Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố một gói chính sách mới nhằm tăng cường chủ quyền số, với trọng tâm là bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây. Mục tiêu của khối là giảm phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ Mỹ và Trung Quốc, đồng thời đưa quyền kiểm soát các hạ tầng số trọng yếu trở lại châu Âu.

Theo CNBC ngày 3/6 (giờ địa phương), Ủy ban châu Âu đã công bố kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất bán dẫn tiên tiến và thúc đẩy ngành điện toán đám mây của châu Âu. Tuy nhiên, để được triển khai, gói đề xuất này vẫn cần sự phê duyệt của 27 quốc gia thành viên EU.

Chính sách mới tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như bệnh viện, lưới điện và dịch vụ công, vốn đang phụ thuộc đáng kể vào các doanh nghiệp công nghệ nước ngoài. Đây cũng là lý do EU muốn tăng quyền kiểm soát đối với các nền tảng số và hạ tầng dữ liệu cốt lõi.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh châu Âu vẫn phụ thuộc mạnh vào công nghệ bên ngoài. Thị trường điện toán đám mây tại khu vực hiện do các công ty Mỹ chiếm ưu thế, trong khi nhiều dịch vụ số chủ chốt cũng vận hành trên nền tảng của doanh nghiệp ngoài châu Âu. Căng thẳng địa chính trị Mỹ - Trung gia tăng gần đây càng khiến yêu cầu đưa công nghệ lõi và hạ tầng dữ liệu về dưới sự kiểm soát của châu Âu trở nên cấp bách hơn.

Gói chính sách lần này không chỉ hướng tới việc giảm lệ thuộc vào doanh nghiệp Mỹ, mà còn nhắm tới công nghệ và dịch vụ từ Trung Quốc. Trong tuyên bố, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh rằng “chúng ta không thể để việc vận hành bệnh viện, duy trì lưới năng lượng và bảo vệ các dịch vụ thiết yếu phải phụ thuộc vào nước khác”.

Phát biểu này cho thấy EU đang xem hạ tầng số là một vấn đề an ninh và tài sản chiến lược, chứ không đơn thuần là năng lực cạnh tranh công nghệ.

Gói đề xuất cũng phản ánh sự điều chỉnh trong chính sách điện toán đám mây của EU thời gian qua. Trước đó, khối này từng xem xét hạn chế việc các chính phủ thành viên sử dụng nhà cung cấp đám mây Mỹ khi xử lý dữ liệu nhạy cảm. Đề xuất mới cho thấy EU muốn ưu tiên chuỗi cung ứng nội khối trong quản trị dữ liệu cốt lõi và vận hành dịch vụ công.

Đối với bán dẫn và AI, định hướng cũng tương tự. EU cho rằng cần mở rộng năng lực sản xuất bán dẫn tiên tiến, đồng thời củng cố nền tảng tăng trưởng cho các doanh nghiệp AI trong khối. Việc đưa điện toán đám mây, AI và bán dẫn vào cùng một gói chính sách cho thấy mục tiêu của EU không chỉ là phát triển từng ngành riêng lẻ, mà là xây dựng chủ quyền số một cách tổng thể.

EU cảnh báo rằng nếu không nắm được công nghệ lõi, không chỉ năng lực cạnh tranh công nghiệp mà cả hoạt động của dịch vụ công và an ninh quốc gia cũng có thể bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài.

Giới doanh nghiệp cho rằng nếu được thông qua, chính sách này có thể làm thay đổi đáng kể cấu trúc thị trường đám mây và dịch vụ số tại châu Âu, vốn lâu nay do các công ty Mỹ chi phối. Khả năng tăng ưu tiên cho doanh nghiệp châu Âu trong xử lý dữ liệu chính phủ và vận hành hạ tầng công cũng đang được chú ý.

Vấn đề lớn tiếp theo là EU sẽ đạt đồng thuận giữa các nước thành viên đến đâu, cũng như mức độ cụ thể của các quy định sắp ban hành. Câu hỏi then chốt là khối này có thể tiến xa tới mức nào trong việc mở rộng sản xuất bán dẫn, phát triển hệ sinh thái đám mây nội khối và đưa ra các biện pháp hỗ trợ thực chất cho AI.

Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là một phần trong chiến lược dài hạn của châu Âu nhằm xây dựng một hệ sinh thái số độc lập, trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực công nghệ toàn cầu ngày càng định hình rõ theo trục Mỹ - Trung.