Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu do trí tuệ nhân tạo thúc đẩy đang làm lộ rõ những điểm nghẽn kéo dài của ngành xây dựng, từ thiếu lao động lành nghề, chi phí vật liệu tăng cho tới quy trình vận hành kém hiệu quả. Trong bối cảnh đó, số hóa, đặc biệt ở giai đoạn trước khởi công, đang trở thành ưu tiên cấp bách.

Theo TechRadar ngày 9/6/2026 (giờ địa phương), ngành xây dựng vốn phụ thuộc nhiều vào công việc tại hiện trường và vẫn duy trì các phương thức truyền thống như đo bóc thủ công, sử dụng bảng tính rời rạc và lập dự toán theo cách cũ. Trước đây, những hạn chế này chủ yếu làm hao hụt thời gian và biên lợi nhuận. Tuy nhiên, khi nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu tăng vọt, chúng đã trở thành rào cản đối với tiến độ triển khai hạ tầng trọng yếu.

Động lực tăng trưởng đến từ làn sóng đầu tư quy mô lớn của các tập đoàn công nghệ. AWS, Microsoft và Meta đang đẩy mạnh đầu tư với quy mô hàng trăm tỷ USD để mở rộng hệ thống trung tâm dữ liệu. Thị trường trung tâm dữ liệu tại Mỹ được dự báo tăng trưởng bình quân 10-11% mỗi năm trong thập kỷ tới. Nhu cầu hạ tầng cho điện toán đám mây và tìm kiếm AI gia tăng nhanh đang tạo áp lực lớn lên năng lực đáp ứng của ngành xây dựng.

Nhân lực hiện là bài toán lớn nhất. Hiệp hội Xây dựng Mỹ (ABC) ước tính ngành này sẽ cần bổ sung thêm 349.000 lao động trong năm 2026 để đáp ứng nhu cầu, và thêm 456.000 người trong năm tiếp theo. Tình trạng thiếu người cùng với chi phí gia tăng đã khiến số dự án tư nhân bị dừng hoặc hoãn tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Trong bối cảnh đó, tâm điểm không nằm ở công nghệ thay thế lao động tại công trường mà ở các công cụ giúp nâng năng suất. Trái với lo ngại AI sẽ lấy mất việc làm, số hóa và tự động hóa quy trình bằng AI có thể giúp lực lượng lao động hiện hữu làm việc hiệu quả hơn, qua đó theo kịp nhu cầu đang tăng nhanh.

TechRadar cho rằng khâu trước khởi công đang trở thành mắt xích đặc biệt quan trọng, bởi sai lệch trong dự toán sau khi trúng thầu có thể ảnh hưởng mạnh đến lợi nhuận. Với các nhà thầu, giai đoạn rủi ro nhất thường là ngay sau khi nhận dự án. Việc tiếp tục dựa vào phương pháp thủ công hoặc phần mềm máy tính để bàn lỗi thời làm tăng nguy cơ sai sót. Trong khi đó, một hồ sơ thầu chính xác phải bắt đầu từ khâu đo lường chính xác, và điều đó đòi hỏi công nghệ phù hợp.

Khi tham gia những lĩnh vực mới như trung tâm dữ liệu, nhà thầu có thể chưa quen với vật liệu, chi phí nhân công và cấu trúc giá. Vì vậy, họ cần các công cụ có khả năng hệ thống hóa chi phí theo diện tích, biên lợi nhuận kỳ vọng và từng hạng mục chi tiết. Việc đọc hiểu các bản vẽ phức tạp và tính toán chính xác khối lượng vật tư đến từng chi tiết nhỏ cũng là điều kiện quan trọng để bảo vệ biên lợi nhuận.

Một trọng tâm khác của quá trình số hóa là giảm đứt gãy giữa khâu thiết kế và thi công. Trước đây, sau khi bản thiết kế được phê duyệt, đội ngũ thi công thường triển khai theo mô hình một chiều. Tuy nhiên, trên thực tế, thiết kế không phải lúc nào cũng phù hợp với điều kiện tại công trường. Vì thế, mô hình phản hồi khép kín trong các hệ thống dựa trên AI, cho phép đưa dữ liệu từ hiện trường trở lại để điều chỉnh thiết kế, đang ngày càng được coi trọng.

Theo TechRadar, trọng tâm của làn sóng hiện nay không chỉ nằm ở cơn sốt trung tâm dữ liệu, mà ở yêu cầu phải thay đổi quy trình xây dựng để đáp ứng nhu cầu bùng nổ. Khi tình trạng thiếu nhân lực ngày càng trầm trọng, số hóa giai đoạn trước khởi công và tự động hóa bằng AI đang nổi lên như những công cụ then chốt để nâng năng suất của ngành xây dựng.