Thị trường phần mềm doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn tái định hình quanh AI agent, kéo theo cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt về quyền kiểm soát dữ liệu. Trong đó, semantic layer nổi lên như một mắt xích chiến lược, khi các hãng lớn đồng loạt siết quyền truy cập nền tảng để giữ lợi thế trong cuộc đua AI thế hệ mới.

Theo The Information, căng thẳng mới nhất bùng lên từ đầu tháng 3, khi Databricks thử nghiệm một tính năng cho phép khách hàng kết nối dữ liệu trên nền tảng của hãng với các công cụ trực quan hóa thuận tiện hơn. Tuy nhiên, động thái này đã bị Microsoft chặn, khiến khách hàng Databricks không thể truy cập Power BI, sản phẩm đang được sử dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp thuộc Fortune 500.

Tính năng mà Databricks thử nghiệm nhằm giúp người dùng Power BI quản lý dữ liệu và xây dựng AI agent trên nền tảng Databricks dễ dàng hơn, thay vì phải sử dụng Fabric, giải pháp quản trị dữ liệu của Microsoft. Điều này đồng nghĩa Fabric có thể bị gạt ra khỏi luồng làm việc của khách hàng.

Microsoft giải thích việc chặn kết nối của các công cụ quản trị dữ liệu, trong đó có Databricks, là vì lý do độ tin cậy. Dù vậy, theo đánh giá của giới quan sát, đây còn là một phần trong cuộc cạnh tranh nhằm giành quyền kiểm soát semantic layer - lớp dữ liệu ngữ nghĩa đang được xem là nền tảng quan trọng để AI agent vận hành chính xác hơn và tiết kiệm chi phí hơn.

Với AI agent, dữ liệu không chỉ cần đầy đủ mà còn phải được tổ chức rõ ràng và giàu ngữ cảnh. The Information cho rằng semantic layer có thể đóng vai trò then chốt trong việc phát triển các AI agent đủ khả năng xử lý chính xác những tác vụ nhiều bước.

Trong bối cảnh đó, việc một số hãng phần mềm doanh nghiệp chặn AI agent bên thứ ba truy cập dữ liệu khách hàng, hoặc chỉ mở quyền truy cập khi thu thêm phí, cũng được xem là bước đi gắn chặt với cuộc đua semantic layer.

Microsoft hiện cạnh tranh trực tiếp với Snowflake và Databricks trên thị trường phần mềm quản trị dữ liệu. Trao đổi với The Information, Shehab Amin, CEO LakeSail - startup phát triển công nghệ giúp AI agent xử lý dữ liệu nhanh hơn - cho rằng chỉ riêng việc ngắt connector của Databricks đã đủ cho thấy Microsoft xem đây là chiến trường mang tính quyết định trong cuộc cạnh tranh nền tảng thế hệ kế tiếp.

Theo ông, trong suốt 30 năm qua, chiến lược của Microsoft là nắm lấy sản phẩm nơi khách hàng bắt đầu công việc, từ đó mở rộng sang việc bán thêm các sản phẩm khác trong hệ sinh thái.

AI agent hiện được xem là động lực tăng trưởng mới của ngành phần mềm doanh nghiệp. Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng chính công nghệ này có thể đe dọa mảng kinh doanh cốt lõi của các nhà cung cấp phần mềm.

Các hãng phần mềm doanh nghiệp rõ ràng không muốn xảy ra kịch bản khách hàng dùng AI của công ty khác để phân tích dữ liệu nội bộ, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào nhà cung cấp đang lưu trữ dữ liệu đó. Một số phân tích thậm chí cho rằng việc cổ phiếu Microsoft giảm 25% so với mức đỉnh năm ngoái cũng phần nào phản ánh nỗi lo này.

Bản thân Microsoft cũng đang đẩy mạnh chiến lược AI agent. Để giảm nhu cầu sử dụng AI agent từ bên ngoài, hãng đã bổ sung các tính năng AI agent vào nền tảng chủ lực Microsoft 365, đồng thời giới thiệu Work IQ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đưa dữ liệu từ các ứng dụng Microsoft sang sử dụng ở những ứng dụng khác.

Gần đây, Microsoft tiếp tục ra mắt Agent 365, nền tảng cho phép doanh nghiệp quản lý tập trung môi trường AI agent. Agent 365 hỗ trợ không chỉ các AI agent của Microsoft mà cả AI agent từ bên thứ ba.

Ở chiều ngược lại, các đối thủ của Microsoft đang tăng tốc xây dựng một hệ sinh thái semantic layer ít phụ thuộc hơn vào từng nhà cung cấp riêng lẻ. Snowflake và Salesforce hiện dẫn dắt Open Semantic Interchange, một mạng lưới hợp tác quy tụ gần 50 công ty nhằm xây dựng tiêu chuẩn ngành cho semantic layer.

The Information cho biết Amazon Web Services và Oracle cũng đã tham gia sáng kiến này, trong khi Microsoft không có tên trong danh sách.

SAP, một nhà cung cấp ứng dụng doanh nghiệp lớn, cũng đang thúc đẩy chiến lược lấy AI agent làm trung tâm dưới khẩu hiệu “Autonomous Enterprise”. Tuy nhiên, hãng vẫn giữ lập trường thận trọng với việc cho phép các agent bên ngoài truy cập dữ liệu nằm trong những nền tảng lõi của mình.

Cụ thể, SAP muốn các AI agent bên ngoài phải đi qua trợ lý AI Joule của hãng, thay vì truy cập trực tiếp vào nền tảng. Trong bản cập nhật chính sách API 2.2.2 công bố vào tháng 4/2026, SAP nêu rõ việc cấm các hệ thống AI tự lên lịch hoặc tự động thực thi lệnh gọi API. Điều đó đồng nghĩa các AI agent bên ngoài không thể sử dụng trực tiếp SAP API.

Tại hội nghị thường niên Sapphire 2026, Thomas Saueressig, Giám đốc Khách hàng (CCO) của SAP, đã bảo vệ chính sách này và xem đây là một cơ chế quản trị cần thiết đối với nền tảng đa thuê bao.