Tỷ phú đầu tư Mỹ Mark Cuban đề xuất áp thuế token AI ở cấp liên bang đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ AI thương mại. Theo ông, cơ chế này có thể vừa khuyến khích ngành tối ưu hiệu quả năng lượng, vừa tạo thêm nguồn thu cho ngân sách Mỹ.

Theo BeInCrypto ngày 18/5 (giờ địa phương), Cuban đề xuất mức thuế dưới 50 cent cho mỗi 1 triệu token. Thuế suất sẽ tăng theo mức sử dụng AI, tương tự một dạng thu phí dựa trên mức tiêu dùng.

Cuban cho rằng phạm vi áp dụng nên chỉ giới hạn ở các nhà cung cấp dịch vụ AI thương mại. Các mô hình mã nguồn mở hoặc mô hình chạy trực tiếp trên thiết bị cá nhân cần được loại trừ để tránh làm suy giảm động lực đổi mới.

Ông cũng so sánh đề xuất này với các cuộc tranh luận quản lý trước đây trong ngành tiền mã hóa. Theo Cuban, lĩnh vực crypto từng phản đối mạnh mọi hình thức quản lý, nhưng sau đó vẫn dần bước vào khuôn khổ pháp lý và tham gia vào tiến trình vận động chính sách. AI, theo ông, cũng cần một mức độ thể chế hóa nhất định.

Trọng tâm trong lập luận của Cuban là hiệu quả năng lượng. Ông cho rằng các trung tâm dữ liệu vận hành mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đang gây áp lực ngày càng lớn lên lưới điện Mỹ. Trong bối cảnh đó, thuế token AI có thể buộc doanh nghiệp đẩy mạnh cải thiện hiệu suất thông qua token counting, caching, routing và tối ưu tính toán theo từng khu vực.

Cuban dự báo cơ chế này có thể mang lại khoảng 10 tỷ USD tiền thuế mỗi năm trong giai đoạn đầu triển khai. Khi nhu cầu suy luận AI tiếp tục tăng, quy mô nguồn thu cũng có thể mở rộng. Theo ông, khoản thu này có thể được dùng để giảm nợ liên bang hoặc tài trợ cho các chương trình ứng phó với cú sốc trên thị trường lao động do AI gây ra.

Tuy nhiên, đề xuất này ngay lập tức vấp phải phản đối. Palmer Luckey, nhà sáng lập công ty công nghệ quốc phòng Anduril, cho rằng các doanh nghiệp vốn đã có đủ động lực kinh tế để tự tối ưu hiệu suất, nên việc áp thêm thuế sẽ làm suy yếu khả năng cạnh tranh của công ty Mỹ.

Luckey lập luận rằng đây về thực chất là một loại thuế đánh vào doanh nghiệp Mỹ, từ đó khiến mô hình và sản phẩm nước ngoài trở nên hấp dẫn hơn. Ông cũng cảnh báo việc áp thuế có thể kéo theo một hạ tầng giám sát nhằm theo dõi mọi hoạt động sử dụng AI và xử phạt những trường hợp không khai báo.

Cuộc tranh luận hiện xoay quanh hai vấn đề chính là năng lực cạnh tranh của ngành AI Mỹ và giới hạn của hoạt động điều tiết. Bên ủng hộ cho rằng thuế token AI có thể đồng thời thúc đẩy tối ưu hiệu suất, giảm gánh nặng cho điện lưới và tăng thu ngân sách. Trong khi đó, bên phản đối lo ngại chi phí sẽ dồn lên doanh nghiệp Mỹ, khiến nhu cầu dịch chuyển sang các mô hình nước ngoài, đồng thời mở rộng phạm vi giám sát của chính phủ.

Dù vậy, khả năng đề xuất này sớm được thông qua thành luật hiện vẫn không cao. Nguyên nhân là vấn đề thuế token AI chưa nằm trong nhóm ưu tiên chính sách của Quốc hội Mỹ, trong khi ngành AI vẫn tập trung vào tăng trưởng và mở rộng đầu tư hơn là siết quy định. Giới quan sát cho rằng điểm cần theo dõi tiếp theo là liệu các công ty AI có bắt đầu yêu cầu một khuôn khổ quản lý rõ ràng hơn và từng bước tham gia vào hệ thống thể chế như ngành crypto hay không.