AI suy luận đang làm bùng nổ nhu cầu lưu trữ cold data, kéo theo lead time của ổ cứng HDD ngày càng dài. Trong bối cảnh HDD khó thay thế ngay và nguồn cung NAND cũng bị siết chặt, QLC SSD đang nổi lên như một lựa chọn lưu trữ dung lượng lớn với chi phí thấp. Diễn biến này cũng bắt đầu làm thay đổi cơ cấu nhu cầu trên thị trường lưu trữ và chuỗi cung ứng liên quan.

Khi hạ tầng AI suy luận được mở rộng, lượng dữ liệu cần lưu trữ dài hạn như lịch sử hội thoại và dữ liệu ngữ cảnh cũng tích lũy nhanh hơn. Đây vốn là nhóm dữ liệu thường được lưu trên HDD, nhưng nhu cầu tăng mạnh đang khiến thời gian giao hàng của dòng sản phẩm này kéo dài.

Theo phân tích của iM Securities, các tập đoàn công nghệ lớn đang xem xét phương án sử dụng máy chủ lưu trữ dựa trên NAND để lưu trữ dài hạn ngữ cảnh khách hàng, thay cho việc tiếp tục phụ thuộc vào các máy chủ GPU có chi phí cao. Trong đó, QLC SSD được đánh giá phù hợp với nhu cầu lưu trữ cold data quy mô lớn nhờ chi phí trên mỗi đơn vị dung lượng thấp. Lợi thế của cấu trúc này là có thể thay thế một phần vai trò của HDD, đồng thời vẫn đảm bảo hiệu quả chi phí trong điều kiện nguồn cung NAND hạn chế.

Sự dịch chuyển này cũng phản ánh qua số liệu xuất khẩu. Trong tháng 4 vừa qua, giá trị xuất khẩu SSD bình quân theo ngày làm việc đạt 170 triệu USD, tăng 717% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này vượt xa tốc độ 289% của xuất khẩu NAND đơn thể trong cùng giai đoạn.

Khác với NAND đơn thể chủ yếu được giao dịch giữa các nhà sản xuất, SSD là sản phẩm hoàn chỉnh được các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu mua trực tiếp. Vì vậy, xuất khẩu SSD tăng vọt cho thấy các hãng công nghệ lớn và doanh nghiệp điện toán đám mây đang đẩy nhanh đầu tư cho hạ tầng lưu trữ.

Một trong những động lực chính phía sau xu hướng chuyển sang QLC SSD là nhu cầu KV Cache bùng nổ trong quá trình AI suy luận. iM Securities cho biết trước đây dữ liệu lưu trên HBM ở đơn vị 16-bit đã nhanh chóng lấp đầy KV Cache, qua đó chiếm tỷ trọng đáng kể trong dung lượng HBM.

Tuy nhiên, công nghệ nén lượng tử TurboQuant, hiện được Google áp dụng một phần cho Gemini 3.0, đã nén khối dữ liệu này xuống còn 3-bit và kéo tỷ lệ chiếm dụng KV Cache xuống dưới 1/6. Dù giúp giảm mức độ phụ thuộc vào HBM, lượng dữ liệu sau nén vẫn cần một nơi để lưu trữ, và nhu cầu đó đang chuyển sang NAND.

Theo DRAMeXchange, giá spot NAND đã tăng tới 80% trong 6 tuần tính từ cuối tháng 2. DS Investment & Securities cho biết giá hợp đồng NAND trong quý I tăng 55-60% so với quý trước, đồng thời ước tính biên lợi nhuận hoạt động mảng NAND của Samsung Electronics trong quý I đạt 53%. Đánh giá chung của thị trường là sau DRAM, NAND cũng đã bước vào chu kỳ cải thiện lợi nhuận.

Ở phía cung, khả năng phản ứng nhanh là rất hạn chế. SK Securities cho biết trong 2-3 năm qua, các nhà sản xuất NAND chủ yếu tập trung cắt giảm sản lượng và đầu tư chuyển đổi công nghệ. Cùng lúc, công suất wafer cũng suy giảm tự nhiên trong quá trình chuyển sang các thế hệ NAND nhiều tầng hơn.

Tại Hàn Quốc, việc triển khai đầu tư mới cho NAND được đánh giá là gần như không khả thi trong ngắn hạn về mặt hạ tầng vật lý. Vì vậy, Samsung Electronics và SK hynix được dự báo sẽ ưu tiên tận dụng các fab tại Trung Quốc. Nhà máy số 1 của Samsung Electronics tại Tây An đã hoàn tất quá trình chuyển đổi sang V8 và đang chuẩn bị tăng tốc sản xuất từ nửa cuối năm nay. Trong khi đó, nhà máy số 2 của SK hynix tại Đại Liên dự kiến triển khai khoản đầu tư mới ở quy mô 30-50K trong nửa cuối năm.

Trong khi đó, thời điểm các nhà máy mới của Micron tại Singapore và Samsung Electronics P5 bắt đầu đóng góp sản lượng đều rơi vào nửa cuối năm 2028.

Khi phần lớn công suất mới của các hãng lớn chỉ tập trung đi vào hoạt động trong giai đoạn 2027-2028, tình trạng cung - cầu thắt chặt nhiều khả năng sẽ còn kéo dài. Trong khoảng trống đó, quá trình tái cơ cấu nhu cầu lưu trữ theo hướng QLC SSD có thể diễn ra nhanh hơn. Một nguồn tin trong ngành nhận định, trước khi các kế hoạch mở rộng công suất thành hiện thực, thị trường khó có thêm nguồn cung đáng kể trong ngắn hạn, đồng thời dự báo giá NAND sẽ tiếp tục tăng.