Thị trường thiết bị công nghệ toàn cầu đang chứng kiến làn sóng “shrinkflation”, khi giá bán tăng nhưng cấu hình cơ bản lại bị cắt giảm. Xu hướng này xuất hiện trên nhiều nhóm sản phẩm, từ smartphone, laptop, PC để bàn đến máy chơi game. Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng phải chấp nhận mức giá cao hơn cho các phiên bản có RAM hoặc dung lượng lưu trữ thấp hơn trước.

Động lực chính của xu hướng này đến từ sự thay đổi trong chuỗi cung ứng chip nhớ. Theo giới công nghiệp, SK hynix, Samsung Electronics và Micron đang tái phân bổ năng lực sản xuất sang HBM phục vụ trung tâm dữ liệu AI. Việc này khiến nguồn cung bộ nhớ phổ thông như DRAM và NAND flash bị thu hẹp, đẩy giá các linh kiện bộ nhớ khó giảm trong ít nhất hai năm tới.

Áp lực tăng giá bộ nhớ đang nhanh chóng lan sang các hãng sản xuất thiết bị. Khi các nhà cung cấp chip nhớ nắm ưu thế trong đàm phán giá, nhiều hãng phần cứng buộc phải tăng giá bán lẻ hoặc cắt cấu hình để bảo vệ biên lợi nhuận. Phần chi phí phát sinh cuối cùng được chuyển sang người dùng.

Ở mảng smartphone, thay đổi đã xuất hiện khá rõ. Theo PhoneArena, mẫu điện thoại gập thế hệ mới Pixel 11 Pro Fold của Google có thể giảm RAM từ 16GB xuống 12GB, tức thấp hơn 4GB so với thế hệ trước. Dòng Pixel 11 cũng được cho là sẽ loại bỏ tính năng nhiệt kế và thay bằng một cụm đèn LED RGB cỡ nhỏ.

Motorola cũng đi theo hướng tương tự. Dòng Razr bản 2026 được cho là tăng giá từ 700 USD lên 800 USD, trong khi dung lượng lưu trữ cơ bản giảm một nửa từ 256GB xuống 128GB. Với Razr+ 2026, hãng tiếp tục dùng chip Qualcomm Snapdragon 8S Gen 3 như trên mẫu 2025, nhưng thay ống kính tele 2x bằng camera góc siêu rộng 50 megapixel.

Phân khúc laptop và linh kiện PC cũng chịu tác động trực tiếp. Trong vài tháng gần đây, hãng laptop Mỹ Framework liên tục tăng giá các mô-đun RAM. Mẫu Framework 13 Pro bị ảnh hưởng bởi đà tăng giá của RAM LPDDR5X và SSD M.2. Trong khi đó, mô-đun VRAM 12GB của GPU di động Nvidia RTX 5070 dành cho Framework Laptop 16 có giá 1.200 USD, cao hơn tới 500 USD so với mô-đun 8GB.

Tại Đài Loan, ASRock cùng các nhà sản xuất DRAM đang phát triển mô-đun DUDIMM DDR5 giá rẻ. Theo thông tin từ ngành, loại mô-đun này chỉ có băng thông và mật độ khoảng một nửa so với DDR5 thông thường, và dự kiến được cung cấp kèm chipset Intel Series 600, 700 và 800.

Xu hướng cắt giảm cấu hình cũng đã xuất hiện ở nhóm console và máy chơi game cầm tay. Tháng 10 năm ngoái, Sony giảm dung lượng lưu trữ hệ thống của PlayStation 5 Slim từ 1TB xuống 825GB, tức giảm 175GB. Tháng trước, AYN - nhà sản xuất máy chơi game cầm tay retro - cho biết đã hạ chuẩn bộ nhớ trên mẫu hai màn hình AYN Thor từ UFS 4.0 xuống UFS 3.1, khiến tốc độ đọc/ghi thấp hơn đáng kể. Sau đó, hãng bổ sung tùy chọn RAM 16GB và nâng giá phiên bản có bộ nhớ lưu trữ tối đa 1TB lên 550 USD.

Apple cũng không nằm ngoài xu hướng này. Tuần trước, hãng âm thầm ngừng bán phiên bản Mac mini phổ thông đời 2024 giá 600 USD với bộ nhớ lưu trữ 256GB. Hiện dòng Mac mini có giá khởi điểm 800 USD và người dùng buộc phải chọn bản 512GB. Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh gần đây, Apple cũng đề cập tình trạng thiếu chip đang ảnh hưởng đến “một số mẫu Mac”. Trong khi đó, Ubiquiti - hãng thiết bị mạng - đã bắt đầu thu thêm 5 euro “phụ phí bộ nhớ” ở bước thanh toán.

Giới công nghiệp đánh giá ưu thế đàm phán hiện nghiêng mạnh về ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn. Nhu cầu HBM cho trung tâm dữ liệu AI đang tạo ra biên lợi nhuận hấp dẫn trong ngắn hạn, còn các khách hàng lớn như Apple giúp đảm bảo đầu ra tương đối ổn định trong dài hạn. Ở chiều ngược lại, các hãng sản xuất thiết bị điện tử phải xoay xở bằng cách tăng giá và cắt cấu hình cơ bản để giảm áp lực lên lợi nhuận.

Theo dự báo của ngành, trạng thái này nhiều khả năng sẽ kéo dài cho đến khi RAM thế hệ mới DDR6 bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt. Trong thời gian đó, người tiêu dùng toàn cầu có thể tiếp tục phải mua những sản phẩm giá cao hơn nhưng cấu hình thấp hơn. Một nguồn tin trong ngành nhận định chừng nào làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI chưa hạ nhiệt, tình trạng thiếu nguồn cung bộ nhớ phổ thông sẽ còn tiếp diễn, kéo theo xu hướng cắt giảm cấu hình trên toàn thị trường điện tử tiêu dùng.