DeepSeek, startup trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc, đang chứng kiến sự thay đổi đáng chú ý ở mặt trận đối ngoại: nhà sáng lập kiêm CEO Liang Wenfeng tiếp tục vắng bóng trong nhiều tháng, trong khi nghiên cứu viên cấp cao Chen Deri ngày càng xuất hiện nhiều hơn với vai trò đại diện trước công chúng. Diễn biến này diễn ra cùng lúc với việc cơ cấu cổ phần của công ty thay đổi và DeepSeek bắt đầu tính đến kế hoạch gọi vốn từ bên ngoài.

Theo South China Morning Post ngày 28/4, Liang Wenfeng hầu như không xuất hiện công khai kể từ sau cuộc gặp được truyền hình với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 2/2025. Dù vậy, các thay đổi gần đây trong cơ cấu sở hữu cho thấy ông lại đang củng cố quyền kiểm soát tại DeepSeek.

Dữ liệu từ nền tảng thông tin doanh nghiệp Qichacha cho thấy tỷ lệ sở hữu của Liang Wenfeng tại DeepSeek đã tăng từ 1% lên 34%. Giá trị phần vốn góp của ông cũng tăng từ 100.000 nhân dân tệ lên 5,1 triệu nhân dân tệ. Trong khi đó, vốn đăng ký của DeepSeek tăng từ 10 triệu nhân dân tệ lên 15 triệu nhân dân tệ.

Đáng chú ý, những thay đổi này xuất hiện đúng thời điểm DeepSeek lần đầu tìm cách huy động vốn bên ngoài. Theo luật doanh nghiệp Trung Quốc, các quyết định quan trọng phải được cổ đông nắm hơn hai phần ba quyền biểu quyết thông qua.

Trái ngược với sự im ắng của Liang Wenfeng, vai trò phát ngôn và đại diện đối ngoại của DeepSeek ngày càng gắn với Chen Deri. Công ty gần đây đã công bố mô hình AI mới mang tên V4. Dù không tạo hiệu ứng mạnh như mô hình R1 ra mắt năm ngoái, DeepSeek vẫn thu hút lại sự chú ý nhờ hợp tác với Huawei và chiến lược giá rẻ.

Sau khi V4 được giới thiệu, Chen Deri đăng trên tài khoản X cá nhân rằng “sau 484 ngày, chúng tôi khiêm tốn chia sẻ thành quả được tạo nên bằng rất nhiều tâm huyết”, đồng thời khẳng định nhóm sẽ tiếp tục theo đuổi định hướng dài hạn và nguồn mở “vì tất cả mọi người”. Bài đăng này nhanh chóng được chú ý, trong bối cảnh hoạt động trực tuyến của nhóm nghiên cứu DeepSeek gần đây giảm đáng kể.

Chen Deri gia nhập DeepSeek từ năm 2023 và là một trong những nhà nghiên cứu chủ chốt, tham gia phát triển các mô hình quan trọng như V3, R1 và V4. Theo hồ sơ lưu trữ trên GitHub, ông hoàn thành chương trình cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Bắc Kinh, đồng thời từng hoạt động trong nhóm Language Computing & Machine Learning từ thời sinh viên. Dữ liệu trên Google Scholar cho thấy các công trình của ông đã được trích dẫn hơn 22.000 lần.

Trên thực tế, Chen Deri đã nhiều lần đại diện cho DeepSeek tại các sự kiện công khai. Lần xuất hiện đáng chú ý đầu tiên là tại Nvidia GTC vào tháng 3 năm ngoái, khi ông thay mặt DeepSeek và công ty mẹ High-Flyer Quant thuyết trình trong khoảng 20 phút. Tại đây, Chen Deri cho rằng một mô hình AI khó có thể đồng thời đáp ứng toàn bộ các hệ giá trị của con người, đồng thời đề xuất cách tiếp cận “decoupling”, cho phép các hệ giá trị văn hóa khác nhau cùng tồn tại.

Đến tháng 11 năm ngoái, Chen Deri tiếp tục thay Liang Wenfeng tham dự một sự kiện công nghiệp được các doanh nghiệp nhà nước hậu thuẫn và xuất hiện cùng lãnh đạo nhiều công ty lớn khác. Tại sự kiện này, ông bày tỏ quan điểm khá bi quan về tác động xã hội của AI, cảnh báo rằng phần lớn việc làm rốt cuộc có thể bị tự động hóa. Ông cũng cho rằng các công ty AI nên đóng vai trò như “người thổi còi cảnh báo”, sớm thông tin cho công chúng về những nhóm nghề có nguy cơ biến mất.

Thị trường hiện cũng theo dõi sát khả năng DeepSeek giữ chân đội ngũ nghiên cứu nòng cốt. Trong ngành AI Trung Quốc, cuộc cạnh tranh giành nhân tài giữa các tập đoàn công nghệ lớn như ByteDance, Alibaba và Tencent ngày càng quyết liệt, làm dấy lên lo ngại về làn sóng dịch chuyển nhân sự nghiên cứu.

Dù vậy, tài liệu kỹ thuật công bố cùng V4 cho thấy DeepSeek phần nào đã giữ được lực lượng chủ chốt. Số nhân sự nghiên cứu và kỹ thuật của công ty tăng từ 212 người vào đầu tháng 12 năm ngoái lên 270 người trong thời gian gần đây, tương đương mức tăng hơn 27%.

Đáng chú ý, trong số 18 cá nhân đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển mô hình R1, phần lớn vẫn đang làm việc tại DeepSeek. Chỉ có hai người rời công ty: Guo Da-ya chuyển sang ByteDance, còn Zhang Hao-wei chưa công bố điểm đến mới.

Việc nhà sáng lập tiếp tục vắng bóng, một gương mặt đại diện mới dần nổi lên, kế hoạch gọi vốn bên ngoài được xúc tiến và bài toán giữ chân nhân sự chủ chốt cùng lúc xuất hiện đang khiến thị trường theo dõi sát những bước đi tiếp theo của DeepSeek.