Xu hướng dùng chatbot AI để tái tạo người yêu cũ sau chia tay đang gây tranh cãi, khi làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư, việc sử dụng dữ liệu không có sự đồng ý và nguy cơ lệ thuộc cảm xúc.

Theo TechRadar ngày 16/5 (giờ địa phương), một số người dùng đã đưa lịch sử trò chuyện, ảnh và bài đăng mạng xã hội vào công cụ AI để tạo “bản sao số” mô phỏng giọng điệu và cách trò chuyện của người yêu cũ.

South China Morning Post (SCMP) cho biết xu hướng này xuất phát từ công cụ AI mã nguồn mở Colleague.skill, vốn được phát triển cho môi trường công việc. Ban đầu, công cụ này được thiết kế để lưu giữ kiến thức chuyên môn và phong cách giao tiếp của đồng nghiệp nhằm hỗ trợ thay thế trong công việc. Tuy nhiên, sau đó người dùng đã mở rộng sang các mối quan hệ cá nhân, sử dụng công cụ để trò chuyện với chatbot mô phỏng người yêu cũ.

Tranh cãi tập trung vào việc liệu các đoạn trò chuyện và hình ảnh trong quá khứ có thể được dùng làm dữ liệu huấn luyện khi chưa có sự đồng ý của người còn lại hay không, đồng thời đặt ra câu hỏi về những hệ lụy tâm lý mà công cụ này có thể gây ra.

Theo TechRadar, trải nghiệm thực tế của người dùng khá trái chiều. Một người dùng cho biết sau khi tải lên hàng nghìn đoạn chat, họ đã trải qua thêm một lần “chia tay” với phiên bản người yêu cũ do AI tái hiện. Người này nói quá trình đó giúp họ nhìn lại mối quan hệ một cách lý trí hơn và có thêm động lực để bước tiếp.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh trải nghiệm này không thể được xem là một hình thức trị liệu. Amy Sutton, nhà trị liệu tâm lý tại Freedom Counselling ở Anh, cho rằng chia tay là một dạng mất mát, với cảm giác đau buồn tương tự quá trình tang chế. Theo bà, việc đánh mất một mối quan hệ có thể khiến con người đau đớn như khi đối diện với cái chết, thậm chí đôi lúc còn khó chấp nhận hơn vì đối phương vẫn tồn tại nhưng không thể tiếp tục kết nối.

Sutton nhận định sức hút của các chatbot kiểu này gắn với những biến chuyển cảm xúc sau chia tay. Ở giai đoạn phủ nhận, chatbot có thể khiến người dùng có cảm giác đối phương chưa thực sự biến mất. Ở giai đoạn giận dữ, nó trở thành nơi để trút ra những điều chưa kịp nói.

Trong giai đoạn thương lượng, việc “hàn gắn” với một phiên bản AI có thể khiến người dùng nuôi hy vọng rằng mối quan hệ ngoài đời thực vẫn còn khả năng thay đổi. Khi rơi vào trạng thái buồn chán hoặc trầm uất, chatbot lại dễ được xem như một công cụ mang lại cảm giác kết nối và an ủi.

Tuy nhiên, Sutton cảnh báo rủi ro lớn hơn cũng bắt đầu từ đó. Theo bà, AI có thể bắt chước một số phản ứng cảm xúc xuất hiện trong quá trình đau buồn, nhưng không thể thay thế mối quan hệ giữa con người với con người. Bà cũng lưu ý rằng các hệ thống AI được thiết kế để giữ chân người dùng có thể khiến họ mắc kẹt lâu hơn trong nỗi buồn, từ đó làm tình trạng xấu đi và gây tác động tiêu cực dài hạn tới tâm trạng, sức khỏe cũng như cảm nhận về bản thân.

Bài viết nhận định trường hợp này cho thấy AI tạo sinh có thể được dùng như một công cụ hỗ trợ người dùng xử lý cảm xúc, nhưng đồng thời cũng phơi bày rủi ro sử dụng dữ liệu cá nhân khi chưa có sự đồng ý và nguy cơ lệ thuộc cảm xúc. Những chatbot tái hiện giọng điệu và ký ức của người yêu cũ có thể mang lại cảm giác an ủi trong ngắn hạn, song cũng có thể làm chậm hoặc bóp méo quá trình chấp nhận sự đổ vỡ của một mối quan hệ. Khi công nghệ AI ngày càng lấn sâu vào đời sống riêng tư, tranh luận về sự đồng ý sử dụng dữ liệu và các cơ chế bảo vệ an toàn tâm lý nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng.