Hàn Quốc khó hiện thực hóa mục tiêu tự chủ toàn bộ chuỗi công nghệ AI trong ngắn hạn, khi năng lực cạnh tranh ở phần lớn khâu vẫn phụ thuộc đáng kể vào nước ngoài, từ bán dẫn, bộ tăng tốc đến phần mềm và nền tảng phát triển. Trong bối cảnh đó, Viện Nghiên cứu Chính sách Thông tin - Truyền thông Hàn Quốc (KISDI) khuyến nghị nước này điều chỉnh chiến lược theo hướng giảm phụ thuộc ở mức cần thiết, đồng thời tập trung đầu tư ngắn hạn vào mô hình AI và điện toán đám mây.

Khuyến nghị trên được nêu trong báo cáo “Nghiên cứu về chủ quyền công nghệ AI và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia” do KISDI công bố gần đây. Báo cáo đề xuất tái định vị mục tiêu chiến lược theo hướng “phụ thuộc tối thiểu, cạnh tranh tối đa”, thay vì theo đuổi tự chủ full-stack trong mọi lớp công nghệ.

Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở khảo sát 38 chuyên gia AI đến từ doanh nghiệp, giới học thuật, khu vực công và các tổ chức tư vấn đầu tư. Nhóm này bao quát nhiều lĩnh vực trong chuỗi công nghệ AI, trong đó chuyên gia về mô hình AI chiếm tỷ trọng lớn nhất với 21 người.

Các chuyên gia chấm điểm 9 lớp công nghệ AI theo thang 5 điểm, dựa trên 4 tiêu chí gồm mức độ phụ thuộc vào nước ngoài, rủi ro chuỗi cung ứng, năng lực cạnh tranh hiện tại và khả năng cạnh tranh trong tương lai.

Kết quả cho thấy mức độ phụ thuộc vào nước ngoài ở nhiều mảng là rất cao. Bán dẫn - bộ tăng tốc đạt 4,93 điểm, nền tảng phát triển - framework 4,81 điểm, phần mềm hệ thống 4,50 điểm, mạng 4,43 điểm, điện toán đám mây 4,33 điểm và mô hình AI 4,00 điểm. Chỉ có hạ tầng dữ liệu - giải pháp ở mức 3,00 điểm và phần mềm ứng dụng 2,88 điểm; 6 lớp công nghệ còn lại đều vượt 4 điểm.

Theo báo cáo, bức tranh này phản ánh thực tế phần lớn chuỗi công nghệ AI toàn cầu hiện chịu ảnh hưởng mạnh từ các doanh nghiệp Mỹ.

Ở mảng bán dẫn - bộ tăng tốc, KISDI chỉ ra thế thống trị của Nvidia trên thị trường GPU, cùng sự phụ thuộc vào khâu đóng gói của TSMC. Với phần mềm hệ thống, hệ sinh thái này gần như do Nvidia dẫn dắt thông qua CUDA và NCCL. Trong khi đó, ở nền tảng phát triển, PyTorch của Meta được đánh giá đang nắm vị thế áp đảo.

Một chuyên gia tham gia khảo sát nhận định ngăn xếp công nghệ AI toàn cầu hiện phụ thuộc sâu vào các framework mã nguồn mở do Mỹ dẫn dắt, xoay quanh CUDA, PyTorch và LangChain. Theo người này, ngay cả khi Hàn Quốc phát triển được NPU trong nước, việc tách khỏi hệ sinh thái nước ngoài vẫn là điều rất khó.

Rủi ro chuỗi cung ứng cũng được đánh giá ở mức từ trung bình trở lên tại phần lớn hạng mục. Bán dẫn - bộ tăng tốc đạt 4,15 điểm, phần mềm hệ thống 3,80 điểm, điện toán đám mây 3,50 điểm và mô hình AI 3,36 điểm. Riêng nền tảng phát triển - framework chỉ ở mức 2,63 điểm nhờ đặc tính mã nguồn mở.

Về năng lực cạnh tranh hiện tại, toàn bộ các lớp công nghệ đều dưới ngưỡng trung bình 3 điểm. Mô hình AI đạt 2,61 điểm và điện toán đám mây 2,58 điểm, thuộc nhóm cao hơn tương đối, trong khi nền tảng phát triển - framework thấp nhất với 1,69 điểm.

Từ các kết quả này, KISDI nhấn mạnh Hàn Quốc cần chuyển trọng tâm sang mục tiêu “phụ thuộc tối thiểu - cạnh tranh tối đa”. Theo viện này, tự chủ toàn bộ công nghệ AI không phải là con đường duy nhất để bảo đảm chủ quyền công nghệ.

Báo cáo cho rằng trong hệ sinh thái AI hiện nay, vốn gần như do Mỹ dẫn dắt, các lớp công nghệ liên kết chặt chẽ với nhau và phát triển theo hướng phụ thuộc lẫn nhau. Vì vậy, mục tiêu tự chủ full-stack khó có thể đạt được trong thời gian ngắn.

KISDI cũng cảnh báo việc xây dựng một ngăn xếp công nghệ riêng tách rời thị trường toàn cầu có thể làm giảm hiệu quả khai thác công nghệ, đồng thời thu hẹp quy mô nhu cầu thị trường.

Theo báo cáo, ở các lĩnh vực như điện toán đám mây AI dựa trên GPU và mô hình ngôn ngữ lớn đa dụng, rất khó tạo được năng lực cạnh tranh nếu đứng ngoài hệ sinh thái Nvidia.

Thay vì theo đuổi tự chủ tuyệt đối, KISDI cho rằng Hàn Quốc cần bảo đảm mức tự chủ đủ lớn để không bị chao đảo trước sức ép từ bên ngoài, trước hết ở các công nghệ cốt lõi.

Ưu tiên chính sách được xác định dựa trên phân tích chéo giữa rủi ro chuỗi cung ứng và khả năng cạnh tranh tương lai của từng lớp công nghệ.

Trong đó, mô hình AI với điểm khả năng cạnh tranh tương lai 3,30 và điện toán đám mây với 3,42 điểm vừa có rủi ro chuỗi cung ứng cao, vừa có triển vọng cạnh tranh tốt hơn. Hai mảng này được xếp vào nhóm cần tập trung đầu tư trong ngắn hạn. Báo cáo nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là xây dựng năng lực cạnh tranh cho hệ sinh thái dữ liệu và huấn luyện mô hình AI.

Ngược lại, bán dẫn - bộ tăng tốc với điểm khả năng cạnh tranh tương lai 2,50 và phần mềm hệ thống với 3,00 điểm được xếp vào nhóm nhiệm vụ trung và dài hạn, do rủi ro chuỗi cung ứng cao nhưng dư địa cạnh tranh hạn chế. Giới chuyên gia cho rằng nhà nước cần tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt trong ứng phó rủi ro chuỗi cung ứng, song khó kỳ vọng kết quả rõ rệt trong ngắn hạn.

Báo cáo đề xuất 6 hướng triển khai. Thứ nhất là thu hẹp khoảng cách với thế giới ở mảng mô hình AI quy mô lớn, đồng thời xây dựng hệ sinh thái đồng phát triển giữa mô hình đa dụng và mô hình theo lĩnh vực. Thứ hai là nâng cao năng lực tích hợp giữa mô hình AI nội địa với NPU cùng lớp phần cứng - phần mềm liên quan. Thứ ba là thúc đẩy hệ sinh thái dịch vụ AI để tạo tăng trưởng dựa trên nhu cầu thực. Thứ tư là phát triển AI theo ngành và AI vật lý gắn với các ngành chiến lược. Thứ năm là tăng cường quản trị AI. Cuối cùng là xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu mang tính thách thức cao.

Trong khảo sát, nhận định “chính phủ cần tập trung nguồn lực vào các lớp công nghệ cốt lõi có khả năng cạnh tranh” nhận được mức đồng thuận cao nhất, với 4,32 điểm. Các thị trường thế hệ tiếp theo được nhắc đến nhiều nhất gồm AI chuyên biệt theo ngành với 25 người lựa chọn, AI vật lý với 22 người và AI agent với 21 người.

KISDI đánh giá định hướng hiện tại của chính phủ trong việc bảo đảm nguồn cung GPU quy mô lớn và hỗ trợ phát triển mô hình nền tảng nội địa có nhiều điểm tương đồng với các khuyến nghị trong báo cáo. Tuy nhiên, mục tiêu và lộ trình triển khai vẫn chưa đủ rõ ràng.

Một số ý kiến trong ngành cho rằng chính sách cần đặt trọng tâm vào việc bảo đảm tính tự chủ ở mức khả thi. Một đại diện ngành AI nhận định ở mảng phần cứng, lĩnh vực hiếm hoi mà Hàn Quốc còn lợi thế cạnh tranh nội tại là DRAM. Theo người này, thay vì kỳ vọng nội địa hóa toàn bộ các khâu thiết kế, phát triển và sản xuất trong thời gian ngắn ở những lĩnh vực vốn đã do Nvidia hoặc TSMC chi phối, cách tiếp cận thực tế hơn là tận dụng lợi thế về bộ nhớ để mở rộng sự tham gia vào chuỗi giá trị.

Một đại diện khác nhấn mạnh không nên đồng nhất chủ quyền công nghệ với tự chủ công nghệ tuyệt đối. Theo ý kiến này, ngay cả khi tiếp tục sử dụng hệ sinh thái Nvidia, Hàn Quốc vẫn cần tìm kiếm các phương án tự chủ khả thi, chẳng hạn phát triển giải pháp thay thế cho các khối lượng công việc cốt lõi.