Trung Quốc đang thúc đẩy xây dựng một bộ tiêu chuẩn riêng cho xe điện cỡ nhỏ giá rẻ theo mô hình kei car của Nhật Bản. Mục tiêu là đưa phân khúc xe hướng tới khu vực nông thôn và người cao tuổi vào diện quản lý chính thức, qua đó khơi thông nhu cầu trong nước đang suy yếu và tạo nền tảng mở rộng xuất khẩu sang các thị trường mới nổi.

Theo Electrek ngày 14/5/2026, ông Cui Dongshu, Tổng thư ký Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, gần đây đã đăng trên WeChat đề xuất cần sớm bổ sung một nhóm xe điện phổ thông mới. Theo ông, nhu cầu đối với xe giá rẻ suy giảm đang là một trong những nút thắt lớn cản trở đà phục hồi của ngành ôtô.

Doanh số xe điện tại Trung Quốc vẫn tăng, nhưng thị trường ôtô nói chung chưa phục hồi như kỳ vọng. Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc cho biết doanh số bán lẻ xe điện trong tháng 4 đạt khoảng 860.000 chiếc, nhích nhẹ so với tháng trước nhưng thấp hơn mức 905.000 chiếc của cùng kỳ năm ngoái.

Dù vậy, nhu cầu đối với xe điện cỡ nhỏ siêu rẻ tại khu vực nông thôn và trong nhóm khách hàng cao tuổi vẫn hiện hữu. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều mẫu xe điện tốc độ thấp từng phục vụ phân khúc này chưa được quản lý chặt về an toàn; một số xe thậm chí thiếu cả những trang bị cơ bản như túi khí hay kết cấu gia cường thân xe.

Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) cho biết trong giai đoạn 2012-2016 đã ghi nhận khoảng 830.000 vụ tai nạn liên quan đến xe điện tốc độ thấp, khiến khoảng 18.000 người thiệt mạng. Sau đó, Chính phủ Trung Quốc đã cấm hoàn toàn nhóm phương tiện này từ năm 2024.

Ông Cui Dongshu cho rằng thị trường hiện cần một khoảng đệm chính sách để lấp chỗ trống mà nhóm xe bị cấm để lại. Theo đề xuất của ông, Trung Quốc nên xây dựng một khuôn khổ riêng cho xe điện cỡ nhỏ đáp ứng tiêu chuẩn an toàn nhưng vẫn giữ được mức giá thấp, qua đó phục vụ nhu cầu tại các thành phố cấp huyện và nhóm người cao tuổi.

Ông cũng đề xuất chuẩn hóa các tiêu chí như giới hạn kích thước thân xe, trần công suất mô-tơ và quãng đường di chuyển tối thiểu. Bên cạnh đó là cơ chế giấy phép lái xe C7 đơn giản hơn, dành cho người cao tuổi và tài xế mới.

Những mô hình nước ngoài được nhắc tới gồm Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU). Tại Nhật, xe kei là dòng xe cỡ nhỏ có chiều dài không quá 3,4 m và dung tích động cơ không quá 660 cc; trong nửa đầu năm nay, phân khúc này chiếm khoảng một phần ba doanh số xe du lịch tại nước này.

Doanh số xe kei hằng năm tại Nhật vào khoảng 1,67 triệu chiếc. Theo ông Cui Dongshu, nếu xây dựng được bộ tiêu chuẩn riêng đi kèm cơ chế thuế và trợ cấp tương tự Nhật Bản, Trung Quốc cũng có thể đưa nhu cầu đối với xe điện phổ thông vào khuôn khổ chính thức.

EU cũng được nhắc đến như một ví dụ về chính sách hỗ trợ xe điện cỡ nhỏ. Ủy ban châu Âu (EC) hiện áp dụng cơ chế ưu đãi tín chỉ phát thải bổ sung cho xe điện có chiều dài không quá 4,2 m nhằm khuyến khích sản xuất xe điện cỡ nhỏ.

Các hãng xe Trung Quốc đã bắt đầu thử nghiệm tiềm năng của phân khúc này. Năm ngoái, BYD công bố mẫu xe điện kei mang tên Racco dành cho thị trường Nhật Bản, với chiều dài 3.395 mm, pin 20 kWh, tầm hoạt động khoảng 180 km và hỗ trợ sạc nhanh. Mẫu xe này dự kiến ra mắt tại Nhật vào mùa hè năm nay.

Tại Trung Quốc, phân khúc xe điện siêu rẻ vẫn ghi nhận sức mua. Bestune Pony được mở bán với giá dưới 5.000 USD, trong khi QQ3 của Chery đã nhận khoảng 57.000 đơn đặt hàng.

Mẫu xe điện liên doanh với Toyota là bZ3C cũng tiếp tục bán tốt nhờ chiến lược giá thấp. Ông Cui Dongshu nhấn mạnh nhu cầu thị trường đã được kiểm chứng, nhưng khung chính sách để đáp ứng nhu cầu đó theo cách an toàn vẫn chưa hoàn thiện.

Một số ý kiến trong ngành cho rằng sáng kiến này không chỉ phục vụ mục tiêu kích cầu trong nước mà còn có thể gắn với chiến lược xuất khẩu. Nếu hình thành được một chuẩn chung cho xe điện cỡ nhỏ giá rẻ đáp ứng yêu cầu an toàn, các hãng xe Trung Quốc có thể đẩy nhanh mở rộng sang những thị trường có nhu cầu lớn đối với xe nhỏ giá rẻ như Đông Nam Á và Ấn Độ.

Trên thực tế, xuất khẩu xe điện của Trung Quốc đang tăng nhanh. Riêng trong tháng 4, nước này đã xuất khẩu hơn 400.000 xe điện, với tốc độ tăng trưởng cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Theo đánh giá của giới trong ngành, nếu xe điện kei phổ thông được thể chế hóa thành một nhóm công nghiệp độc lập, ngành ôtô Trung Quốc có thể đồng thời thúc đẩy phục hồi trong nước và mở rộng hiện diện ở thị trường nước ngoài.