Thượng nghị sĩ Mỹ Elizabeth Warren đã đề nghị Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) hoãn kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của SpaceX, với lý do lo ngại về định giá doanh nghiệp, quản trị công ty và rủi ro đối với nhà đầu tư.

Theo CNBC ngày 10/6 (giờ địa phương), bà Warren đã gửi thư tới SEC, kêu gọi cơ quan này không vội để hồ sơ đăng ký phát hành của SpaceX có hiệu lực.

Trong thư, bà Warren cho rằng thương vụ IPO của SpaceX có thể tạo ra rủi ro bất thường đối với nhà đầu tư cũng như tính toàn vẹn của thị trường. Bà nhấn mạnh đây có thể là “đợt IPO lớn nhất lịch sử”, đồng thời cảnh báo không nên đẩy nhanh tiến trình niêm yết khi các vấn đề then chốt vẫn chưa được làm rõ.

Bà Warren nêu ba vấn đề chính. Trước hết, bà cho rằng việc SpaceX mua lại xAI do Elon Musk sáng lập có thể khiến công tác kế toán và định giá doanh nghiệp trở nên thiếu chính xác hoặc gây hiểu nhầm. Bên cạnh đó, bà cũng lo ngại việc Elon Musk nắm cổ phần chi phối có thể dẫn tới quyền lực quá lớn và làm gia tăng nguy cơ xung đột lợi ích.

Một vấn đề khác là khả năng SpaceX sớm được đưa vào các chỉ số chứng khoán lớn sau khi niêm yết. Theo bà Warren, khi đó không chỉ nhà đầu tư chủ động mà cả các nhà đầu tư rót vốn thông qua quỹ chỉ số cũng có thể phải gánh rủi ro liên quan đến SpaceX.

Bà lập luận rằng nhà đầu tư chủ động có thể tránh những doanh nghiệp bị cho là có thực tiễn rủi ro hoặc thiếu công bằng. Tuy nhiên, trong trường hợp SpaceX được đưa vào các chỉ số lớn, hàng triệu nhà đầu tư quỹ chỉ số có thể bị cuốn vào rủi ro mà không có nhiều quyền lựa chọn.

SpaceX dự kiến ra mắt thị trường vào ngày 12/6. Công ty được cho là đặt mục tiêu huy động lượng vốn kỷ lục và đạt mức định giá lịch sử.

Cấu trúc IPO của thương vụ này cũng được cho là khác với thông lệ thị trường. Thay vì đưa ra biên độ giá có thể điều chỉnh theo nhu cầu, SpaceX được cho là chào bán ở một mức giá cố định 135 USD/cổ phiếu.

Tỷ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân cũng được đánh giá là cao bất thường. SpaceX được cho là đang xem xét dành khoảng 30% lượng cổ phiếu chào bán cho nhóm nhà đầu tư này, tương đương khoảng 22,5 tỷ USD. Trong các thương vụ IPO quy mô lớn, tỷ trọng phân bổ cao cho nhà đầu tư cá nhân thường kéo theo tranh luận về biến động giá sau niêm yết và mức độ rủi ro mà họ phải chịu.

Lá thư của bà Warren đã khiến tranh luận quanh IPO của SpaceX mở rộng từ quy mô và sức hút của thương vụ sang các vấn đề như minh bạch kế toán, quyền chi phối của cổ đông lớn nhất và tác động từ dòng vốn thụ động nếu cổ phiếu được đưa vào các chỉ số.

Đến nay, SEC vẫn chưa xác nhận liệu có điều chỉnh lịch trình niêm yết của SpaceX hay không. Tuy nhiên, thương vụ này đang được xem là phép thử đối với cấu trúc IPO cũng như chuẩn mực bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường.