NASA cho biết đang lên kế hoạch triển khai thêm tối đa ba sứ mệnh lên Mặt Trăng đến hết năm 2026, trong đó tập trung vào thử nghiệm tàu đổ bộ, rover và khảo sát môi trường bề mặt để phục vụ mục tiêu xây dựng hiện diện lâu dài trên vệ tinh này.

Theo Engadget ngày 26/5 (giờ địa phương), chuỗi sứ mệnh mới là bước chuẩn bị cho kế hoạch thiết lập căn cứ có thể hỗ trợ lưu trú dài hạn trên Mặt Trăng. Trọng tâm của các nhiệm vụ là kiểm chứng phương tiện, thu thập dữ liệu bề mặt và đánh giá điều kiện môi trường thực địa.

Trước đó, NASA đã triển khai sứ mệnh Artemis II vào tháng 4, nhưng tàu chỉ bay lướt qua Mặt Trăng. Trong lộ trình tiếp theo, cơ quan này đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng căn cứ hiện diện lâu dài, và các sứ mệnh Moon Base được xem là giai đoạn xác minh quan trọng trước khi tiến tới hạ cánh có người lái.

Trong số này, Moon Base I là nhiệm vụ được ưu tiên và có thể phóng sau mùa thu năm 2026. NASA sẽ sử dụng tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 Endurance của Blue Origin để đưa lên Mặt Trăng các thiết bị thử nghiệm, gồm công cụ phân tích vật chất bề mặt, thiết bị khảo sát môi trường và camera.

NASA cho biết đã hoàn tất thử nghiệm tàu đổ bộ của Blue Origin cho sứ mệnh Moon Base đầu tiên. Trong tháng này, cơ quan này cũng đã nhận mẫu thử thế hệ thứ hai có khả năng chở phi hành đoàn, phục vụ các chương trình huấn luyện và thử nghiệm sau đó.

Moon Base II dự kiến được triển khai vào cuối năm nay. Trong nhiệm vụ này, tàu đổ bộ Griffin của Astrobotic sẽ đưa rover FLIP của Astrolab xuống bề mặt Mặt Trăng. Rover FLIP sẽ thu thập dữ liệu vận hành để phục vụ việc phát triển thế hệ xe địa hình Mặt Trăng tiếp theo.

Moon Base III cũng dự kiến được triển khai trong năm 2026, vào một thời điểm riêng. Tàu đổ bộ Nova-C Trinity của Intuitive Machines sẽ nghiên cứu các địa hình dạng xoáy trên Mặt Trăng, đồng thời vận chuyển tải trọng cho Cơ quan Vũ trụ châu Âu và Viện Nghiên cứu Thiên văn và Không gian Hàn Quốc. Sự tham gia của thiết bị từ phía Hàn Quốc cho thấy dư địa mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thám hiểm Mặt Trăng.

Kế hoạch này cũng phản ánh mô hình hợp tác công - tư nhiều bên mà NASA đang theo đuổi. Cơ quan này tách riêng các hợp đồng phát triển tàu đổ bộ, chế tạo rover và vận chuyển tải trọng.

Hiện Astrolab và Lunar Outpost lần lượt được giao các hợp đồng phát triển xe địa hình Mặt Trăng thế hệ mới trị giá khoảng 219 triệu USD và 220 triệu USD. Trong khi đó, Blue Origin nhận khoảng 118 triệu USD từ hợp đồng vận chuyển các phương tiện này lên Mặt Trăng, đồng thời tiếp tục phát triển tàu đổ bộ cho các sứ mệnh tiếp theo.

Chuỗi nhiệm vụ này nằm trong lộ trình điều chỉnh mà NASA công bố hồi tháng 2. Khi đó, cơ quan này đã lùi mốc đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng sang năm 2028. Trước giai đoạn hạ cánh có người lái, NASA cũng dự kiến triển khai nhiệm vụ thăm dò bằng máy bay không người lái mang tên Moonfall để khảo sát các địa điểm hạ cánh tiềm năng.

Giới quan sát cho rằng các sứ mệnh Moon Base lần này mang tính thử nghiệm và xác minh cao hơn so với những chuyến vận chuyển hàng hóa đơn thuần. Đây là quá trình kiểm chứng tàu đổ bộ và rover của các doanh nghiệp tư nhân như Blue Origin, Astrobotic và Intuitive Machines trong điều kiện thực tế trên Mặt Trăng, đồng thời thu thập dữ liệu bề mặt và thông tin về điểm hạ cánh để phục vụ kế hoạch xây dựng căn cứ có người ở trong tương lai.

Khi NASA mở rộng mô hình phối hợp đồng thời với doanh nghiệp vũ trụ tư nhân và các tổ chức quốc tế, giới quan sát nhận định cuộc đua thám hiểm Mặt Trăng có thể dần chuyển từ các dự án cấp quốc gia sang một hệ sinh thái công nghiệp mang tính toàn cầu.