“Q-Day” - thời điểm máy tính lượng tử có thể vô hiệu hóa lớp mật mã cốt lõi của Bitcoin - có thể đến sớm hơn dự báo trước đây. Một số nhóm nghiên cứu cho rằng năng lực tấn công thực tế có thể xuất hiện vào khoảng năm 2030, đặt khoảng 6,9 triệu BTC đã công khai khóa công khai vào diện rủi ro.

Theo Cryptopolitan ngày 6/5 (giờ địa phương), công ty nghiên cứu an ninh lượng tử Project Eleven gần đây cảnh báo Bitcoin có thể đối mặt với rủi ro dài hạn về mật mã, dựa trên kết quả thử nghiệm với phần cứng lượng tử.

Trọng tâm của cảnh báo nằm ở ECDSA, cơ chế mật mã khóa công khai dựa trên đường cong elliptic mà Bitcoin sử dụng để ký giao dịch và xác minh quyền sở hữu. Hiện mạng lưới này bảo vệ tài sản bằng cặp khóa công khai - khóa riêng. Tuy nhiên, nếu máy tính lượng tử phát triển đến ngưỡng đủ mạnh, khóa riêng có thể bị suy ngược từ khóa công khai.

Project Eleven cho biết trong một thử nghiệm có kiểm soát gần đây, nhóm đã ghi nhận trường hợp suy ra khóa riêng từ khóa công khai. Dù kết quả này vẫn còn cách xa mức khóa 256-bit đang được dùng trong môi trường thực của Bitcoin, công ty cho rằng tốc độ tiến bộ của điện toán lượng tử là tín hiệu đáng chú ý.

CEO Project Eleven, Alex Pruden, mô tả đây là “màn trình diễn ở quy mô lớn nhất từng được công bố cho đến nay”. Theo ông, lượng nguồn lực cần cho kiểu tấn công này đang tiếp tục giảm, trong khi rào cản để triển khai ngoài thực tế cũng dần thấp hơn.

Không giống máy tính truyền thống, máy tính lượng tử có thể xử lý một số bài toán toán học nhanh vượt trội. Từ lâu, giới nghiên cứu đã cảnh báo rằng các hệ mật mã dựa trên bài toán logarit rời rạc trên đường cong elliptic, trong đó có ECDSA của Bitcoin, có thể trở nên dễ tổn thương trước các thuật toán lượng tử.

Diễn biến mới cũng làm nóng trở lại tranh luận quanh “bất đẳng thức Mosca” (Mosca’s Inequality). Theo khái niệm này, nếu thời gian cần để chuyển sang hệ mật mã kháng lượng tử dài hơn thời điểm tấn công lượng tử trở nên khả thi, hệ thống sẽ bước vào diện rủi ro. Trong khi đó, nhiều tổ chức tiêu chuẩn hóa dự báo quá trình chuyển đổi sang mật mã kháng lượng tử có thể kéo dài nhiều năm, làm gia tăng lo ngại rằng tốc độ phát triển công nghệ sẽ vượt quá tiến độ thích ứng của hệ sinh thái.

Một số phân tích cho rằng các BTC gắn với khóa công khai đã xuất hiện trên chuỗi, hoặc nằm trong các ví tái sử dụng địa chỉ, sẽ dễ bị tổn thương hơn. Project Eleven ước tính trong trường hợp khóa công khai đã lộ trên chuỗi, khoảng 6,9 triệu BTC có thể bị đặt vào diện rủi ro.

Cùng quan điểm này, nhiều ý kiến trong và ngoài ngành tiếp tục nhấn mạnh rằng nhóm tài sản dễ bị tấn công nhất là các BTC đã công khai khóa công khai hoặc nằm trong các ví tái sử dụng địa chỉ. Một nghiên cứu khác được Google trích dẫn vào tháng 3/2026 cũng cảnh báo rằng các bước tiến trong điện toán lượng tử có thể làm giảm đáng kể nguồn lực cần thiết để phá vỡ các giả định mật mã của Bitcoin.

Trong bối cảnh đó, thảo luận về khả năng điều chỉnh giao thức Bitcoin đang nóng trở lại. Một ví dụ là đề xuất cải tiến Bitcoin BIP-361, nhằm đưa cơ chế chữ ký kháng lượng tử vào hệ thống. Bên ủng hộ cho rằng với đặc tính phi tập trung của Bitcoin, việc đạt đồng thuận rộng và triển khai chuyển đổi sẽ cần nhiều thời gian, nên chuẩn bị sớm là cần thiết. Ở chiều ngược lại, bên phản đối lập luận rằng phần cứng lượng tử hiện nay vẫn còn rất xa mới đủ khả năng phá khóa Bitcoin 256-bit, đồng thời cảnh báo không nên phóng đại ý nghĩa của các thử nghiệm ban đầu.

Vấn đề cốt lõi hiện vẫn là thời gian. Một số chuyên gia cho rằng vẫn còn khoảng cách công nghệ đáng kể trước khi lớp mật mã của Bitcoin thực sự bị phá vỡ. Tuy nhiên, nhóm quan điểm còn lại cảnh báo quỹ thời gian chuẩn bị đang thu hẹp nhanh hơn dự kiến, khi số qubit cần thiết có xu hướng giảm và tốc độ nghiên cứu tiếp tục tăng.

Project Eleven cũng nhấn mạnh đây không phải là một dự báo chắc chắn, mà là kịch bản dựa trên đánh giá rủi ro. Dù vậy, thị trường cho rằng bất kể mốc đe dọa thực tế ra sao, tranh luận về quá trình chuyển đổi sang cơ chế kháng lượng tử trong hệ sinh thái Bitcoin nhiều khả năng sẽ sớm nóng lên trở lại.