Kakao đang đứng trước cuộc đình công tại trụ sở đầu tiên kể từ khi thành lập. Công đoàn chi nhánh Kakao dự kiến khởi động bằng một cuộc đình công một phần kéo dài 4 giờ vào ngày 10/6 và có thể nâng mức độ tùy theo tiến triển đàm phán.

Tranh chấp ban đầu xuất phát từ đổ vỡ trong thương lượng tiền thưởng, nhưng hiện đã lan sang các vấn đề rộng hơn như ổn định việc làm, cơ chế đãi ngộ và tái cơ cấu tổ chức, qua đó tạo sức ép lớn lên ban lãnh đạo do CEO Jeong Shin-a đứng đầu.

Theo kế hoạch, ngày 10/6 công đoàn sẽ tổ chức đình công một phần trong 4 giờ, đồng thời tập trung tại khu vực ga Pangyo ở Seongnam. Trước đó, cuộc tập trung đã được đăng ký dưới hình thức tuần hành quanh ga Pangyo và khu Youspace, với quy mô khoảng 1.200 người, từ 9h đến 16h.

Công đoàn cho biết sẽ chưa tiến hành đình công toàn diện ngay lập tức mà triển khai ngừng việc từng phần trước, sau đó xem xét nâng mức độ theo diễn biến thương lượng. Đây là cuộc đình công một phần đầu tiên trong lịch sử Kakao, với sự tham gia của 5 pháp nhân, gồm trụ sở chính và 4 đơn vị liên quan.

Ngày 27/5, ban lãnh đạo và công đoàn tại trụ sở Kakao đã tiến hành phiên hòa giải lần hai tại Ủy ban Quan hệ Lao động địa phương tỉnh Gyeonggi về cơ chế lương, thưởng, nhưng không đạt được đồng thuận sau khoảng 8 giờ đàm phán. Sau phiên này, công đoàn trụ sở đã đủ điều kiện để tiến hành tranh chấp lao động hợp pháp.

Bốn công ty liên kết gồm KakaoPay, Kakao Enterprise, DK Techin và XL Games cũng đã có quyền tham gia tranh chấp lao động. Theo kế hoạch, cuộc đình công sẽ được triển khai với sự tham gia đồng thời của 5 pháp nhân, bắt đầu từ 10h và kéo dài 4 giờ.

Tranh chấp đãi ngộ: từ tiền thưởng và RSU đến cơ chế trả thưởng của lãnh đạo

Tâm điểm trực tiếp của mâu thuẫn nằm ở quy mô tiền thưởng và việc có tính cổ phiếu hạn chế chuyển nhượng (RSU) vào tiền thưởng hay không. Công đoàn yêu cầu cải thiện cơ chế đãi ngộ, đồng thời đưa ra các đề nghị như dừng bán tài sản, tách doanh nghiệp, tái cơ cấu và bảo đảm ổn định việc làm.

Phía công đoàn cho rằng cơ chế đãi ngộ hiện nay đang nghiêng về ban điều hành, trong khi những quyết định sai lầm của lãnh đạo làm gia tăng bất ổn việc làm nhưng phần thưởng lại tập trung vào cấp quản lý. Hai bên hiện vẫn chưa thu hẹp được khác biệt về cấu trúc tiền thưởng cũng như việc có đưa khoản RSU khoảng 5 triệu won vào tiền thưởng hay không.

Trong ngành cũng xuất hiện nhận định rằng gói yêu cầu của công đoàn tương đương khoảng 13-15% lợi nhuận hoạt động năm ngoái.

Ngày 29/5, Kakao ra tuyên bố cho rằng đề xuất của công đoàn, nếu quy đổi theo lợi nhuận hoạt động, sẽ tạo gánh nặng lớn cho hoạt động kinh doanh. Công ty cho biết rất khó chấp nhận đề xuất này trong bối cảnh vẫn phải tính đến dư địa đầu tư cho tương lai và giá trị cổ đông.

Tuy nhiên, mâu thuẫn lần này không chỉ dừng ở chênh lệch về con số. Tranh cãi còn mở rộng sang vấn đề tính minh bạch và khả năng dự báo của tiêu chí đãi ngộ. Công đoàn yêu cầu công ty làm rõ căn cứ chi trả tiền thưởng và thể chế hóa hệ thống đãi ngộ, trong khi phía doanh nghiệp được cho là mới dừng ở việc tái khẳng định khác biệt quan điểm dù đã đưa ra nhiều phương án.

Nói cách khác, điểm va chạm hiện nằm nhiều hơn ở câu hỏi “tính như thế nào, theo tiêu chí nào” thay vì chỉ là “trả bao nhiêu”. Vì vậy, cuộc thương lượng lần này không còn đơn thuần là đàm phán lương mà đã trở thành cuộc giằng co về quyền chủ động trong thiết kế cơ chế đãi ngộ.

Diễn biến tại Kakao cũng tạo ra sự đối lập với Naver. Công ty này đã đạt thỏa thuận tăng lương cơ bản 5,3% và tách riêng thảo luận về tiền thưởng khỏi đàm phán lương. Naver giảm biến số trong thương lượng bằng cách chấm dứt chế độ stock grant và cộng thêm 8 triệu won vào thu nhập lương năm, qua đó nâng nền lương cố định. Trong khi đó, tại Kakao, cấu trúc tiền thưởng và tiêu chí tính RSU vẫn là điểm nóng xuyên suốt quá trình thương lượng.

Khủng hoảng niềm tin nội bộ tích tụ từ trước

Theo đánh giá từ thị trường, tranh chấp đãi ngộ trở nên gay gắt hơn một phần vì sự thiếu tin tưởng đã tích tụ từ trước. Trong tuyên bố ngày 28/5, công đoàn chỉ trích công ty giữ thái độ thụ động trong suốt quá trình thương lượng, đồng thời cho rằng doanh nghiệp đã tự chi trả tiền thưởng ngay trong thời gian đàm phán, liên tục thay đổi đại diện thương lượng và đưa ra các phương án sửa đổi thiếu sức thuyết phục, khiến tính liên tục của đối thoại bị suy yếu.

Công đoàn nhận định việc hòa giải bị tạm dừng là dấu hiệu cho thấy niềm tin giữa công ty và người lao động đã sụp đổ.

Vấn đề đãi ngộ của ban điều hành cũng bị nêu đích danh. Công đoàn cho rằng tổng mức đãi ngộ mà các lãnh đạo từng vướng tranh cãi như cựu CEO KakaoPay Ryu Young-jun, cựu CEO Kakao Hong Eun-taek và cựu CEO Kakao Enterprise Baek Sang-yeob nhận được đã vượt hàng chục tỷ won.

Theo công đoàn, trong khi tiêu chí thưởng dành cho nhân viên thông thường thiếu minh bạch, ban điều hành lại nhận các khoản thưởng lên tới hàng trăm triệu won.

Bối cảnh bào mòn niềm tin không chỉ xuất hiện trong đợt thương lượng lần này. Năm ngoái, trong quá trình cải tổ lớn KakaoTalk, Kakao bị Bộ Việc làm và Lao động phát hiện vi phạm giới hạn thời gian làm việc theo luật. Cùng thời điểm đó, thị trường cũng xuất hiện nghi vấn công ty tuyển người từ bên ngoài vào một vị trí khác rồi điều chuyển sang nhóm phát triển.

Trước đó, các tranh cãi như việc ban điều hành KakaoPay bị chỉ trích vì bán cổ phiếu sau khi thực hiện quyền chọn, hay nghi án thao túng giá trong quá trình thâu tóm SM Entertainment, cũng được cho là đã làm gia tăng sự mất lòng tin đối với lãnh đạo. Vì vậy, cả trong lẫn ngoài Kakao đang có quan điểm cho rằng xung đột lao động lần này là kết quả của nhiều rủi ro nội bộ dồn nén và bùng phát cùng lúc.

Một nguồn tin trong ngành nhận xét, vấn đề cốt lõi không nằm ở số tiền thưởng mà ở chỗ người lao động không thể chấp nhận được tiêu chí tính thưởng. Khi tiêu chí thiếu minh bạch, ngay cả trong trường hợp kết quả kinh doanh tốt, bất mãn vẫn có thể phát sinh.

Biến động tổ chức sau khi CPO rời công ty

Trong lúc mâu thuẫn về đãi ngộ và niềm tin kéo dài, bộ máy tổ chức của Kakao cũng tiếp tục biến động. Việc xác nhận Giám đốc sản phẩm (CPO) Hong Min-taek, người được tuyển từ bên ngoài và phụ trách khối sản phẩm từ tháng 2 năm ngoái, đã rời công ty vào ngày 31/5 càng làm dấy lên bất mãn nội bộ xoay quanh mô hình lãnh đạo bằng nhân sự từ bên ngoài.

Hong Min-taek từng dẫn dắt đợt cải tổ lớn KakaoTalk, trong đó có việc áp dụng giao diện feed dạng lưới vào tháng 9 năm ngoái. Tuy nhiên, ông rời đi trong bối cảnh vấp phải phản ứng từ người dùng và tranh cãi liên quan đến việc kích hoạt hoạt động giám sát lao động.

Công đoàn chỉ trích rằng CPO Hong đã kích hoạt giám sát lao động trong cả quá trình cập nhật KakaoTalk lẫn quan hệ lao động, nhưng lại rời đi mà không có bất kỳ lời giải thích nào. Trong ngành, phản ứng nội bộ đối với việc bổ nhiệm nhân sự từ bên ngoài cũng được nhắc đến như một yếu tố ảnh hưởng đến việc chấm dứt mô hình CPO lần này.

Kakao cho biết sẽ không bổ nhiệm người kế nhiệm vị trí CPO sau khi Hong Min-taek rời công ty. Thay vào đó, doanh nghiệp đang thúc đẩy tái cơ cấu theo hướng tách khối sản phẩm hiện tại thành hai mảng dịch vụ và kinh doanh, đồng thời hợp nhất các nhóm thiết kế hiện còn phân tán.

Các chi tiết như nhân sự phụ trách từng mảng và kế hoạch điều chuyển cụ thể sẽ được xác định sau. Bên cạnh đó, KakaoTalk cũng sẽ thành lập mới một “User First Taskforce (TF)” nhằm tăng cường giao tiếp với người dùng.

Động thái tách riêng chức năng dịch vụ và kinh doanh được hiểu là nhằm làm rõ vai trò giữa bộ phận phụ trách trải nghiệm người dùng và bộ phận tạo doanh thu, từ đó tái cân bằng trong vận hành. Tuy nhiên, nếu việc tái cơ cấu diễn ra trong bối cảnh niềm tin đối với cơ chế đãi ngộ vẫn chưa được khôi phục, mức độ chấp nhận của nhân viên có thể sẽ thấp, bất chấp mục tiêu của kế hoạch.

Rủi ro ngắn hạn với dịch vụ chưa lớn, nhưng áp lực dài hạn tăng lên

Trong ngắn hạn, nhiều ý kiến cho rằng khả năng các dịch vụ chủ chốt như KakaoTalk và KakaoPay bị gián đoạn ngay lập tức là không cao, do hệ thống vẫn vận hành dựa trên tự động hóa và cơ chế nhân sự tối thiểu. Dù vậy, nếu đình công kéo dài hoặc trùng với sự cố bất ngờ, vấn đề an ninh hay các đợt cập nhật lớn, năng lực ứng phó của đội ngũ giàu kinh nghiệm cũng như tiến độ phát triển tính năng mới có thể chịu áp lực đáng kể.

Về bản chất, xung đột lao động tại Kakao không chỉ xoay quanh quy mô tiền thưởng. Tranh cãi về sự mơ hồ của tiêu chí đãi ngộ đã nối liền với các lùm xùm liên quan đến đãi ngộ lãnh đạo, rồi tiếp tục lan sang vấn đề mô hình vận hành tổ chức thiên về nhân sự tuyển từ bên ngoài.

Tiền thưởng là điểm khởi phát, nhưng niềm tin mới là yếu tố cấu trúc khiến mâu thuẫn bị đẩy lên cao. Trong khi đó, tái cơ cấu tổ chức đang trở thành bài toán quản trị phát sinh từ chính hệ quả này.

Ngày 10/6 được xem là cột mốc đầu tiên của cuộc xung đột. Công đoàn dự kiến bắt đầu bằng cuộc đình công một phần kéo dài 4 giờ và có thể nâng mức độ tùy theo tiến triển đàm phán.

Dù chưa phải là đình công toàn diện, việc trụ sở chính đã được đặt vào kịch bản ngừng việc buộc Kakao phải cùng lúc xử lý nhiều bài toán, từ tái cơ cấu KakaoTalk, thúc đẩy chiến lược AI cho đến bảo đảm ổn định dịch vụ trong bối cảnh căng thẳng lao động gia tăng.

Một nguồn tin khác trong ngành nhận định, cách Kakao khép lại mâu thuẫn lần này không chỉ là vấn đề quan hệ lao động. Nếu công ty không khôi phục được niềm tin của nhân viên đối với cơ chế đãi ngộ và phương thức vận hành tổ chức, ngay cả kế hoạch tái cơ cấu hay chiến lược AI cũng có thể mất động lực từ bên trong.