Mỹ và Trung Quốc đang đẩy mạnh cuộc đua đầu tư vào trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu tiếp tục chảy mạnh vào lĩnh vực này. Theo Cryptopolitan ngày 24/5 (giờ địa phương), tổng vốn rót vào các startup AI trên toàn cầu trong quý I/2026 đạt 255,5 tỷ USD. Riêng tại Trung Quốc, các doanh nghiệp AI cũng huy động được hơn 110 tỷ nhân dân tệ.

Tại Trung Quốc, động lực tăng trưởng đến từ dòng vốn được Nhà nước hậu thuẫn, tập trung vào AI, chất bán dẫn và sản xuất công nghệ cao. Phát biểu tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh hồi tháng 2, ông Fan Xiaodong, Tổng thư ký Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, cho biết nước này đã thành lập quỹ định hướng đầu tư mạo hiểm cấp quốc gia, nhắm tới startup giai đoạn đầu, dự án quy mô nhỏ, các khoản đầu tư dài hạn và doanh nghiệp hard-tech. Quy mô quỹ vào khoảng 1 nghìn tỷ nhân dân tệ.

Theo bài báo, các nhà đầu tư có liên hệ với chính phủ đã tham gia hơn 140 thương vụ AI trong năm 2025, tăng mạnh so với mức khoảng 10 thương vụ mỗi năm trước 2018. Nhà chức trách Trung Quốc cũng phối hợp với các tổ chức tài chính và chính quyền địa phương để lập thêm nhiều quỹ, trong đó có quỹ cho lĩnh vực công nghệ tích hợp và quỹ thị trường thứ cấp, với tổng quy mô hơn 350 tỷ nhân dân tệ.

Một số doanh nghiệp AI lớn của Trung Quốc cũng đang tăng tốc gọi vốn. DeepSeek được cho là đang triển khai vòng gọi vốn từ nhà đầu tư bên ngoài đầu tiên, do China Integrated Circuit Industry Investment Fund dẫn đầu. Định giá của công ty này tăng từ 10 tỷ USD lên 20 tỷ USD trong tháng 4 và được ước tính ở mức 45-50 tỷ USD vào đầu tháng 5. Trước đó, Moore Threads huy động 720 triệu USD với mức định giá 4,1 tỷ USD vào tháng 2/2025. Moonshot AI gọi được 700 triệu USD với định giá 10 tỷ USD vào tháng 1/2026, còn Stepfun được cho là đã huy động 717 triệu USD.

Cùng với việc mở rộng đầu tư, Mỹ và Trung Quốc cũng đồng thời siết kiểm soát để bảo vệ ngành công nghệ trong nước. Mỹ đã cấm nhà đầu tư trong nước rót vốn vào các doanh nghiệp AI và chất bán dẫn của Trung Quốc từ tháng 1/2025, trong khi Trung Quốc áp dụng biện pháp tương tự vào cuối tháng 4. Sau thương vụ Meta mua Manus với giá 2 tỷ USD, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc được cho là đã yêu cầu Moonshot AI, Stepfun và ByteDance không nhận vốn từ Mỹ nếu chưa được chính phủ phê duyệt.

Ở chiều ngược lại, chính quyền Trump cáo buộc các phòng thí nghiệm Trung Quốc sao chép mô hình AI của Mỹ bằng kỹ thuật chưng cất ở quy mô công nghiệp. Một bản ghi nhớ của Nhà Trắng nêu ra bốn biện pháp đối phó, trong đó có chia sẻ thông tin về chiến thuật chưng cất mô hình và phối hợp ứng phó với các doanh nghiệp AI của Mỹ. Anthropic cũng tuyên bố DeepSeek, Moonshot AI và MiniMax đã khai thác trái phép mô hình của hãng.

Bất chấp các quy định ngày càng siết chặt, dòng vốn vẫn tiếp tục đổ vào thị trường. Trong quý I/2026, thị trường tư nhân tại Trung Quốc ghi nhận 2.568 thương vụ, với tổng giá trị 234,4 tỷ nhân dân tệ. Cùng kỳ, số thương vụ bằng ngoại tệ tại nước này tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, lên 210 thương vụ, còn tổng vốn được công bố tăng 495%, đạt 67,3 tỷ nhân dân tệ.

Tại Mỹ, tổng vốn đầu tư trong quý I/2026 đã vượt mức 254,4 tỷ USD của cả năm 2025. Trong đó, OpenAI, Anthropic và xAI chiếm hơn hai phần ba tổng số vốn.

Dù theo đuổi hai cách rót vốn khác nhau, tốc độ phát triển AI của Mỹ và Trung Quốc đều đang tăng nhanh. Các doanh nghiệp phát triển mô hình nền tảng tại Trung Quốc đã rút ngắn chu kỳ phát triển xuống dưới ba tháng trong năm 2026. Báo cáo của Đại học Stanford cũng cho rằng chênh lệch hiệu năng giữa các mô hình AI hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc hiện gần như đã được thu hẹp.