Nhà Trắng được cho là đang chuẩn bị gói hỗ trợ công trị giá 700 triệu USD cho ngành điện than, bao gồm khôi phục vận hành một nhà máy đã đóng cửa và xây thêm các cơ sở mới. Động thái này nhiều khả năng sẽ làm nóng thêm tranh luận về định hướng chính sách năng lượng của Mỹ.

Ngày 4/6 (giờ địa phương), Electrek đưa tin Nhà Trắng đang thúc đẩy kế hoạch hỗ trợ 13 nhà máy điện than đang hoạt động, đồng thời xây dựng thêm 2 nhà máy mới tại Alaska và West Virginia.

Theo nguồn tin của Electrek, chính quyền Mỹ có thể phê duyệt khoản chi khẩn cấp ngay trong ngày theo Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (DPA). Đây là đạo luật cho phép chính phủ liên bang can thiệp trực tiếp vào các ngành được coi là chiến lược vì lý do an ninh quốc gia. Kế hoạch được cho là cũng bao gồm việc tái khởi động một nhà máy điện than đã ngừng hoạt động tại Maryland và mở một cảng xuất khẩu than ở California.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành than Mỹ đã thu hẹp liên tục trong nhiều năm. Tỷ trọng điện than trong cơ cấu sản xuất điện của nước này từng ở mức khoảng 50% vào đầu những năm 2000, nhưng đến năm 2024 đã giảm còn khoảng 15%. Sản lượng tiêu thụ than và tổng công suất phát điện từ than cũng đi xuống trong thời gian dài.

Điểm đáng chú ý là kế hoạch lần này không chỉ dừng ở hỗ trợ các nhà máy hiện hữu mà còn tính tới việc xây mới nhà máy điện than. Nếu được triển khai, đây sẽ là nhà máy điện than mới đầu tiên được xây tại Mỹ kể từ năm 2013.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Donald Trump cho rằng năng lực điện than của Mỹ vượt xa nhiều quốc gia khác, đồng thời nhấn mạnh than vẫn là nguồn điện khó thay thế. Ông cũng chỉ trích việc phụ thuộc vào điện gió, cho rằng nguồn điện này có chi phí cao và không đủ ổn định để bảo đảm vận hành lưới điện.

Ở chiều ngược lại, Electrek phản đối kế hoạch trên. Theo trang này, than không suy giảm vì các quy định quản lý, mà vì chi phí cao, gây ô nhiễm và kém cạnh tranh hơn các nguồn điện khác. Electrek cho rằng các công ty điện lực đang loại bỏ điện than khỏi danh mục nguồn điện chủ yếu vì yếu tố kinh tế, đồng thời cảnh báo gói hỗ trợ mới có thể đẩy chi phí năng lượng của người tiêu dùng Mỹ tăng lên.

Trang này cũng lập luận rằng việc dùng tiền thuế để duy trì một nguồn năng lượng kém cạnh tranh là lựa chọn thiếu hiệu quả, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn ở mức cao.

Electrek cho biết sự kiện công bố chính sách dự kiến có sự tham dự của Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright, Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum và người đứng đầu Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) Lee Zeldin. Theo đánh giá của trang này, các quan chức trên đều có liên hệ chặt chẽ với ngành nhiên liệu hóa thạch. Trong đó, Chris Wright xuất thân từ lĩnh vực dầu khí, còn Doug Burgum và Lee Zeldin được cho là đã nhận nguồn tài trợ đáng kể từ ngành này trong quá trình hoạt động chính trị.

Electrek cũng cho rằng kể từ khi chính quyền Trump bắt đầu nhiệm kỳ, chính phủ liên bang đã mở rộng hỗ trợ đối với ngành nhiên liệu hóa thạch và siết lại các chính sách liên quan đến năng lượng sạch. Theo đó, Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) đã tăng hỗ trợ cho điện than, trong khi Bộ Nội vụ và EPA rà soát hoặc đình lại một số quy định liên quan đến các dự án năng lượng thân thiện với môi trường.

Giới chuyên gia nhận định kế hoạch mới không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ ngành than, mà còn cho thấy khả năng điều chỉnh trong định hướng chính sách năng lượng của Mỹ. Tuy nhiên, trong bối cảnh tỷ trọng điện than đã giảm theo xu hướng dài hạn, tranh cãi về tính khả thi, hiệu quả kinh tế và chi phí môi trường của kế hoạch này được dự báo sẽ còn tiếp diễn.