The AI Economy Institute, viện nghiên cứu thuộc Microsoft, vừa công bố báo cáo mới cho thấy AI tạo sinh tiếp tục được phổ cập nhanh trên toàn cầu trong quý I/2026, với châu Á là khu vực tăng tốc mạnh nhất. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra khoảng cách về mức độ sử dụng giữa các nền kinh tế phát triển và nhóm thị trường mới nổi vẫn đang nới rộng.

Theo báo cáo “Global AI Diffusion Q1 2026 Trends and Insights”, tỷ lệ người trong độ tuổi lao động trên toàn cầu sử dụng AI tạo sinh đã tăng từ 16,3% lên 17,8% trong quý I/2026, tương đương tăng 1,5 điểm phần trăm.

Số quốc gia có tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh vượt 30% cũng tăng từ 18 lên 26 so với quý trước. UAE dẫn đầu với 70,1%, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới vượt mốc 70%. Xếp sau là Singapore với 63,4%, Na Uy 48,6%, Ireland 48,4% và Pháp 47,8%. Tại Mỹ, tỷ lệ này tăng từ 28,3% lên 31,3%, giúp nước này cải thiện thứ hạng từ 24 lên 21.

Hàn Quốc ghi nhận tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh đạt 37,1%, tăng 6,4 điểm phần trăm so với quý trước, mức tăng nhanh nhất thế giới. Thứ hạng của nước này cũng tăng từ 18 lên 16.

Theo Microsoft, đà tăng tại Hàn Quốc phản ánh xu hướng phổ cập AI đang diễn ra mạnh trên toàn châu Á. Trong 15 thị trường tăng trưởng nhanh nhất, có tới 12 thị trường thuộc khu vực này. Các yếu tố thúc đẩy gồm đầu tư dài hạn vào hạ tầng số, chiến lược AI cấp quốc gia, mức độ đón nhận cao của người dùng, hiệu năng mô hình được cải thiện ở các ngôn ngữ bản địa châu Á và khả năng tích hợp nhanh công nghệ mới vào đời sống cũng như hoạt động kinh tế.

Báo cáo đồng thời cho thấy chênh lệch giữa các khu vực tiếp tục gia tăng. Khoảng cách sử dụng AI tạo sinh giữa Global North, tức nhóm nước phát triển, và Global South, tức nhóm nước mới nổi, ngày càng rõ nét. Trong quý I/2026, tỷ lệ sử dụng tại Global North đạt 27,5%, tăng 2,8 điểm phần trăm so với nửa cuối năm 2025. Trong khi đó, Global South chỉ đạt 15,4%, tăng 1,3 điểm phần trăm.

Theo báo cáo, khoảng cách này chủ yếu xuất phát từ các rào cản mang tính cấu trúc tại Global South, bao gồm hạn chế về điện năng, kết nối Internet và năng lực số.

Ở góc độ công nghệ, Microsoft cho rằng việc mở rộng hỗ trợ ngôn ngữ bản địa và nâng cao khả năng tương tác đa phương thức là những động lực quan trọng thúc đẩy AI được sử dụng rộng rãi hơn. Đặc biệt, hiệu năng được cải thiện ở các ngôn ngữ ngoài tiếng Anh, thể hiện qua các bộ đánh giá đa ngôn ngữ như MMMLU, đang giúp các công cụ AI xử lý công việc đa ngôn ngữ hiệu quả hơn.

Nhờ đó, khả năng tiếp cận AI trong các nhu cầu thường nhật như nhắn tin, tìm kiếm, học tập hay tạo nội dung cũng được cải thiện. Báo cáo cho rằng, khi kết hợp với tỷ lệ phổ cập smartphone cao và mức độ tham gia môi trường số lớn, những cải thiện này đã góp phần đẩy nhanh tốc độ lan tỏa AI tại cả các nước phát triển lẫn các nền kinh tế mới nổi ở châu Á.

Nhu cầu từ người dùng và tốc độ chuyển hóa AI vào thực tiễn cũng đang tăng lên. Theo nghiên cứu của McKinsey, việc ứng dụng AI tại Đông Nam Á diễn ra nhanh hơn mức trung bình toàn cầu, với nhiều tổ chức đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để bước sang triển khai trên quy mô lớn. Chỉ số Stanford HAI Index cũng cho thấy nhận thức tích cực về AI tại Thái Lan và Thổ Nhĩ Kỳ, qua đó gợi mở rằng mức độ cởi mở và nhu cầu tiếp nhận công nghệ này có thể tiếp tục được duy trì.

AI cũng đang cho thấy tác động ngày càng rõ trong lĩnh vực phát triển phần mềm. Các hệ thống chuyên về lập trình do những công ty lớn như Anthropic và OpenAI phát triển đã thể hiện năng lực xử lý nhiều tác vụ kỹ thuật phức tạp.

Dù vậy, báo cáo cho rằng còn quá sớm để đưa ra kết luận về tác động của AI hỗ trợ lập trình đối với toàn bộ thị trường lao động. Dữ liệu hiện tại chủ yếu cho thấy xu hướng theo hướng nâng cao năng suất và có thể làm gia tăng nhu cầu phát triển phần mềm. Khi năng suất của lập trình viên tăng lên, chi phí xây dựng phần mềm có thể giảm xuống, từ đó giúp doanh nghiệp mở rộng phạm vi ứng dụng phần mềm sang nhiều kịch bản hơn.

Báo cáo được xây dựng từ dữ liệu telemetry của Microsoft sau khi đã được tổng hợp và khử định danh. Bộ dữ liệu này đồng thời được hiệu chỉnh theo thị phần hệ điều hành và thiết bị, mức độ phổ cập Internet cũng như khác biệt về quy mô dân số giữa các quốc gia. Trong giai đoạn khảo sát, báo cáo đo lường tỷ lệ dân số toàn cầu trong độ tuổi 15-64 sử dụng các sản phẩm AI tạo sinh.

The AI Economy Institute cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện phương pháp đo lường mức độ phổ cập AI trên toàn cầu nhằm phản ánh chính xác hơn khác biệt giữa từng quốc gia. Báo cáo lần này được xây dựng trên cơ sở các chỉ số so sánh giữa các nước hiện có và sẽ tiếp tục được bổ sung khi có thêm chỉ số mới cũng như dữ liệu tích lũy.