Một đơn kiện quy mô lớn đòi quyền sở hữu hàng chục nghìn ví Bitcoin lâu năm không hoạt động, trong đó có cả các địa chỉ gắn với Satoshi Nakamoto và vụ hack Mt. Gox, đã được nộp lên tòa án tại bang New York, Mỹ. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng khả năng thực thi trên thực tế là rất thấp, do Bitcoin không thể bị chuyển đi nếu không có khóa riêng.

Theo Cryptopolitan, ngày 25/5 (giờ địa phương), nguyên đơn sử dụng bút danh “Noah Doe” lập luận rằng số Bitcoin không dịch chuyển trong thời gian dài có thể được xem là tài sản bị bỏ rơi theo luật tài sản thất lạc của bang New York. Trên cơ sở đó, người này khởi kiện để yêu cầu chuyển quyền sở hữu.

Đơn kiện nhắm tới 39.069 ví Bitcoin. Nguyên đơn ước tính các ví này đang nắm khoảng 3,7 triệu BTC, tương đương gần 290 tỷ USD theo giá hiện tại. Hồ sơ được nộp lên tòa án New York ngày 1/5 thông qua hai công ty vỏ bọc đăng ký tại bang Wyoming là ABC Company và XYZ Company. Riêng bộ hồ sơ khởi kiện được cho là dài tới 901 trang.

Theo nội dung đơn kiện, các ví Bitcoin lâu năm không hoạt động về thực chất đã bị bỏ mặc. Nhóm nguyên đơn cũng cho biết đã thông báo các địa chỉ ví liên quan cho cảnh sát New York, đăng thông báo on-chain và phát đi thông cáo báo chí trước khi nộp đơn. Việc hồ sơ nhắc tới các địa chỉ được cho là của Satoshi Nakamoto cùng những địa chỉ liên quan đến vụ hack Mt. Gox đã khiến thị trường đặc biệt chú ý.

Dù vậy, tranh cãi lớn nhất hiện không nằm ở lập luận pháp lý mà ở khả năng thi hành. Sani, nhà sáng lập nền tảng phân tích on-chain Timechain Index, cho rằng vấn đề lớn nhất là nguy cơ gửi nhầm địa chỉ thông báo pháp lý. Nhiều Bitcoin đời đầu của Satoshi được lưu dưới dạng P2PK (pay-to-public-key), trong khi nguyên đơn lại gửi thông báo tới địa chỉ P2PKH (pay-to-public-key-hash) tương ứng. Theo Sani, khác biệt này có thể khiến thông báo thực tế được gửi tới một địa chỉ hoàn toàn khác.

Ngay cả khi tòa án ra phán quyết có lợi cho nguyên đơn, việc buộc chuyển Bitcoin trên thực tế lại là chuyện khác. Trên mạng Bitcoin, nếu không có khóa riêng của ví thì không thể di chuyển tài sản. David Schwartz, Giám đốc công nghệ của Ripple, cũng nhận định rằng ngay cả khi có phán quyết của tòa, hiệu lực thực tế trên mạng Bitcoin vẫn rất hạn chế. Ông nói thêm, khi nhắc tới BitcoinSV (BSV), rằng “BSV có thể chấp nhận điều này”.

Vụ việc cũng làm nóng trở lại tranh luận về cách xử lý các Bitcoin “ngủ yên”. Đáng chú ý, các địa chỉ P2PK đời đầu đã công khai public key trên chuỗi từ lâu, nên có thể đối mặt rủi ro bảo mật lớn hơn khi máy tính lượng tử xuất hiện.

Trước đó, đề xuất cải tiến Bitcoin BIP-361 được đưa ra trong tháng 4 đã đề cập phương án đóng băng dần các địa chỉ P2PK cũ có nguy cơ dễ tổn thương trước máy tính lượng tử, đồng thời loại bỏ hệ thống chữ ký hiện tại trong vòng vài năm. Đề xuất này được cho là nhắm tới khoảng 34% tổng nguồn cung Bitcoin, tương đương 6,7 triệu BTC, trong đó có khoảng 1,1 triệu BTC được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto.

Ở một diễn biến khác, nhà nghiên cứu Dan Robinson của Paradigm ngày 1/5 cũng công bố một khái niệm mới mang tên “PACT”. Ý tưởng này cho phép người nắm giữ chứng minh quyền kiểm soát khóa riêng mà không cần di chuyển coin và cũng không phải công khai danh tính.

Hiện trọng tâm của vụ việc đang nghiêng về tính khả thi trong thi hành hơn là tranh chấp quyền sở hữu. Ngay cả khi nguyên đơn viện dẫn khái niệm tài sản vô chủ để đòi quyền với các Bitcoin lâu năm không hoạt động, cấu trúc phi tập trung của mạng Bitcoin khiến việc cưỡng ép chuyển tài sản khi không có khóa riêng gần như không khả thi. Cùng với nghi vấn thông báo pháp lý bị gửi sai địa chỉ, khả năng vụ kiện tạo ra một phán quyết có ý nghĩa thực tế vẫn bị đánh giá là rất khó đoán.