SpaceX sẽ ngừng cung cấp dữ liệu vị trí từ ăng-ten Starlink kể từ ngày 20/5/2026. Tính năng này từng được một số người dùng tận dụng như phương án định vị thay thế GPS trong môi trường tín hiệu bị gây nhiễu hoặc giả mạo.

Theo Ars Technica ngày 11/5/2026, dữ liệu vị trí nói trên từ lâu đã được xem là một công cụ hỗ trợ điều hướng, đặc biệt trong các tình huống GPS không còn đáng tin cậy.

Dù Starlink chủ yếu được biết đến là dịch vụ Internet vệ tinh, SpaceX trong thư gửi Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) vào tháng 5 năm ngoái đã thừa nhận hệ thống này có thể cung cấp dịch vụ PNT, gồm định vị, dẫn đường và đồng bộ thời gian. Trên thực tế, một số người dùng đã khai thác thông tin vị trí của ăng-ten dạng đĩa thông qua mục “debug” trên ứng dụng Starlink.

Tính năng này cho phép hiển thị vĩ độ, kinh độ và độ cao chính xác của ăng-ten qua mạng nội bộ mà không cần cơ chế xác thực riêng. Trước đây, người dùng cũng có thể chọn chỉ sử dụng dữ liệu vị trí từ Starlink. Giáo sư Todd Humphreys của Đại học Texas tại Austin mô tả đây là một “lối tắt” chỉ một bộ phận người dùng biết đến, nhưng có thể phát huy tác dụng khi GPS bị can thiệp.

Tính năng trên đặc biệt hữu ích với những người lắp thiết bị Starlink phiên bản mới trên ôtô hoặc tàu thuyền. Một trường hợp được ghi nhận là một du thuyền đi qua Biển Đỏ đã tiếp tục hành trình nhờ Starlink Mini ra mắt năm 2024, ngay cả khi GPS bị jamming và spoofing.

Starlink cho biết đã gửi email cho người dùng từ ngày 21/4 để thông báo việc ngừng cung cấp dữ liệu vị trí của ăng-ten từ ngày 20/5/2026. Tuy nhiên, SpaceX không nêu riêng lý do chấm dứt tính năng này.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh jamming, tức gây nhiễu tín hiệu, và spoofing, tức giả mạo tín hiệu định vị, đang lan từ châu Âu sang châu Á. Khi hàng không và hàng hải ngày càng chịu ảnh hưởng, mối quan tâm đối với các giải pháp dẫn đường thay thế GPS cũng tăng lên.

Các hệ thống định vị vệ tinh hiện nay phát tín hiệu yếu từ quỹ đạo, nên dễ bị gây nhiễu bởi các nguồn phát công suất lớn. Trong khi đó, những hệ thống dựa trên vệ tinh thông tin liên lạc quỹ đạo thấp được đánh giá có khả năng chống jamming tốt hơn nhờ công suất phát lớn và băng thông rộng.

Khả năng chống spoofing cũng có sự khác biệt đáng kể. Thiết bị đầu cuối Starlink sử dụng ăng-ten mảng pha để khóa tín hiệu tới một vệ tinh cụ thể, đồng thời có thể tận dụng phép đo thời gian khứ hồi giữa vệ tinh và thiết bị, tín hiệu mã hóa cùng cơ chế xác thực người dùng. Ngược lại, máy thu GPS dân dụng hoạt động thụ động, nhận tín hiệu không mã hóa từ nhiều vệ tinh để tính toán vị trí, nên dễ bị tín hiệu giả tấn công hơn.

Dù vậy, độ chính xác của Starlink vẫn kém các hệ thống định vị vệ tinh chuyên dụng. Nhóm nghiên cứu của Todd Humphreys cho biết nếu Starlink cung cấp dữ liệu hiệu chỉnh đồng hồ và quỹ đạo theo thời gian thực, hệ thống này có thể cho nghiệm vị trí - thời gian với sai số khoảng 10 m. Tuy nhiên, độ chính xác đồng hồ trên vệ tinh Starlink vẫn thấp hơn các vệ tinh dẫn đường chuyên dụng dùng đồng hồ nguyên tử. Ngoài ra, thiết bị người dùng chỉ có thể liên lạc với một vệ tinh tại một thời điểm, tạo ra hạn chế mang tính cấu trúc.

Dù tính năng trên bị dừng, các nghiên cứu về định vị thay thế dựa trên tín hiệu từ vệ tinh quỹ đạo thấp vẫn tiếp tục. Nhóm của Zak Kassas vào năm 2021 đã ước tính vị trí với sai số trong 8 m chỉ từ tín hiệu của 6 vệ tinh Starlink. Đến năm 2025, nhóm này nâng độ chính xác lên khoảng 2 m trong vòng 20 giây bằng cách lấy trung bình tín hiệu từ 3 vệ tinh. Công nghệ này không chỉ áp dụng với Starlink mà còn có thể mở rộng sang các tín hiệu quỹ đạo thấp khác như Orbcomm, Iridium, OneWeb và các vệ tinh của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ.