Thị trường chứng khoán Hàn Quốc tăng mạnh đang kéo nhu cầu vay ngắn hạn phục vụ đầu tư đi lên, khiến dư nợ thấu chi tại các ngân hàng lớn tăng nhanh trở lại. Trong bối cảnh cơ quan quản lý kiểm soát chặt tổng dư nợ cho vay hộ gia đình, xu hướng này vừa mở ra cơ hội cải thiện thu nhập lãi cho ngân hàng, vừa làm tăng khả năng bị siết quản lý nếu dư nợ tiếp tục phình to.

Theo giới tài chính ngày 18/5, dư nợ thấu chi tại 5 ngân hàng lớn của Hàn Quốc gồm KB Kookmin, Shinhan, Hana, Woori và NH NongHyup đã tăng từ 39 nghìn tỷ won vào cuối tháng trước lên hơn 41 nghìn tỷ won trong tháng này. Bình quân theo ngày làm việc, dư nợ tăng hơn 300 tỷ won mỗi ngày. Đây là mức cao nhất kể từ cuối tháng 1/2023.

Diễn biến dư nợ thấu chi từ đầu năm đến nay nhìn chung bám sát nhịp tăng của thị trường chứng khoán. Giới đầu tư cho rằng tâm lý FOMO của nhà đầu tư cá nhân đang tác động rõ rệt trong đợt tăng gần đây. Khi KOSPI đi lên nhanh trong thời gian ngắn, nỗi lo bỏ lỡ cơ hội cũng tăng theo, kéo nhu cầu sử dụng hạn mức thấu chi để rót tiền vào cổ phiếu.

Quy mô đầu tư bằng đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân cũng tăng mạnh. Dư nợ cho vay ký quỹ tại các công ty chứng khoán lần đầu vượt 36 nghìn tỷ won, trong khi tiền gửi của nhà đầu tư duy trì trên 130 nghìn tỷ won. Một số đợt IPO của doanh nghiệp AI gần đây cũng được cho là đã hút lượng vốn lớn, qua đó kích thích nhu cầu vay ngắn hạn.

Dòng tiền tại hệ thống ngân hàng cũng ghi nhận biến động. Có thời điểm cả tiền gửi không kỳ hạn lẫn tiền gửi có kỳ hạn cùng giảm, và giới tài chính nhận định một phần đáng kể đã dịch chuyển sang thị trường chứng khoán. Riêng trong tháng 3, tiền gửi không kỳ hạn giảm hơn 8 nghìn tỷ won, còn tiền gửi có kỳ hạn giảm khoảng 280 tỷ won.

Thấu chi là hình thức cho phép khách hàng rút tiền linh hoạt trong hạn mức được cấp và chỉ trả lãi trên số tiền thực sử dụng. Do thủ tục vay tương đối đơn giản, sản phẩm này thường được dùng làm nguồn vốn đầu tư ngắn hạn. Tuy nhiên, với người vay, dư nợ thấu chi thường khó kiểm soát hơn khoản vay thông thường vì tiền có thể được rút và hoàn trả nhiều lần, khiến quy mô nợ tăng lên mà không dễ nhận ra.

Áp lực lãi vay cũng không nhỏ. Theo số liệu của Liên đoàn Ngân hàng Hàn Quốc, lãi suất thấu chi bình quân tại 5 ngân hàng lớn hiện dao động quanh 4%-5%/năm. Với các ngân hàng số, mức lãi phổ biến vào khoảng 5%-6%/năm.

Dù vậy, dòng tiền đầu tư vẫn tiếp tục chảy vào thị trường do nhiều nhà đầu tư cá nhân tin rằng tỷ suất sinh lời kỳ vọng từ cổ phiếu cao hơn chi phí vốn vay. Rủi ro nằm ở chỗ nếu biến động thị trường tăng mạnh, khoản lỗ cũng có thể phình ra rất nhanh.

Từ góc độ ngân hàng, việc dư nợ thấu chi tăng không hoàn toàn là yếu tố tiêu cực. Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng hộ gia đình bị kiểm soát, đặc biệt là với các khoản vay thế chấp mua nhà, việc mở rộng thấu chi cho nhóm khách hàng có độ tín nhiệm cao được xem là một cách hỗ trợ lợi nhuận.

Thực tế, điểm tín dụng bình quân của khách hàng sử dụng thấu chi tại 5 ngân hàng lớn được cho là ở ngưỡng trên 900 điểm. Điều này cho thấy phần lớn tăng trưởng dư nợ đang tập trung ở nhóm khách hàng chất lượng cao, có rủi ro nợ quá hạn tương đối thấp.

Do lãi suất thấu chi thường cao hơn vay tín chấp thông thường, các ngân hàng có thể kỳ vọng cải thiện thu nhập lãi từ mảng này. Thậm chí, một số phân tích cho rằng xu hướng trên đã phần nào hỗ trợ biên lãi. Tuy nhiên, các ngân hàng cũng không đẩy mạnh tiếp thị vì hạn mức chưa sử dụng có thể làm phát sinh chi phí vốn, trong khi vẫn phải lưu ý định hướng kiểm soát tổng dư nợ từ phía cơ quan chức năng.

Cơ quan quản lý tài chính hiện cũng theo dõi chặt đà tăng của tín dụng tiêu dùng. Dù vậy, nhà chức trách hiện chủ yếu dừng ở mức cảnh báo thay vì áp dụng ngay các biện pháp siết trực tiếp, do lo ngại quy định quá mạnh trong giai đoạn thị trường hưng phấn có thể ảnh hưởng đến tâm lý đầu tư.

Tuy nhiên, nếu đà tăng của chứng khoán kéo dài, dư nợ thấu chi có thể trở thành đối tượng bị giám sát bổ sung. Do khoản vay này cũng được tính vào tổng dư nợ hộ gia đình, một số ý kiến cho rằng các ngân hàng có thể chủ động thu hẹp hạn mức hoặc điều chỉnh lãi suất nếu tốc độ tăng tiếp tục quá nhanh.

Một đại diện trong ngành tài chính nhận định nhu cầu vay tăng theo đà đi lên của thị trường chứng khoán đang khiến quy mô sử dụng thấu chi phình to nhanh chóng. Theo người này, các ngân hàng vẫn chịu áp lực quản lý tổng dư nợ, nên nếu tốc độ tăng vượt ngưỡng kỳ vọng, khả năng cao họ sẽ nâng mức độ kiểm soát nội bộ.