thử lớn đối với các sản phẩm đầu tư dựa trên crypto, đồng thời phơi bày cả tiềm năng lẫn giới hạn của mô hình này. Cấu trúc không gắn với quyền sở hữu cổ phiếu thực, khác biệt về quy định giữa các quốc gia và cơ chế bám theo giá sau niêm yết được xem là những yếu tố chính chi phối cách nhà đầu tư đánh giá các sản phẩm liên quan.