Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong tuyển dụng đang tăng nhanh tại Anh, nhưng mức độ minh bạch lại không theo kịp. Một khảo sát mới cho thấy 47% người tìm việc tại nước này từng trải qua phỏng vấn bằng AI, trong khi 30% đã rút khỏi quy trình tuyển dụng vì cách triển khai thiếu rõ ràng.

Theo TechRadar ngày 1/5, số liệu trên được rút ra từ khảo sát do Greenhouse thực hiện với khoảng 3.000 người tìm việc tại Anh.

Kết quả cho thấy 82% người tham gia nói họ không được thông báo rõ từ trước rằng AI sẽ được dùng để đánh giá mình. Trong khi đó, 24% chỉ biết có AI tham gia vào quy trình khi buổi phỏng vấn đã bắt đầu.

Sự thiếu minh bạch này đang tác động trực tiếp đến trải nghiệm của ứng viên. Có 30% cho biết họ từng dừng quy trình tuyển dụng vì gặp phỏng vấn bằng AI, còn 19% nói sẽ rút lui nếu gặp tình huống tương tự trong tương lai.

Nội dung gây bức xúc lớn nhất là hình thức AI chấm điểm các video phỏng vấn ghi sẵn mà không có người phỏng vấn trực tiếp. Đây được xem là nguyên nhân hàng đầu khiến ứng viên bỏ cuộc giữa chừng. Mức độ phản đối đối với việc doanh nghiệp không công khai cách sử dụng AI, cũng như việc AI theo dõi ứng viên trong suốt quy trình tuyển dụng, cũng ở mức tương đương.

Khảo sát đồng thời ghi nhận lo ngại về nguy cơ thiên lệch. Có 27% người được hỏi nói họ cảm thấy bị phân biệt đối xử theo độ tuổi trong quá trình AI đánh giá, trong khi 17% cho rằng có thiên lệch liên quan đến chủng tộc hoặc sắc tộc. Kết quả này phản ánh quan điểm rằng AI trong tuyển dụng không giúp cải thiện hiệu quả, mà còn có thể làm trầm trọng thêm những vấn đề vốn đã tồn tại.

Dù vậy, phần lớn người tìm việc cũng không muốn loại bỏ hoàn toàn AI khỏi tuyển dụng. Chỉ 19% cho biết họ muốn giảm mức độ sử dụng AI trong lĩnh vực này. Thay vào đó, yêu cầu được nhắc đến nhiều hơn là doanh nghiệp phải có cơ chế bảo vệ rõ ràng và cho ứng viên quyền lựa chọn.

Cụ thể, 40% cho rằng doanh nghiệp cần thông báo ngay từ đầu về việc sử dụng AI, còn 36% yêu cầu giải thích rõ AI đang đo lường những gì. Có 45% muốn được quyền chọn phỏng vấn với người thay vì AI. Tuy nhiên, chỉ khoảng một phần mười số người được hỏi cho rằng nhà tuyển dụng hiện có chính sách rõ ràng liên quan đến AI. Ngoài ra, 59% nhận định nghĩa vụ thông báo này cần được luật hóa.

Daniel Chait, CEO kiêm đồng sáng lập Greenhouse, cho rằng AI đang làm trầm trọng thêm một hệ thống tuyển dụng vốn đã có nhiều vấn đề. Theo ông, số lượng hồ sơ ứng tuyển ngày càng tăng, nhưng các tín hiệu thực sự có giá trị và mức độ minh bạch lại giảm đi.

Ông cũng chỉ ra những bất cập mang tính cấu trúc trong chính quy trình tuyển dụng hiện nay. Theo Chait, sự bức xúc của ứng viên đã tích tụ từ trước do các thủ tục nộp hồ sơ và ứng tuyển quá phức tạp. Ông cho rằng một cuộc trao đổi với AI trong 15 phút để ứng viên thể hiện bản thân có thể là điểm khởi đầu tốt hơn so với một bản CV nhồi dày từ khóa. Tuy nhiên, điều quan trọng là doanh nghiệp phải xây dựng lại quy trình tuyển dụng theo hướng hợp lý hơn, thay vì chỉ phủ thêm AI lên một hệ thống vốn đã vận hành kém hiệu quả.

Khảo sát cho thấy trọng tâm tranh luận về AI trong tuyển dụng đang chuyển từ việc có nên áp dụng hay không sang các vấn đề như tính minh bạch, khả năng giải thích và quyền lựa chọn phỏng vấn với con người. Nếu muốn tiếp tục mở rộng AI như một công cụ tuyển dụng, doanh nghiệp trước hết sẽ phải giành được niềm tin từ ứng viên.