Dự thảo sửa đổi nghị định hướng dẫn Luật Thông tin tài chính đặc biệt tại Hàn Quốc đang làm gia tăng lo ngại trong ngành tài sản số, khi cơ quan quản lý đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng travel rule, siết nghĩa vụ báo cáo giao dịch đáng ngờ (STR) và nâng chuẩn thẩm định đối với doanh nghiệp muốn gia nhập thị trường.

Theo giới tài chính và các doanh nghiệp trong ngành, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC) đã lấy ý kiến cho dự thảo từ ngày 30/3 đến 11/5.

Dự thảo nhằm quy định chi tiết các nội dung được giao trong luật sửa đổi đã được công bố ngày 19/2 và sẽ có hiệu lực từ ngày 20/8. FSC đặt mục tiêu hoàn tất việc sửa đổi trong tháng 7, sau khi trải qua khâu rà soát của Ủy ban Cải cách Quy định, Bộ Tư pháp, cuộc họp cấp thứ trưởng và phiên họp Nội các.

Một trong những điểm gây tranh luận lớn nhất là nghĩa vụ báo cáo đối với giao dịch chuyển tài sản số và phạm vi áp dụng travel rule. Theo dự thảo, nghĩa vụ cung cấp thông tin hiện áp dụng với các giao dịch từ 1 triệu won trở lên giữa các doanh nghiệp tài sản số trong nước sẽ được mở rộng sang cả các giao dịch dưới ngưỡng này.

FSC cho biết khoảng 60% giao dịch chuyển tài sản số giữa các doanh nghiệp trong nước có giá trị dưới 1 triệu won. Theo cơ quan này, các giao dịch nhỏ có thể bị lợi dụng để né travel rule hoặc phục vụ hoạt động rửa tiền.

Theo quy định dự kiến, không chỉ bên chuyển mà cả doanh nghiệp nhận tài sản số cũng phải thu thập thông tin liên quan. Nếu không nhận được dữ liệu từ bên chuyển, doanh nghiệp tiếp nhận phải yêu cầu bổ sung và, trong trường hợp cần thiết, có thể từ chối giao dịch.

Giới doanh nghiệp cho rằng nếu quy định được giữ nguyên, gần như toàn bộ giao dịch chuyển giữa các đơn vị trong nước sẽ nằm trong diện quản lý theo travel rule, kéo theo chi phí vận hành tăng đáng kể.

Một số ý kiến cũng lo ngại việc áp dụng quy trình xác minh thông tin cho cả giao dịch giá trị nhỏ có thể khiến người dùng gặp bất tiện, như chậm nạp/rút, bị yêu cầu xác minh bổ sung hoặc giao dịch bị trì hoãn.

Nội dung gây tranh cãi mạnh hơn nằm ở nghĩa vụ báo cáo với các giao dịch chuyển tới doanh nghiệp tài sản số ở nước ngoài và ví cá nhân. Dự thảo cho phép có điều kiện các giao dịch giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài hoặc ví cá nhân, đồng thời yêu cầu các giao dịch từ 10 triệu won trở lên phải được báo cáo dưới dạng STR, không phân biệt mức độ rủi ro.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa toàn bộ giao dịch từ 10 triệu won trở lên giữa các doanh nghiệp trong nước đều đồng loạt phát sinh nghĩa vụ STR. FSC nhấn mạnh rằng doanh nghiệp tài sản số ở nước ngoài và ví cá nhân không phải tuân thủ khung AML theo Luật Thông tin tài chính đặc biệt, nên đây là những khu vực có thể tạo ra khoảng trống giám sát.

FSC giải thích rằng, khác với doanh nghiệp trong nước - nơi các biện pháp AML có thể được triển khai tương đối đầy đủ - doanh nghiệp nước ngoài và ví cá nhân tiềm ẩn rủi ro giám sát lớn hơn.

Theo dự thảo, việc chuyển tài sản số tới doanh nghiệp nước ngoài có mức rủi ro thấp sẽ được cho phép. Với các doanh nghiệp nước ngoài khác và ví cá nhân, giao dịch chỉ được chấp nhận khi bên gửi và bên nhận là cùng một chủ thể. Trong khi đó, giao dịch với doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro cao sẽ bị hạn chế.

Ngành tài sản số lo ngại nếu điều khoản này được áp dụng nguyên trạng, số lượng báo cáo sẽ tăng vọt. Tháng trước, DAXA đã gửi ý kiến lên FSC, phản ánh quan điểm của 27 doanh nghiệp tài sản số đã hoàn tất đăng ký trong nước.

Theo ước tính của ngành, khi dự thảo có hiệu lực, số lượng STR của 5 sàn giao dịch tài sản số lớn có thể tăng gấp 85 lần so với năm ngoái. Một số ý kiến vì vậy đề xuất xây dựng cơ chế báo cáo riêng, do STR không chỉ là thủ tục hành chính mà còn đi kèm khâu phân tích giao dịch và rà soát khách hàng.

Lập luận này cho rằng thị trường cần một mô hình tương tự cơ chế báo cáo giao dịch tiền mặt giá trị lớn (CTR) trong lĩnh vực ngân hàng. Theo đó, các giao dịch vượt ngưỡng giá trị sẽ được báo cáo qua một hệ thống riêng, còn những giao dịch thực sự có dấu hiệu rửa tiền vẫn tiếp tục được xử lý theo cơ chế STR hiện hành.

Ngoài nghĩa vụ báo cáo, dự thảo cũng siết chặt yêu cầu xác minh khách hàng. Cơ quan quản lý làm rõ rằng nghĩa vụ này không chỉ dừng ở việc kiểm tra danh tính, mà còn bao gồm cả trách nhiệm kiểm chứng độ chính xác của thông tin đã xác nhận.

Dự thảo cũng yêu cầu áp dụng biện pháp xác minh tăng cường (EDD) nếu khách hàng được đánh giá có rủi ro rửa tiền cao theo kết quả đánh giá của tổ chức tài chính hoặc cơ quan nhà nước, hoặc khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ thuộc nhóm rủi ro cao.

Theo đánh giá của ngành, nếu nghĩa vụ kiểm chứng thông tin khách hàng bị siết thêm, doanh nghiệp có thể phải yêu cầu nhiều hồ sơ hơn như chứng minh thu nhập, nơi làm việc, nguồn tiền hoặc mục đích giao dịch.

Đặc biệt, khi quy mô giao dịch của khách hàng doanh nghiệp và nhà đầu tư tổ chức ngày càng mở rộng, số giao dịch giá trị lớn lặp lại với doanh nghiệp nước ngoài hoặc ví cá nhân có thể gia tăng, khiến thủ tục báo cáo và xác minh trở thành gánh nặng đáng kể về vận hành.

Dự thảo nghị định cũng nâng điều kiện gia nhập thị trường đối với doanh nghiệp tài sản số. Phạm vi cổ đông lớn phải qua thẩm định không còn giới hạn ở cổ đông lớn nhất, mà mở rộng sang cả cổ đông có quyền bổ nhiệm tổng giám đốc hoặc hơn một nửa số thành viên hội đồng quản trị. Nếu cổ đông lớn nhất là pháp nhân, việc thẩm định còn bao gồm cả cổ đông lớn nhất của pháp nhân đó và người đại diện liên quan.

Các tiêu chí về năng lực tài chính và uy tín xã hội cũng được quy định cụ thể hơn. Doanh nghiệp tài sản số phải duy trì tỷ lệ nợ không vượt 200% theo báo cáo tài chính cuối quý gần nhất, không có hành vi làm tổn hại trật tự tín dụng lành mạnh - như vỡ nợ - trong vòng 3 năm gần đây. Ban lãnh đạo và người đại diện cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn theo Luật Quản trị doanh nghiệp của tổ chức tài chính.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải có bộ phận phụ trách AML và bảo vệ người dùng, đồng thời bố trí người phụ trách báo cáo và cán bộ tuân thủ đáp ứng các điều kiện nhất định. Hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống kiểm soát nội bộ cũng được đưa vào nhóm điều kiện đăng ký.

Về bản chất, đây là bước mở rộng phạm vi thẩm định từ người đại diện pháp luật sang cổ đông lớn và toàn bộ cấu trúc quản trị doanh nghiệp. Cơ quan quản lý cho biết mục tiêu là ngăn các đơn vị không đủ điều kiện gia nhập thị trường và củng cố hệ thống AML.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp trong ngành cho rằng khi phạm vi thẩm định ngày càng rộng, thủ tục gia nhập thị trường của doanh nghiệp mới cũng như các thay đổi trong cấu trúc quản trị của doanh nghiệp hiện hữu sẽ trở nên phức tạp hơn.

FIU dự kiến sẽ gặp DAXA và đại diện các sàn giao dịch tài sản số giao dịch tài sản số bằng won vào ngày 13/5 để lắng nghe ý kiến về dự thảo. Giới doanh nghiệp nhìn chung đồng thuận với định hướng tăng cường AML, nhưng cho rằng một số điều khoản vẫn cần được rà soát lại.

Một đại diện trong ngành cho biết doanh nghiệp không phản đối việc củng cố hệ thống AML. Tuy nhiên, nếu nghĩa vụ STR được áp dụng chỉ dựa trên ngưỡng giá trị mà không xét đến mức độ rủi ro, số lượng báo cáo sẽ tăng mạnh và chức năng sàng lọc các giao dịch thực sự đáng ngờ có thể bị suy giảm.