Tên lửa Falcon 9 của SpaceX trong một nhiệm vụ đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái Đất. Ảnh: SpaceX

Tầng hai của tên lửa Falcon 9 do SpaceX phóng hồi tháng 1/2025 được dự báo sẽ va vào Mặt Trăng vào ngày 5/8 tới, tại khu vực gần miệng hố Einstein, với vận tốc khoảng 2,43 km/giây.

Theo Astroneerics ngày 29/4 (giờ địa phương), các nhà thiên văn cho rằng vật thể này nhiều khả năng sẽ đâm xuống nửa gần Trái Đất của Mặt Trăng. Đây là tầng hai của Falcon 9 trong sứ mệnh phóng hai tàu đổ bộ Mặt Trăng Blue Ghost của Firefly và HAKUTO-R của ispace ngày 15/1/2025.

Ngay sau khi tách khỏi tên lửa, Blue Ghost, HAKUTO-R, phần chụp bảo vệ và tầng hai được theo dõi như các vật thể riêng biệt. Blue Ghost đã hạ cánh thành công, trong khi HAKUTO-R được xác nhận đã bay tới Mặt Trăng. Phần chụp bảo vệ đã tái nhập khí quyển Trái Đất, còn tầng hai tiếp tục bay trên quỹ đạo quanh Trái Đất.

Bill Gray, nhà phát triển phần mềm theo dõi vật thể gần Trái Đất Project Pluto, cho biết vật thể này đã được theo dõi liên tục kể từ sau vụ phóng. Theo ông, tầng hai vẫn duy trì quỹ đạo quanh Trái Đất ở độ cao đủ lớn nên không tái nhập khí quyển. Dù nhiều lần tiếp cận cả Mặt Trăng lẫn Trái Đất, các lần bay sượt trước đây chưa dẫn tới va chạm. Tính đến ngày 26/2/2026, vật thể này đã được ghi nhận qua 1.053 lần quan sát.

Gray cũng cho biết gần như không còn nghi ngờ về danh tính của vật thể. Theo ông, tầng hai mang mã “2025-010D” đã được theo dõi ngay từ sau khi phóng, nên việc nhận dạng lần này rõ ràng hơn nhiều so với vụ việc cách đây 4 năm. Khi đó, một tầng trên từng được dự báo sẽ đâm vào Mặt Trăng nhưng sau đó được xác định là tầng trên của sứ mệnh Chang’e 5-T1 của Trung Quốc, thay vì Falcon 9.

Vận tốc va chạm được ước tính vào khoảng 5.400 dặm/giờ, tương đương gần gấp 7 lần tốc độ âm thanh. Tầng hai này dài 13,8 m và có đường kính 3,7 m. Do Mặt Trăng không có khí quyển, vật thể được cho là sẽ không bốc cháy khi lao xuống và có thể chạm bề mặt gần như còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, Gray nhận định cú va chạm nhiều khả năng chỉ tạo ra một miệng hố nhỏ, còn vệt lóe sáng phát sinh có thể quá yếu để quan sát từ các kính thiên văn đặt trên Trái Đất.

Hiện chưa có đánh giá nào cho thấy vụ va chạm có thể gây thiệt hại trực tiếp trên bề mặt Mặt Trăng. Lý do là chưa có thiết bị do con người đưa xuống hoạt động ở gần khu vực này. Theo Gray, hiện cũng không có đối tượng nào trên Mặt Trăng đối mặt với rủi ro từ sự cố nói trên.

Dù vậy, bài toán lớn hơn được cho là nằm ở giai đoạn sắp tới. NASA và Trung Quốc đang thúc đẩy các kế hoạch xây dựng căn cứ hoạt động bán thường trực gần cực nam Mặt Trăng. Trong bối cảnh đó, số vụ phóng đưa xe tự hành, hàng tiếp tế, mô-đun lưu trú và thiết bị liên lạc lên Mặt Trăng có thể tăng mạnh, thậm chí có dự báo cao gấp gần 10 lần hiện nay.

Vì vậy, cách xử lý tầng trên của tên lửa sau khi hoàn thành nhiệm vụ đang trở thành một nội dung cần được chuẩn hóa trong các sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng. Một số ý kiến cho rằng chỉ cần bổ sung một lượng nhỏ nhiên liệu và tính toán quỹ đạo từ trước, các công ty phóng có thể đưa tầng trên vào quỹ đạo thải bỏ quanh Mặt Trời, qua đó tránh nguy cơ va chạm lâu dài với Trái Đất hoặc Mặt Trăng. Khi số căn cứ và thiết bị trên Mặt Trăng tăng lên, phương án này được cho là cần sớm trở thành quy trình tiêu chuẩn.

Từ khóa

#SpaceX #Falcon 9 #Mặt Trăng #Project Pluto #NASA #Blue Ghost #HAKUTO-R #Astroneerics
Copyright © DigitalToday. All rights reserved. Unauthorized reproduction and redistribution are prohibited.